Başlığı okuduğunuzda aklınıza 2019 senesinde Ay yüzeyine çarpan Beresheet adlı uzay aracının içerisindeki tardigradların uyanıp ayda yürümeye başlaması gelebilir. Neyse ki böyle bir şeyin gerçekleşmesi, şu anda bilindiği kadarı ile söz konusu değil.

Ay'da gezecek tardigradları anlamak içinse, sizleri Hookie adında bir firma ile tanıştırmak istiyoruz. Hookie, bir Alman motosiklet tasarım firması ve üzerinde çalıştıkları son prototip hakkında yenilikçi bir fikirleri var: Ay’da bir motosiklet üzerinde, Dünya’yı karşılarına alarak, küçük bir gezintiye çıkma peşindeler! Fakat tahmin edebileceğiniz üzere, farklı ortam koşullarından dolayı işleri oldukça zor.

Bizim gözümüzden bakıldığında çok hücreli hayat, Dünya'da baskın haldedir. Etten, selülozdan veya kitinden oluşan bu yapılar, karmaşık bir gelişim planına göre oluşur: Tek bir mikroskobik hücre bölünür, tekrar bölünür, tekrar ve tekrar bölünür, her yeni hücre oluşan dokuda yerini alır, ta ki daha önce var olmayan bir fil veya kızılçam ortaya çıkana kadar...

Canlılık tarihinde en az 20, belki de bundan kat kat fazla defa tek hücreliler, çok hücreliliğe geçerek, atalarından daha büyük formlara ulaşmak üzere evrimleştiler. Bazılarında çok hücrelilik oldukça hızlı ilerledi ve mantar, bitki, hayvan ve bazı alg türleri gibi karmaşık organizmalar oluştu. Bu canlılarda hücreler farklılaşarak farklı işlevleri olan dokuları meydana getirdiler: kalp kası hücreleri, kan hücreleri, buğdayın toprağa tutunmasını sağlayan hücreler, fotosentetik hücreler gibi. Yumurta ve sperm gibi bazı germ hattı hücreleri genlerini sonraki nesle aktaran, kalanlar ise germ hattına üreme amacında destek olan somatik hücrelerdir.

Beklenmedik Düşük Başarı (İng: "Underachievement") genellikle, "beklenen" ile "gözlenen" performans arasındaki fark olarak tanımlanmaktadır. Beklenen performans, kişinin zihinsel kapasitesi gereği sergilenmesi mümkün olabileceği başarı düzeyidir. Gözlenen performans ise, kişinin gerçekte ortaya koyduğu performansların ölçülebilir birimleridir. Bu iki düzey arasında görülen fark, kişinin hayat kalitesini etkilemeye başladığında beklenmedik düşük başarı kavramından söz etmeye başlayabiliriz. Bu, çoğu insanda karşılaşılabilecek bir durumdur. Bu yazının odağı ise farklı bir grubun, üstün zekalıların beklenmedik düşük başarılı olması ile ilgili olacaktır.

Öncelikle, "üstün zeka" ve hatta "zeka" tanımını yapmak oldukça zordur. 1921 yılında 17 psikoloğun tartışması sonucunda zekanın bir tanımı olmadığı üzerinde hemfikir olundu. Ardından Thorndike şunları söyledi, "’zeka ... olmaktır’ şeklindeki bütün cümleler anlamsızdır" Wesman ise 1968 yılında, bu tartışmaya değinerek, "50 yıl önce fikir birliği yoktu, bugün hala yok" diyordu. 2021 yılındayız, bugün de hala yok. Hatta bu yüzden etoloji (hayvan davranışları bilimi) alanında "zeka" yerine "bilişsel yetenek" tanımı kullanılabilir. Zira henüz zekanın ne olduğunu bilimsel olarak kesin bir şekilde tanımlayamıyoruz. Dolayısıyla bu yazıda kullanılan "zeka" tanımını daha çok psikolojik açıdan düşünebilirsiniz.

Taşıtların güvenliği, zamana ve mekana bağlı olarak değişebilmektedir. Örneğin otomobil teknolojisinde yaşanan gelişimler sayesinde son birkaç on yıl içinde arabalardan kaynaklı ölümler dikkate değer miktarda azaltılabilmiş, spesifik bir kaza sırasında sürücü veya yolcuların ölüm riski önemli ölçüde azaltılmıştır. Yapay zeka destekli otomatik pilot ile yönetilebilen araçların gelişmesiyle birlikte, kaza ve ölüm oranlarının daha da azalması beklenmektedir. Benzer gelişmeleri, diğer ulaşım araçlarında görmek de mümkündür.

Benzer şekilde, ülkeye bağlı olarak da bir ulaşım yolunun güvenlik seviyesi değişebilir. Örneğin fiyatların artmasına bağlı olarak belirli standart özelliklerin masraflarını bile karşılayamama durumunda, birçok ülkede otomobille seyahat daha güvenli hâle gelirken, belirli ülkelerde bu gidişat ters yönde olabilir. Bununla paralel bir şekilde, ülkenin trafik kültürüne bağlı olarak da gelişmeler yavaş veya hızlı olabilir: Trafik kurallarına uymakta zorlanan bir coğrafyada, teknolojik gelişmelerin olumlu etkisi de kısıtlı olabilecektir. Öte yandan, uluslararası standartların katı bir şekilde uygulandığı havacılık sektörü gibi sektörlerde, bu sürecin bir parçası olmak isteyen her ülke, mecburen üst düzey kurallara uymak zorunda kalacaktır ve dolayısıyla bu ulaşım türünün arttırılmış güvenliğinden faydalanmış olacaktır.

Günümüzde ilaç geliştirme, kimi durumda 10 yıldan uzun sürebilen ve masrafları on milyonlarca dolara varabilen, çok zorlu bir iştir. İlaç geliştirmede yaşanan aksaklıkların ve genel yetersizliğin bir sebebi, insanlarda kullanılacak ilaçların önce hayvanlarda test edilmesi gerekmesidir. Zaman zaman hayvan modelleri insan fizyolojisini iyi yansıtmadığı için, hayvanlarda zararsız etkileri olan ve başarılı olan bir ilaç, insanlarda tam tersi (veya beklenmedik diğer) etkiler yaratabilir. Hayvan deneylerinin etik ikilemleri de ilaç testlerinin bir diğer olumsuzluğudur.

Mikroçiplere yerleştirilmiş insan hücrelerinden yapılan sentetik mikroorganlar veya Çipte Organlar (İng: "organ-on-chips" veya kısaca "OOCs") hem etik açıdan, hem de zamandan ve masraftan kâr etmesi açısından, hayvan modellerinin sebep olduğu sıkıntılara çözüm olmaya aday bir teknolojidir.