Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kızıl şahin (Buteo rufinus)

Kızıl şahin (Buteo rufinus)
Genç bir kızıl şahin.
H. Tuğrul Atasoy
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Kalkış anındaki yetişkin birey.
Kalkış anındaki yetişkin birey.
H. Tuğrul Atasoy

Gözlem Bilgileri

Bolu'nun Gerede yolu üzerinde gözlemlediğimiz bu muhteşem yırtıcı, ufak bir tepede rüzgarla birlikte aşağı yukarı uçarak etrafı tarıyordu. Bu tip iri yırtıcıları gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Bizim kayıtlarımıza göre öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.

Bolu/Yeniçağ'da kaydettiğimiz bir genç birey.
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Ülkemizdeki en iri şahin türlerinden biri olmakla birlikte aynı zamanda en iri yırtıcı kuşlarımızdan (raptor) biridir. İri görünümü ile kaya kartalını (Aquila chrysaetos) andırır. Kendisi yaygın şahinden (Buteo buteo) daha büyük ve daha uzundur. Kanat açıklığı 115 ile 160 cm civarındadır. Kanat altının tonları da isminden anlaşılacağı gibi kızıl tonlarındadır. Seksüel dimorfizm yani cinsiyetler arası görünüş farkı neredeyse yok gibidir. Yabancı kaynaklarda uzun bacaklı şahin diye de geçer. Kızıl şahinde de, tıpkı yaygın şahinde olduğu gibi açıktan koyuya pek çok renk varyasyonu (don) görülebilir. Fakat fotoğraftaki gibi turuncumsu don daha yaygındır. Ayrıca genç kızıl şahinlerin renk tonları beyaza yakınken, erişkinliğe doğru koyulaşmaya başlar.

Beyaz göğüs tüyleri henüz bir genç olduğunu gösteriyor.
Beyaz göğüs tüyleri henüz bir genç olduğunu gösteriyor.
H. Tuğrul Atasoy

Oldukça fazla varyasyonu bulunduğundan ve şahin (Buteo buteo) ile karıştırıldığından ötürü Field Guide to Birds isimli taksonomik ornitoloji kitaplarından yardım almak gerekebilir. Renk varyasyonlarını (don), yaşlarına göre renk tonlamalarını ve her taraftan görünüşünü ayrıntılı olarak işleyen Collins Bird Guide uygulaması sayesinde de ayrıntılı olarak tür tanımı yapmak mümkün. Uygulamayı anlattığımız yazımıza buradan erişebilirsiniz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kuzey Afrika, Güneydoğu Avrupa ve Asya'nın birçok bölgesinde yayılmışlardır. Besin zincirinde ona rakip olabilecek tür sayısı az olduğu için yayılış (biyocoğrafya) açısından oldukça baskın bir avcıdır. Hem bozkır hem de çöl gibi alanlarda yayılış gösterebilirler.

Eskişehir/Mihalıççık yol üzerinde gözlemlediğimiz bir başka birey.
Eskişehir/Mihalıççık yol üzerinde gözlemlediğimiz bir başka birey.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Kızıl şahin, karakteristik olarak süzülürken kanadını omzundan yukarı kaldırır. Ardından genelde termal hava akımları ve rüzgarlar ile adeta havada durarak bir aşağı, bir yukarı manevralarla alanı tarar. Sık sık rüzgara karşı asılı kalarak araziyi izler. Tünediği bölgeden kalkarken oldukça hantal bir kanat çırpma sergiler. Öte yandan gerektiğinde Dünya'nın en hızlı hayvanı olan gökdoğan (Falco peregrinus) gibi hızla dalışa geçerek avını kapabilir. Elbette gökdoğanın (Falco peregrinus) azami hızına ulaşamaz; ancak oldukça yakın hızlara gelebilir. Gökdoğanı inceleme şansı elde ettiğimiz gözleme de buradan ulaşabilirsiniz. Tek eşlidirler ve yılda sadece bir kez kuluçka yaparlar. Yumurta sayıları 2 ile 4 arasında değişir.

Şehirler arası yollarda elektrik direkleri ve tellerde tünerken sıklıkla gözlemlenebilirler.
Şehirler arası yollarda elektrik direkleri ve tellerde tünerken sıklıkla gözlemlenebilirler.
H. Tuğrul Atasoy

Diyet ve Metabolizma

Böceklerden, küçük memelilere kadar her şeyi yiyebilir. Hatta arazideyken bir yabani tavşanı tehdit etmesine bile tanık olduk. Söz konusu gözlemimize buradan ulaşabilirsiniz.

Aynı gün Bolu'da gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü.
Aynı gün Bolu'da gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü.
Pedram Türkoğlu

Etimoloji

İngilizce "long legged buzzard" olarak kullanılır. Türkçe'de kızıl şahin şeklinde kullanılır. Kuzey Amerika'da yaşayan kızıl kuyruklu şahin (Buteo jamaicensis) ile isim benzerliği taşıdığı için karıştırılmaması gerekir. Söz konusu gözlem kaydımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Long-Legged Buzzard. (2018, Haziran 27). Alındığı Tarih: 27 Haziran 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Kadir Dabak. Kızıl Şahin. (2018, Haziran 27). Alındığı Tarih: 27 Haziran 2018. Alındığı Yer: TRAKUS | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2020 00:36:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7215

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Instagram
Kromozom
Hastalık Kataloğu
Astrobiyoloji
Metabolizma
Yıldız
Evrim Ağacı Duyurusu
Kan Hastalıkları
Göğüs
Ölümden Sonra Yaşam
Virüsler
Mikroevrim
Entropi
Abd
Çiftleşme
Bilim İnsanları
Yaşam
Hayvan
Işık
Nörobilim
Şempanze
Devir
Hematoloji
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Önlem
Kamuflaj
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim şöyle çalışır: Hata yapmıyorsan, bilim yapmıyorsun demektir. Eğer yaptığın hataları düzeltmiyorsan, kesinlikle bilim yapmıyorsun demektir. Hatalı olduğunu kabul edemiyorsan, hiç yapma daha iyi.”
Anonim
Geri Bildirim Gönder