Gezegenimizin her köşesinde uzanan yollar, insan yapımı en yaygın altyapı unsurlarından biridir. Bu yollar yalnızca toprağı kaplamakla kalmaz; nehirlerin ekosistemini bozar, atmosferi kirletir, ormanları baskılar ve doğal yaşam alanlarında kalıcı etkiler bırakır. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde yollar, ülkenin yalnızca %1'ini kaplamaktadır. Ancak bu yolların yol açtığı gürültü, hava kirliliği ve habitat parçalanması gibi ekolojik etkiler ülke genelinin %20'sini kapsayacak şekilde yayılmaktadır.^[1]

Yol altyapısının çevresel etkileri yalnızca ekosistem sınırlarını aşmakla kalmaz; aynı zamanda taşımacılık sektörünü, iklim değişikliğine en büyük katkı sağlayan alanlardan biri haline getirir.^[2] Yol ağlarının genişlemesinin kontrol altına alınması hem iklim değişikliğinin yavaşlatılması hem de biyolojik çeşitliliğin korunması için kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda, 2050 yılına kadar dünya çapında 40 milyon kilometre yeni yol inşasının planlandığı göz önüne alındığında, ekosistemler üzerinde daha fazla bozulma ve "ekolojik yaranın" oluşması öngörülmektedir.^[3]

The Information, OpenAI'nin kod adı "Orion" olan bir sonraki büyük dil modelinin beklenenden çok daha küçük performans artışları sağladığını bildirdi.^[1] GPT-4 ve Orion arasındaki kalite iyileştirmesi, GPT-3 ve GPT-4 arasında gördüğümüzden çok daha az olacak gibi...

Dahası, The Information'ın kaynaklarına göre Orion, programlama gibi alanlarda selefi GPT-4'ü istikrarlı olarak da geçemiyor ve yalnızca dil yeteneklerinde gelişme gösteriyor. Modelin veri merkezlerinde çalıştırılması da önceki sürümlere göre daha maliyetli olacağa benziyor.

Japonya’da ileri yaşlarda bir adam, her sabah 4’de uyanıyor. Günün ilk ışıklarıyla birlikte uyanıp, bu erken saatlerde yazı yazmaya başlıyor. Sessizliğin ve sükûnetin hâkim olduğu bu zamanlarda 4-5 saatini bu şekilde geçiriyor. Daha sonra genellikle 10 kilometre koşuyor, bazen de 1500 metre yüzüyor. Kendini enerjik hissettiği günler ise ikisini birden yapıyor. Günün geri kalanında müzik dinliyor, kitap okuyor veya arkadaşlarıyla vakit geçiriyor. Her akşam saat 9'da ise aynı rutinini yaşayacağı bir başka güne uyanmak üzere uykuya dalıyor.

Bu kişi, kitapları tüm dünyada 50 milyonun üzerinde satmış ünlü yazar Haruki Murakami. Yazar, tüm gününü yapılandıran bu rutinlere uyduğu müddetçe kendini zihinsel ve fiziksel olarak sağlıklı ve dingin hissettiğini, daha üretken olduğunu söylüyor.^[1]

79 yılında güney İtalya’da Somma-Vezüv yanardağ sistemi patladı. Depremler ve şiddetli patlama, küçük bir Roma kasabası olan Pompeii’nin sakinlerini tamamen gömdü. Volkanik kül birçok bedeni kapladı ve korunmalarını sağladı. Kasabanın kalıntıları ilk olarak 1599’da keşfedildi ve 19. yüzyılda bilim insanları bu kalıntıları açığa çıkarmaya başladı, bedenlerin birçoğunu da alçı kalıplarla korudu.

Pompeii’den çıkarılan 14 insan kalıntısı üzerinde yapılan yeni bir genetik analiz, bu bireylerin volkanik patlamadan önceki kimliklerine dair ilk yorumların doğruluğuna şüphe düşürüyor. arkeologlar ve genetikçilerden oluşan bir ekip, Current Biology dergisinde yayınladıkları araştırmada bu kişilerin kim oldukları hakkında daha fazla bilgi edinmek için yeni bir genomik analiz yöntemini kullandı.^[1] Çalışmanın ortak yazarı Floransa Üniversitesinden arkeolog David Caramelli şunları söylüyor:

Evolutionary Anthropology dergisinde yayımlanan bir makalede Warwick Üniversitesi'nden bir araştırma ekibi insanlarda öpüşmenin atasal büyük maymunların tımar davranışlarından evrimleşmiş olabileceğini öne sürüyor.

Bir öpücük yalnızca bir öpücük gibi görünebilir; ancak nerede ve ne zaman gerçekleştiğine göre kültürel gelenekler ve tarihsel bağlam önem kazanır. Kimin nerede, ne zaman ve nasıl öpüşebileceğine dair kuralları toplumlar uzun zaman önce belirlemiştir.