Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Köpekler ve Kurtlar Üzerinden Giderek Melez Hayvanları ve Evrimi Anlamak...

Köpekler ve Kurtlar Üzerinden Giderek Melez Hayvanları ve Evrimi Anlamak... YouTube
12 dakika
23,176
  • Yapay Seçilim
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Canlılardan melez yaratmak, az sayıda insanın profesyonel olarak ilgilendiği ve halk arasında konu hakkında bol miktarda yanlış bilginin bulunduğu bir uğraşıdır. Bu makalemizde, en meşhur melez hayvan olan köpekler, kurtlar ve bunların melezleri üzerinden giderek sizlere melezleme ilgili en temel ama en önemli bilgileri vermeye çalışacağız. Bileceğiniz üzere bugün sahip olduğumuz tüm evcil köpekler, kurtlardan yapay seçilim ve melezleme yoluyla insanlar tarafından kontrollü olarak evrimleştirilmişlerdir. Bir diğer deyişle birçok evde bulunan ve sokaklarda görebileceğimiz köpekler, evrimin dört ayaklı ve canlı kanlı kanıtlarıdır.

Bu makalemizin omurgasını 10 yıldır kurtlar da dahil olmak üzere bir çok evcil, ilginç ve yerli hayvanı eğiten, yerli hayvanlar ve onların yaşam alanlarının kötü durumu hakkında halkı eğitip, kurtlar ve melezlerle ilgili cahillikle savaşıyorum ve kurtların çeşitli alt türleri üzerine çalışan profesyonel bir hayvan eğitmeninin konu hakkındaki açıklamaları oluşturacak. 

Bu Reklamı Kapat

Bu yazı boyunca bahsedeceğimiz melezler orta ve yüksek derece melezleri, yani %25 ve üstü kurt geni içeren melezleri kapsayacak. Bunun sebebi, başka hiçbir hayvanla etkileşime girmemiş kurt geni aktarımından söz etmenin aşırı zor olmasıdır. Ayrıca bu makalede yasal belgelerde ve kanunlarda daha fazla kullanılan “melez” kelimesini kullanacak olsak da, kurt melezlerine ithafen kullanılması gereken doğru kelime “kurt köpeği”dir. Teknik olarak, köpekler kurtların bir alt türü olduğundan, ikisinin çaprazlanması, katır ya da liger (lion+tiger/aslan+kaplan) gibi "gerçek" bir melez olmaz.

Melez Hayvana Sahip Olmanın "Dayanılmaz Hafifliği"...

Şimdi, konu hakkında ne kadar uzman olduğunuzu anlamak için, son derece basit bir soru sorarak konuya giriş yapalım: Aşağıdaki hayvanlardan hangilerinin melez olduğunu tespit edebilir misiniz?

Bu Reklamı Kapat

Hileli soru! Bunların hiç biri melez değil. Çoğu insan, melez olmayan hayvanların melez olduğunu iddia ediyor. Neden insanlar köpekleri melez olmadığı halde melez bir köpeğe sahip olduklarını düşünüyorlar? Bunun üç temel sebebi var:

1. İnsanlar melez bir köpeğe sahip olmanın havalı olduğunu ve onları özel yaptığını düşünüyorlar. Melez bir köpeğe sahip olmak internette ve gerçek hayatta dikkat çekmelerini sağlıyor. Genellikle melezlerle ilgili ufak araştırmalar yapıp cevap bulamadıkları kısımları da televizyonlarda ve dizilerde gördükleriyle tamamlıyorlar. Köpeklerinin bir parçasının kurttan gelmesini istiyorlar ve kısmen ya da tamamen yalan bir durumla kendilerini kandırıyorlar.

2. Birisi onları kandırmış. Bu, günümüzde çok yaygın bir durum. Melez sattığını söyleyen insanların büyük çoğunluğu alıcılara yalan söylüyor. Neden? Bir Alman kurdunu, Sibirya kurdunu veya fino köpeğini kaça satabileceğinizi düşünüyorsunuz? Çok fazla değil, belki de tam karşılığını bile alamazsınız. Peki “1/3 oranında melez gri kurdu” ne kadara satabilirsiniz? Genellikle 300 – 600 dolar, hatta daha üstü ve ortalama bir alıcı bu farkı söyleyemiyor. Peki şimdi köpeğin %50 melez olduğunu düşünün. Fiyat 1000 dolar üstüne kadar çıkabiliyor. Peki o zaman, neden %90 melez olmasın? Ortada hiçbir düzenleme veya yönetmelik yok. İlk kategoride bahsettiğimiz bir türden köpeğe sahip biri bu köpeği arkadaşlarına satarken köpeğin %25 (ya da her neyse) kurt olduğunu söylüyor, çünkü köpeğini yanlış tanımlanıyor. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

3. Bazı insanlar, köpek sahiplerine köpeklerinin “kurt gibi göründüğünü” söylüyor. Köpekler barınaklardan sahiplenilmiş olduğundan, doğal olarak sahipleri tarafından soyları bilinmiyor. Köpek sahipleri internete girip “kurt melezleri”ne bakıyor ve köpeklerinin fiziksel özellikleri ve davranışlarından, melezlere benzeyen birçok özellik buluyor ve kendilerince bu durum köpeklerinin kurt melezi olduğu anlamına geliyor. Daha fazlası için okumaya devam edin.

"Ama Ben İnternette Çok Araştırma Yaptım, Köpeğim Bütün Kurt Özelliklerine Sahip!"

image

Herhangi bir kimse bu fotoğrafta kurdu seçebilir. Diğerleri, melez olduğu sanılıp yanlış tanımlanan Alaska kızak köpeği, Alman çoban köpeği ve huskydir. Kurtlarla bu melezlerin renk, boyut, vücut şekli gibi birçok benzerliklerinin bulunduğunu ve bu türlerin kurtlarla nasıl kolayca karıştırılabileceğini kolaylıkla görebilirsiniz. Eskimo köpekleri, samoyedler (spitz veya kızak köpeği tipi olanlar) ve iskoç çoban köpekleri diğer yanlış tanımlanan köpeklerdir.

Buna rağmen, -burası önemli, lütfen dikkatli dinleyin- bir köpeği bir melezden ayırt etmenizi sağlayacak tek bir özellik dahi bulunmamaktadır! Hakikaten bir kurdu köpekten kesin olarak ayırmamızı sağlayacak, sadece kurtlarda olan ve köpeklerde olmayan hiç bir fiziksel veya davranışsal özellik yoktur. Saf bir köpek, tonlarca kurt özelliği taşıyabilir; ne de olsa, köpekler kurtlardan evrimleşmiştirve genlerini kurtlardan almıştır. Köpeklerini melez olarak tanımlayan insanlar, köpeklerinin melez olduğunu gösteren upuzun bir listeye sahip olabilirler ama biraz eğitimli objektif gözlemciler bunların sadece köpek olduğunu anlayabilirler. 

Eğer bir uzmansanız, melez olduğu tartışmalı bir köpeği hayvanın görünüşüne, davranışlarına bakarak hangi sınıftan bir hayvan olduğunu değerlendirebilirsiniz. Eğer bunlardan biri yanlışsa, size bir uyarı gönderir. Bir şekilde kurt gibi bir yüze ve yapıya sahip ama herkesin en iyi arkadaşı olan, barınaktan gelmiş bir köpek mi? Muhtemelen melez değildir.

Bu Reklamı Kapat

Şimdi Gerçek Bir Kurda Bir Saniyeliğine Bir Bakalım

Söylediğimiz gibi, baktığımızda kesin olarak kurt melezi diyebileceğimiz bir şey yok, ama şimdi bu kurt üzerinde birkaç şeye bakalım: 

Gözleri büyük bir şekilde açığa vurma eğiliminde; siyah kenarlı ve yukarı doğru keskin eğimli olmasına dikkat edin. Kurtlar genellikle hafif altın sarısı gözlere sahiptir. Köpeklerde sık görülen kahverengi gibi... Birçok köpekteki köşeli yüzün aksine, yüzleri daha yassıdır ve ince bir burun kemiği bulunmaktadır. Dudakları sarkmaz veya çökmez. Kulakları küçük, yuvarlak ve başın ne üstünde ne de yanlarında. Kulakları sık tüylüdür. 

Kürk rengi ayrılmıştır ve keskin, belirgin modellere sahip değildir. İzler simetriktir ve kürk kendi kendine çizgilidir, yani her tüy birkaç renge sahiptir. (siyah kurtlarda bile). Genç bir yavru gibi, bir kurt neredeyse tamamen yoğun bir renktedir (genellikle siyah, kahverengi, esmer veya nadiren doğal beyaz) ve yetişkin işaretleriyle birlikte doğan spitz tipi köpeklerin aksine, olgunlaşırken yetişkinlik işaretlerini büyütür. 

