İçerikler - Sayfa 168

Avrupa ve Asya'daki eskiden yaşamış modern insanların (Homo sapiens) DNA'sı üzerinde yapılan yeni bir analiz, Neandertallerin modern insanlarla ne zaman çiftleştiğine dair bugüne kadar ki en hassas tarihleri ortaya koyuyor.^[1] Çalışmaya göre, çiftleşme yaklaşık 50.500 yıl önce başladı ve Neandertallerin yok olmaya başlamasına kadar yaklaşık 7.000 yıl süre devam etti.

Bu çiftleşmenin bir sonucu olarak Avrasya kökenli insanlar, bugün genomlarının %1 ila %2’sini oluşturan, Neandertal atalarından miras kalan genlere sahiptir. Bu melezleşmenin bir sonucu olarak Avrasyalılara, Neandertallerden birçok gen miras kaldı. Bu genler, bu kişilerin genomlarının %1 ila %2’sini oluşturuyor.

Delft Teknoloji Üniversitesi Kavli Enstitüsü ile Moleküler Patoloji Araştırma Enstitüsü'nün Viyana Biyomerkezi'nden araştırmacılar, Science Advances dergisinde yayınladıkları makalede kromozomlarımızın şekillenmesine yardımcı olan moleküler motorların yeni bir özelliğini ortaya çıkardı.^[1] 6 yıl önce, SMC motor proteinlerinin DNA’da uzun halkalar oluşturduğunu keşfetmişlerdi. Şimdi ise bu motorların oluşturdukları halkalarda belirgin bir şekilde önemli bükülmeler meydana geldiğini tespit ettiler.

Bu bulgular, kromozomlarımızın yapısını ve işlevini daha ayrıntılı anlamamıza yardımcı oluyor. Bu mekanizmanın bozulması, örneğin "koezinopatiler" gibi gelişimsel hastalıkların kökenine dair sağlık alanında önemli ipuçları sunabilir.

Aralıklı orucun sağlık için bazı faydaları olduğu gösterilmiş olsa da Cell Press dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, aralıklı orucun en azından farelerde saç büyümesini yavaşlattığını ortaya koydu.^[1] Araştırmacılar, yaptıkları deneyde aralıklı oruca tabi tutulan farelerin metabolik sağlığının iyileştiğini, ancak sürekli yiyecek erişimi olan farelere kıyasla kıllarının daha yavaş büyüdüğünü gözlemledi.

Ekibe göre benzer bir süreç insanlar için de geçerli olabilir. Ancak ekip, insanların metabolizma hızının farelere kıyasla daha yavaş olduğu ve insanın saçının büyümesinin farelerden biraz daha farklı işlediği düşünülecek olursa bu durumun insanlarda çok da şiddeti görülmeyeceğini düşünüyor. Çalışmanın kıdemli yazarlardan Westlake Üniversitesi kök hücre biyoloğu Bing Zhang şöyle anlatıyor:

Son yıllarda sadece ChatGPT gibi büyük dil modelleri olan sohbet botlarında değil, ayrıca biyolojik verilere dayalı olarak eğitilmiş özel yapay zeka modellerinde de önemli ilerlemeler kaydedildi. Bu modeller; aşı geliştirme sürecini hızlandırmak, hastalıkları tedavi etmek ve kuraklığa dayanıklı bitkiler geliştirmek gibi uygulamalar için büyük potansiyele sahiptir. Ancak bu modelleri yararlı kılan nitelikler, aynı zamanda potansiyel tehlikeleri de beraberinde getirmektedir. Örneğin güvenli bir aşı tasarlayabilecek bir yapay zeka modelinin, öncelikle neyin zararlı olduğunu bilmesi gerekmektedir.

Önde gelen akademik bilim dergisi Science üzerinden yayımlanan bir makalede uzmanlar, biyolojik modeller için zorunlu denetim ve güvenlik önlemlerinin getirilmesi çağrısında bulunmaktadır.^[1] Uzmanlar, makalede şu anki yapay zeka modellerinin biyolojik risklere "önemli ölçüde katkıda bulunmadığını", ancak gelecekteki yapay zeka sistemlerinin, yeni bir pandemiye neden olabilecek patojenlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini öngörüyor.

Modern Avrupa'nın bazı bölgeleri Taş Devri sırasında oldukça kalabalıktı. Arkeolojik kanıtlar, günümüz Ukrayna'sında bulunan yerleşimlerin 10.000 ila 15.000 kişinin yaşamış olabileceğini gösteriyor. Araştırmacıların, PLOS ONE dergisinde yayımladıkları bir çalışma, Ukrayna'nın Kosenivka kenti yakınlarındaki bir arkeolojik alanda yeni bir biyoarkeolojik analizin 5.600 yıl önce burada yaşayan insanların çoğunlukla bitki temelli bir diyetle beslendiğini, çiftçilik yaptığını ve bazılarının ise kazara çıkan bir yangında hayatını kaybetmiş olabileceğini ortaya koyuyor.^[1]

Bu yerleşimlerin halkı, Cucuteni-Trypillya kültürüyle bağlantılı. Bu topluluk, özellikle çanak çömlekleriyle tanınıyor ve yaklaşık MÖ 5500 ila 2750 yılları arasında günümüz Doğu Avrupa'sında yaşıyordu. Arkeologlar, bazı yerleşim yerlerini 15.000 kişiye kadar ev sahipliği yapabilecek "mega siteler" olarak adlandırıyor. Çalışmanın ortak yazarı Almanya Kiel Üniversitesi'nden biyolojik antropolog ve arkeolog Katharina Fuchs şöyle anlatıyor: