İçerikler - Sayfa 166

Hint yarımadasındaki büyük volkanik patlamalar, uzun süredir dinozorların (neredeyse hepsinin) yok oluşu için bir alternatif neden olarak öne sürülmektedir. Volkanizma, 66 milyon yıl önce Dünya'ya göktaşı çarpmadan kısa bir süre önce oldukça aktifti. Volkanik patlamaların Dünya'nın iklimi üzerindeki etkisi, onlarca yıldır yoğun bilimsel tartışmalara konu olmuştur. Şimdi ise Utrecht Üniversitesi ve Manchester Üniversitesi'nden iklim bilimciler, volkanik faaliyet geçici bir soğuma etkisine neden olsa da bu etkilerin göktaşı çarpmasından binlerce yıl önce ortadan kalktığını ortaya koyuyor. Bilim insanları bu nedenle, dinozorların yok oluşunun ana nedeninin göktaşı çarpması olduğunu düşünüyor.

Dinozorların yok olmasının ana sebebinin Chicxulub göktaşı mı olduğu, volkanizmanın bunda bir parmağı olup olmadığı gibi sorular dinozorları tarihini anlatan birçok modern çocuk kitabında bile tartışılmaya devam ediliyor.

Geçtiğimiz günlerde bir araştırma ekibi, Antiquity dergisinde yayınladıkları çalışmalarında Sudan'daki Gazali Manastırı Mezarlığı'na defnedilmiş bireyler üzerinde yaptıkları analizin sonuçlarını paylaştı. Araştırmacılar, bu bireylerin birinde dövme olduğunu tespit ettiklerini belirtiyor. Bu da bu gizemli kişiyi Ortaçağ Nubia'sında dövmesi olduğu bilinen ikinci kişi olarak kayıtlara geçirdi.^[1]

Gazali Manastırı Mezarlığı, Sudan'ın kuzeyindeki Bayuda Çölü'nde yer almaktadır. İlk olarak MS 680 civarında kurulan manastır, 1275 yılına kadar kullanılmıştır. Bir kiliseden ve ortak yaşam alanlarından oluşan manastır; demir eritme tesislerine bir yerleşim yerine ve dört mezarlığa yakın bir konumda yer almaktadır. Bilim insanları bu dört mezarlığın amacını şu şekilde anlatıyor:

Sosyoekonomik durum (SED), bireylerin sağlık durumlarını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen kritik bir faktördür. Gelir, eğitim seviyesi, meslek, sosyal sınıf ve yaşam koşulları gibi unsurları kapsayan SED; sağlık hizmetlerine erişim, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi ve hastalıkların önlenmesi üzerinde derin bir etkiye sahiptir. Bu makalede, SED’nin sağlık üzerindeki çok boyutlu etkilerini, farklı gelir grupları arasındaki yaygın hastalık örnekleriyle inceleyeceğiz.

Sağlıkta eşitsizliklerin belirleyicileri ise SED ile bağlantılı şu faktörlerdir:

Polaris Programı, SpaceX tarafından yürütülen, ticari nitelikte insanlı bir uzay programıdır. 3 görevden oluşacak olan Polaris Programı'nın ilk görevi Polaris Dawn görevidir ve 15.09.2024 tarihi itibariyle başarılı şekilde tamamlanmıştır.

Polaris Programı Şubat 2022'de, Polaris Dawn görevinin komutanı ve aynı zamanda finansörü olan Jared Isaacman tarafından duyurulmuş ve Polaris Dawn için 2022'nin sonunun hedeflendiği açıklanmıştı. Ancak görevde kullanılması planlanan bazı teknolojilerin henüz uygun halde olmaması sebebiyle görev ileri bir tarihe ertelenmişti. Ertelemeler ile geçen 2.5 yılın ardından, Türkiye saatiyle 10 Eylül 2024 saat 12.23'te, Polaris Dawn görevi'nin ilk aşaması olan fırlatma aşaması başarıyla tamamlanmış ve görev süreci başlamıştı.

Tek hücre dizileme; moleküler biyolojide genomların, transkriptomların ve diğer multi-omik verilerin tekil hücre düzeyinde araştırılmasını sağlayan gelişmiş bir yöntemdir. Zaman içinde onkoloji, mikrobiyoloji, nöroloji, immünoloji ve üreme biyolojisi gibi çeşitli alanlarda güçlü bir araç haline gelmiştir. Geleneksel toplu dizilemenin aksine, tek hücre dizilemesi hücre popülasyonları içindeki heterojenliği ortaya çıkarır ve ayrıntılı hücre haritaları oluşturarak hücresel evrimsel ilişkilere dair iç görüler sağlar.^[1] Bu iç görüler bize daha kesin biyolojik veriler sunarak medikal alandaki gelişmelere katkı sağlar. Buna örnek olarak bir ilacın bir reseptör proteinini ifade eden kanser hücresindeki etkisi verilebilir.

Tek hücre dizileme, devrim niteliğindeki potansiyeli nedeniyle 2013 yılında Nature Methods tarafından "Yılın Yöntemi" seçilmiştir.^[2] Ancak erken dönemdeki başarısına rağmen yüksek işletme maliyetleri yaygın olarak benimsenmesini sınırlamıştır. Yeni nesil dizileme maliyetlerindeki düşüşler, mikroakışkan cihazların geliştirilmesi ve damlacık tabanlı platformlardaki iyileştirmeler dahil olmak üzere teknolojik gelişmeler, tek hücre dizilemesini hem akademik hem de endüstriyel araştırmalar için daha erişilebilir hale getirmiştir. Bu yenilikler, analiz edilebilen ilk birkaç hücreden sonra dramatik bir artışla yüz binlerce hücrenin dizilenmesini sağlamıştır.^[3]