Sırtı başı aşağıda olmasıyla birlikte düzdür. Ayağı, siyah tırnak ve tabanlı olmasıyla birlikte büyüktür. Arka pençeleri yoktur. Kuyruklarında kıvrımlar bulunmaz ve sırtının yüksekliğine göre aşağıda durur, kızak köpeklerindeki gibi yukarıda durmaz. Dirsekleri göğsünün oldukça aşağısında bulunur. 

Bu Reklamı Kapat

Özellikle vücut yapısına dikkat edin; kurtların iri, geniş göğüsle birlikte oldukça ağır bir vücuda sahip olduğuna dair ortak bir yanılgı var, fakat durum böyle değil. Kurtlar dar omuzlara, avlarını takip etmek için yapılmış uzun bacaklara ve oldukça hafif bir vücut yapısına sahip olmaya eğilimlidir. Birçok kurt 27 ile 45 kilogram arasında ağırlıktadır. 

Ama aklınızda bulunsun, burada listelediğimiz her karakter köpeklerde de görülebilir. Yine de, yüksek içerikli kurt olması beklenenlerde de bu özelliklerin birçoğu mevcut olacaktır. Yüksek içerikli melezler neredeyse tamamen bir kurt gibi görünecektir.

Melez Kurtlar ve Köpekler...

Pekâla, şimdi kurtlar ve melezler hakkında çok fazla şey öğrendinize göre, aşağıdaki görselde melez olanları seçiniz:

Sizi yine mi kandırdık? Belki öyle veya belki de bu konuda biraz daha iyi hale geliyorsunuz. 

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Between the Acts (Virginia Woolf)

Between the Acts is the final novel by Virginia Woolf. It was published shortly after her death in 1941. Although the manuscript had been completed, Woolf had yet to make final revisions. The book describes the mounting, performance, and audience of a play at a festival in a small English village, just before the outbreak of the Second World War. Since the play is inside the story, much of the novel is written in verse, and it is thus one of Woolf's most lyrical works. The story takes place in a country house somewhere in England, just before the Second World War, over the course of a single day. It is the day when the annual pageant is to be performed on the grounds of the house. The pageant is traditionally a celebration of English history, and it is attended by the entire local community.

The owner of the house is Bartholomew Oliver, a widower and retired Indian Army officer. His sister Lucy Swithin, who is also living in the house, is slightly eccentric but kind. Bartholomew has a son, Giles, who has a job in London and is restless and frustrated. Giles has two children with his wife Isa, who has lost interest in him. Isa is attracted to a local gentleman farmer, Rupert Haines, although the relationship goes no further than eye contact. Mrs. Manresa and her friend William Dodge arrive and stay for the pageant. The pageant has been written by Miss La Trobe, a strange and domineering spinster.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺49.00
Between the Acts (Virginia Woolf)

Bunların hepsi GSD, haski ve malamut arasında tanımlanmış melezlerdir ve burada hiç kurt yoktur! Fakat birisi size bunlardan herhangi birisinin bir melez olduğunu söyleseydi dürüst olun, ona hak verirdiniz. Çok daha az ikna edici olan taklitlerin bunu başardığını görmüştüm. Bu yüzden şimdi bir melezi yanlış tanımlamanın ne kadar kolay olabildiğini görüyorsunuz. 

Evvela, bu köpeklerin çoğunda bulunan dikkatli bakışa dikkat ediniz. Köpekler insanlara odaklanmaya ve yüzsel/hareketsel işaretlere bakmaya eğilimliyken, kurtlar ve çoğu melez böyle değildir. 

Bu bilgilerle beraber, çoğu "melez" sahibinin kendi köpeklerini bir melez olarak tanımlamak amacıyla davranışsal şekilde dikkat çektiği bir şey de, köpeğin havlamaması veya utangaç, kavgacı, bağımsız, av tarafından güdülen, yıkıcı, eğitilemez veya alfa davranışlı olmasıdır. Melezler bu kişisel özellikleri çoğu kez gösterirken, kesin olmayan bir köpekte bu özellikler genelde erken sosyalleşmenin ve eğitimin zayıf olmasıyla daha kolay açıklanabilir ve maalesef bunlar kurtarma köpeklerinde yaygın olarak görülür veya kızak çeken köpek türlerinde (ki bunlar melezlerle en fazla karıştırılır) çok yaygın olan enerji aşırılığından kaynaklanabilirler. Kötü davranış, kurt kalıtsallığı demek değildir ve aynı şekilde kurt kalıtsallığının bulunduğunu sanmak da, evcil hayvanınızın kötü davranışı için bir bahane değildir. Hayvanınız ne olursa olsun onun iyi eğitilmiş, iyi sosyalleşmiş ve iyi terbiyeli olmasını sağlamak size bağlıdır. 

