İçerikler - Sayfa 658

İnsanlar her yıl Everest Dağı'na tırmanıyor; bu tırmanışlardan bazıları başarılı olsa da, bazı talihsiz insanlar düşmeler, fırtınalar, çığlar, oksijen yetmezliği, donma veya sağlık sorunları nedeniyle ölüyorlar. Bazı ölümler dağa tırmanırken, bazıları da inerken gerçekleşiyor. Bu yazımızda Everest Dağı'nı biraz daha yakından tanıyacak ve bu devasa dağa tırmanma sırasında yaşanan ölümlerin nedenlerini ve Everest'e tırmanmanın zorluklarını inceleyeceğiz.

Everest Dağı, Nepal ile Çin'in Tibet Özerk Bölgesi arasındaki sınırda yer alır. Güney Asya'daki Himalaya Dağları'nın zirvesini barındıran 8.849 metre yüksekliğindeki bu dağ, deniz seviyesine göre ölçüldüğünde, dünyanın en yüksek dağıdır. Ancak, Dünya'nın merkezinden ölçülecek olursa en yüksek dağ; And sıra dağlarının parçası olan Ekvator'daki bir tabakalı yanardağ olan Çimborazo'dur.

Aralık 2020'de Google, şirketin önde gelen Yapay Zeka etiği araştırmacılarından biri olan Timnit Gebru'yu yayınlama aşamasında olduğu bir araştırma makalesini yayından kaldırmaya zorladı ve süreç, Gebru'nun işten çıkmasıyla sonuçlandı.^[1] Gebru'yu işinden eden ve Google'ı bu kadar endişelendiren makale, Google arama motorunun ve diğer metin analiz ürünlerinde kullanılan dil işleme yapay zekasının risklerine dikkat çekiyordu.

Riskler arasında, bu tür bir Yapay Zeka teknolojisi geliştirmenin yol açacağı büyük karbon ayak izi de var. Bazı tahminlere göre bir Yapay Zeka modelini eğitmek, neredeyse 5 arabanın üretimi ve hurdaya çıkana kadar kullanımı sonucu ortaya çıkan miktarda karbon salınımına yol açıyor.^[2]

2019'un başında yeni mobil uygulamamızı heyecanla duyurmuştuk ve sizlerden de çok güzel geri dönüşler almıştık. O zamandan beri gösterdiğiniz güzel destek ve gönderdiğiniz harika geri bildirimler için çok teşekkürler!

Ne yazık ki mobil uygulamanın sitemizden bağımsız olmasından ötürü ve bizim sitemiz "tamamlanmış bir proje" olmak yerine, "durmaksızın gelişen, yaşayan, evrimleşen bir site" konumunda olduğu için, bir yandan sitemizi ulaştırmak istediğimiz noktaya yönelik durmaksızın geliştirirken (ve eskiden var olan parçaları da sürekli değiştirirken), diğer yandan siteden büyük oranda bağımsız çalışan mobil uygulamamızı, yaptığımız işlerin büyüklüğüne kıyasla pratik olarak var olmama noktasında olan iş gücümüz ve maddi gücümüz dolayısıyla eş zamanlı bir şekilde sürdürmemiz giderek imkânsızlaştı. Çünkü sitede yaptığımız her değişikliğin mobil uygulamada yeniden yapılması gerekiyordu ve bizim ekibimizde mobil uygulamamızla ilgilenebilecek şu anda kimse yok.

National Geographic dergisi veya Indiana Jones filmleri; arkeologları Mısır piramitleri, Stonehenge ve Machu Picchu civarında kazı yaparlarken hayal etmenize sebep olmuş olabilir. Gerçekten de bazı arkeologlar bu ünlü yerlerde çalışırlar. Ama arkeologların bir kısmı, Dünya'nın her yanından insanların geçmişte nasıl yaşadıklarını öğrenmek ister. Bu arkeologlar, bunu kavrayabilmek için, arkada bırakılan arkeolojik eserlerden yararlanırlar. Bu eserlere ulaşabilmek içinse, geçmişte beşeri aktiviteye dair kanıtlar olan yerlerde kazı yapmaları gerekir. Lakin bu geçmişten kalan ipuçları, her zaman dev bir piramit kadar bariz olmayabilir.

Bu kanıtı bulmak, açıkça ayırt edilebilecek kalıntıların yanından yürüyüp geçmek kadar basit olabilir. Kimi zaman öyle bir arkeolojik alana denk gelirsiniz ki, arazide yürürken "İşte, hemen şurada kırık çanaklar ya da üzerinde kazıntılar olan taşlar var." diyebilirsiniz. Kanıtlar, burnunuzun dibinde, ayaklarınızın altındadır! Ancak kimi zaman kanıtlar öylesine gizlidir ki, uzun zamandır kayıp olan yapıları ortaya çıkarmak lazerler kullanmak, uydu ile görüntülemeler yapmak ve diğer modern jeofizik tekniklerinden yararlanmak zorunda da kalabilirsiniz. Doğru yetenekler, doğru aletlerle birleşerek, daha birkaç on yıl öncesine kadar arkeologların gözünden kaçması işten bile olmayan geçmişin izlerini bulmamıza yardımcı oluyor.

Afazi, kişinin iletişim mekanizmasını bozan hastalığa verilen addır. Bu hastalık, kişinin konuşma ve konuşulanı anlama yetilerini büyük ölçüde engelleyebilir. Sadece sözlü iletişimle kalmayıp yazılı iletişimde de bu engel söz konusudur.

Afazi, genelde inme veya bir kafa yaralanması sonucunda gelişir; fakat afaziye sebep olabilecek durumlar arasında, gelişen bir beyin tümörü ya da beyinde hasara yol açabilecek herhangi bir diğer hastalık da yer alabilmektedir. Genel olarak afazinin şiddeti, beyinde oluşan hasarın büyüklüğüyle doğru orantılıdır.