İçerikler - Sayfa 671

Geçtiğimiz yılda istatistik bilimi haberlerde alışılmadık biçimde önemli hale geldi. Sizin veya diğerlerinin yaptırdığı COVID-19 testleri ne kadar isabetli? Araştırmacılar yeni tedavi yöntemlerinin veya aşıların COVID-19 hastaları için etkililiğini nasıl biliyorlar? Televizyon kanalları ve haber kaynakları, bütün oylar sayılmadan çok önce seçim sonuçlarını nasıl tahmin edebiliyorlar?

Bütün bu sorular bir miktar belirsizlik içeriyor; fakat belirsizlik anlaşıldığı sürece, doğru tahminler yapmak hala mümkündür. İstatistikçilerin de bu kesinsizliği ölçmek için kullandığı araçlardan birisi de hata payıdır.

Genlerinizin yüz tipinizi belirlediği bilgisi, ilk etapta oldukça bariz bir bilgi gibi gelebilir. Hemencecik aile fotoğraf albümüne bir göz atıp aynı burun, göz ya da çeneyi dede, nine, kuzen, hala, teyze, amca ve dayılarınızda görebilirsiniz. Peki ya hiç daha önce genetik sendromu olan biriyle karşılaştınız mı? Bu sendromlar bir ya da daha fazla gendeki zararlı değişimlerden kaynaklanmaktadır ve dolayısıyla bu bireyler genellikle kendilerine özgü yüz özelliklerine sahiplerdir. Bu da dikkatinizi çekmiş olabilir.

Genetikçilerin, en basit yüz görünümü özelliklerinin bile DNA'mızın hangi kısımları tarafından kontrol edildiği konusunda yakın geçmişe kadar neredeyse hiçbir fikirlerinin olmadığı gerçeği sizi şaşırtabilir. Bu bilgi eksikliği, yüz özelliklerinin temel insan etkileşimlerindeki önemli rolü göz önüne alındığı zaman daha da bir gurur kırıcı hale gelmekteydi. Genetik bilgiyi yüz resimleriyle birleştirebilen geniş veri setlerinin geliştirilmesi, bu alanda yapılan keşiflerin hızını dikkate değer miktarda arttırdı.

Kara deliklerin gizemlerini çözmek mi istiyorsunuz? Sorun değil, tek yapmanız gereken bir kara deliğin içine girmek! Ama şunu bilmenizde fayda var: Bir insan, bunu, ancak ilgili kara delik süper kütleli ve izole haldeyse ve kara deliğe giren kişinin bulguları Evren'in herhangi bir yerindeki hiç kimseye bildirmeyi umursamıyorsa yapmalıdır.

Fizikçiler, evrenimizdeki en bol astrofiziksel nesne olan kara delikleri şimdilik uzaktan araştırmakla yetinmek zorundalar.^[1] Bu ilgi çekici nesneler, Büyük Patlama'dan günümüze kadar Evren'imizin evriminde önemli bir bileşen olarak rol aldılar.^[2] En azından bizim galaksimizde var olduğunu bildiğimiz canlı yaşamının oluşumunda da kara deliklerin muhtemelen payı vardı.^[3]

Günümüzde grup halinde yapılan egzersizleri oldukça popüler: Düzenli spor yapan insanların neredeyse %40’ı, grup fitness sınıflarına katılıyor. Öyle ki, Amerikan Spor Sağlığı Yüksekokulu’nun tahminlerine göre grup fitness 2020 yılındaki en büyük üç fitness akımından biri olacaktı - ta ki COVID-19 pandemisi başlayana kadar...^[1]

Egzersizlerin sağlığımız ve vücudumuz için bariz faydaları var, üstelik sadece ikincil etkileri bile inanılmaz derecede olumlu.^[2] Düşük kan basıncını düşünün örneğin, gelişmiş glisemik kontrolü, veya daha huzurlu geçen uykuları düşünün... Grup egzersizleri, bu temel faydaların ötesinde bile olumlu etkilere sahip olabilir.^[3]

Buharlaşma ve terleme (ya da kısaca "evotranspirasyon"); suyun, topraktan ve diğer yüzeylerden buharlaşarak ve bitkilerden terleme (transpirasyon) yoluyla karadan atmosfere aktarılması işlemidir. Evotranspirasyon, su döngüsünde önemli bir süreçtir; çünkü buharlaşma ve terleme, atmosferdeki su buharının %15'inden tek başına sorumludur. Bu su buharı girdisi olmadan bulutlar oluşamaz ve dolayısıyla yağışlar asla düşemez.

Su kıtlığının büyük endişe haline geldiği bir çağda, su kaybını engellemek adına var olan değerli su kaynaklarımızı kullanarak aşırı sulamalardan kaçınmak, bilinçli bir karar olacaktır. Las Vegas Nevada Üniversitesi'nde araştırmacı olan Tamara Wynne ve Dale Devitt, drenajın bir bileşeninden kaçınmak için, evapotranspirasyon miktarına karşılık gelen ve sulama yaparken peyzaj bitkilerinin su kullanımını ölçen bir çalışma yürüttüler. Bulgular, HortScience dergisinde yayınlanan "Kurak Bir Ortamda Kentsel Peyzaj Ağaçlarının ve Çimenlerin Buharlaşması: Arazide Potansiyel Ödünleşmeler" adlı makalede ilan edildi.^[1]