Gerçek Melezler...

Şimdi beklediğiniz şey geliyor: Gerçek melezler!

Bunların kısmen kurt (veya farklı esaslar) olduğunu gerçekten söyleyebilirsiniz, özellikle yukarıdaki melezler ile karşılaştırırsanız. Bunların hayret verici hayvanlar oldukları inkar edilemez ve insanların neden onları bir evcil hayvan olarak isteyeceğini görmek kolaydır. 

Yine de, kurtlar ve melezler iyi evcil hayvan olmazlar. Kurtları köpeklere dönüştürmemizin bir nedeni var: Köpekler mükemmel arkadaşlarken, kurtlar iyi arkadaşlık yapmazlar. Her birey farklıdır fakat genellikle melezlerden uygun ev hayvanları olmaz. 

Gerçek melezler sıklıkla geniş dış mekan kuşatmalarında tutulmalıdırlar, bu alanlar bazen kanun ile 40.500 metrekareye kadar çıkar. Muhtemelen yabancılara karşı son derece utangaç olacaklardır, bu yüzden onları köpek parkına veya pazara götürmeyi ve hatta onların arkadaşlarınızla oynamalarını ummayın. Çoğu yerde onları mülkünüzden dışarı çıkarmak, hatta onlara bakmak yasaktır. Eğitilebilirler fakat sadece kararlı, sabırlı ve yetenekli uzman eğiticiler tarafından; ortalama ve hatta deneyimli bir köpek sahibinin, özellikle cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra bir melezi eğitme görevinden bunalması çok olasıdır. Melezler, güçlü av güdüleri sahibi olmaya yatkındırlar ve diğer evcil hayvanlarınızı akşam yemeği olarak görebilirler. Çocuklara ve gürültü yapan veya davetsiz insanlara kötü şekilde tepki verebilirler. 

Büyük olasılıkla sevgi beklemeyecek veya sizi memnun etmek veya sizden emir almak için içten gelen bir isteğe sahip olmayacaklardır. Hem evde hem de ev dışında doğal olarak daha zararlıdır; sadece ayakkabılarınıza değil, aynı zamanda mobilyalarınıza ve kapılarınıza da zarar verirler. Melezlerin bir insanı yaralaması, evcil bir köpeğinkinden 11 kat daha olasıdır. 

Ana fikir, eğer 40.500 metre karelik çitlerle çevrili bir alanınız yoksa ve evcil hayvanınız ile "köpek" şeyleri yapmak istemeyen deneyimli bir eğitimci değilseniz, muhtemelen sadece bir köpek edinmelisiniz. 

Köpekler muhteşem evcil hayvanlardır.

Bu Reklamı Kapat

Peki, Neden Bu Kadar Önemsiyoruz?

İnsanların burada söyledikleri şey şu: “Eğer birisi köpeğini melez olarak tanımlamak istiyorsa sana ne! Bu hiç kimseyi rencide etmiyor.”

Bir insan melez bir hayvana sahip olduğunu iddia ettiğinde ve insanlara buna sahip olmanın ne kadar eğlenceli bir şey olduğunu söylediğinde, insanlar da bir melez hayvan sahibi olmak istiyor. Ve bu insanlardan bazıları gerçek bir meleze sahip olduğuna emin olmak için melez ve sahibi için neredeyse her zaman kötü olan önlemler alıyor: 

Genellikle sahip bunalmış oluyor çünkü hayvan zamanla olgunlaşıyor ve bu sürede sahibi veya hayvan yaralanıyor. Veya melez tüm hayatını orada geçireceği oldukça küçük bir alana hapsediliyor. Veya sahibi, vahşi olması için onu ormana bırakıyor ve hayvanın açlıktan ölmesiyle son buluyor çünkü hayvan hiçbir zaman hayatta kalma yeteneklerine dair bir şey öğrenmemiş oluyor ve yabancılara yaklaşmak için çok utangaç oluyor. Veya sahibi hem saldırganlık/korku problemleri hem de barınak tarafından yükümlülükten dolayı hayvanı neredeyse her zaman kalacağı bir barınağa bırakıyor. Nerdeyse hiçbir zaman sahibin hayal ettiği gibi olmuyor, çünkü melez, bir köpek değildir. 

Aynı zamanda, köpeğinizin melez olduğunu iddia etmek (olmadığını bilseniz bile) köpeğiniz için öldürücü bir durum olabilir. Kuduz aşısının kurtlarda ve melezlerde kesin olarak işe yaramasına rağmen, bu aşı onlar için uygun görülmüyor. Bu yüzden, “meleziniz” herhangi bir sebeple birini ısırırsa ve polis köpeğinizi herhangi bir zamanda melez olarak tanımladığınızı bulursa, olsa da olmasa da ve aşılama tarihine kadar zaman olsa bile hayvanınızı kuduz olma durumuna dair test etmek isteyecektir. Hayvanınızı köpek sanarak ve beyninden bir numune alarak test edecekler. Böylece normal bir köpek, dosyasında not alınacak veya sert bir uyarı alacak ve “melez” (sahte olsa bile) öldürülecektir. 

Bu Reklamı Kapat

Ve son olarak...

Bir hayvanın sahip olduğu kurt içeriği ne kadar yüksekse ve aile ağacında saf kurt ne kadar yakındaysa, bir melez o kadar fazla kurt gibi davranacaktır. %75 kurt olan bir hayvanın %100 gibi davranacağını düşünmek tamamen saçmadır; eğer %75'lik bir kurt melezi köpek gibi davranırsa, onun aslında muhtemelen bir köpek olduğundan veya yanlış tanıtılmış düşük içerikli bir melez olduğundan emin olabilirsiniz. Kurtlar köpek değildir ve köpekler gibi davranmazlar. Ne kurtlar, ne de çoğunlukla kurt olan bir hayvan, kesinlikle uygun bir ev hayvanı olmaz. Bu sağduyudur. 

Kurt melezlerinin %70'inin aslında diğer cinslerin yanlış belirlenmiş melezleri olduğu ve asıl melezlerin %80'inin içinde, sahibine söylenenden veya sahibinin iddia ettiğinden çok daha az kurt bulunduğu tahmin edilmektedir. O halde bir "melez" sahibiyseniz, kendinize karşı dürüst olun. Tabii ki bir melez olabilir, fakat çok büyük ihtimalle değil. Peki ya arkadaşınızın veya akrabanızın şimdiye kadarki en muhteşem köpek olan "melezi"? Muhtemelen o da bir köpek. 

Ve lütfen ama lütfen: Eğer gerçek bir meleziniz varsa (veya öyle olduğunu düşünüyorsanız), çıkıp insanları bir tane almaları için teşvik etmeyin; bu sadece cahil hayvan sahiplerinin üstesinden gelemeyecekleri bir hayvan almasına sebep olur ve kısmen vahşi bir hayvanı tehlikeli ve insafsızca bir duruma sokar. Bu hayvanları rağbette tutmak aynı zamanda ahlaksız hayvan yetiştiricilerine destek olur, çünkü melez yetiştirmek için herhangi bir düzenleme ve ölçüt bulunmamaktadır. Barınaklar, insanların "havalı" olacağını düşündükleri fakat büyüdükçe zapt edilemez olan hayvanlarla zaten fazlasıyla dolmuştur. Melezlerin amatör hayvan sahiplerine satışını sürdürmek, söz konusu hayvanlar ve sahipleri için sorun oluşturur.

Bu Reklamı Kapat

Fakat okuduğunuz için teşekkür ederiz. Eğer buraya kadar geldiyseniz, bizi etkilediniz. Şimdi gerçekten ama gerçekten "melez" sahibi olan tüm insanların yorumları ve bu hayvanların ne kadar muhteşem oldukları ortaya çıksın...

Çok uzun geldiği için okumayanlara: Çoğu "melez" gerçek melez değildir ve gerçek melezlerden iyi evcil hayvanlar olmaz.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Imgur | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/10/2022 02:18:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/410

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Doğa
Ahlak
Evrim Teorisi
Sağlık Personeli
Cinsel Yönelim
Ölçüm
Organ
Santigrat Derece
Kamuflaj
Alkol
Elektron
Deri
Evrimsel Antropoloji
Eğitim
Çin
Doğa Yasası
Afrika
Sinir Hücresi
Kanser
Mucize
Yüzey
Kuantum Fiziği
Zeka
Virüs
Aşılar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.