Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
0

SARS-CoV-2 nasıl evrimleşti? İnsanlara ilk olarak nasıl bulaştı?

394 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap

SARS, MERS ve 2019-nCoV virüslerinin her biri bir koronavirüstür. SARS-CoV-2'nin genomik analizi, Rhinolophus sinicus türü yarasalardan alınan genomlara %80 civarında benzemektedir.[1] Yapılan bir diğer çalışmada, R. sinicus'un yakın akrabalarından Rhinolophus affinis türü yarasalardan örnekler alınmış ve SARS-CoV-2 genomunun bu genom ile %96 oranında benzeştiği ileri sürülmüştür.[2]

Rhinolophus sinicus
Rhinolophus sinicus

Yarasalarda bulunan RaTG13 virüs dizisi, insanlardaki SARS-CoV-2'ye en benzer olan genetik dizidir; ancak bu virüsün SARS-CoV-2'nin atası değil de kuzeni olduğu bilinmektedir.[3] Yerel yarasa popülasyonları üzerinde yapılan genetik incelemeler, SARS-CoV-2 ile yakın akraba olan birçok koronavirüs dizisini ortaya çıkarmıştır.[4]

Koronavirüsler (Coronaviridae ailesi), Hayvanlar Alemi'nde yaygın olarak görülen bir virüs grubudur. Alfakoronavirüsler, Betakoronavirüsler, Gamakoronavirüsler ve Deltakoronavirüsler olarak 4 cinse ayrılan koronavirüsler, kimi zaman tür içinde kalmak yerine, bir türden diğer türe, örneğin diğer hayvan türlerinden insanlara ("zoonotik" olarak) bulaşabilmektedirler. SARS-benzeri koronavirüslerin evrim ağacı ve biyocoğrafyası şu şekildedir:

Tüm Reklamları Kapat

SARS-CoV-2, grafikte kırmızı renkli suşlarla gösterilmiştir. En yakınındaki mavi renkli suşların hepsi SARS-benzeri koronavirüs suşlarıdır (SARS ile SARS-2 arası geçiş grupları olarak düşünülebilir). Sarı renkli suşlar SARS virüsleridir.
SARS-CoV-2, grafikte kırmızı renkli suşlarla gösterilmiştir. En yakınındaki mavi renkli suşların hepsi SARS-benzeri koronavirüs suşlarıdır (SARS ile SARS-2 arası geçiş grupları olarak düşünülebilir). Sarı renkli suşlar SARS virüsleridir.
NextStrain

An itibariyle, insana bulaşabilen 7 koronavirüs bilinmektedir: 229E, NL63, OC43, HKU1, MERS-CoV, SARS-CoV, SARS-CoV-2. Aslında koronavirüsler çok nadiren ölümcül olan virüslerdir; ancak kimi zaman evrimsel süreç içinde değişerek ölümcül hale de gelebilmektedirler.

Hem SARS, hem de MERS koronavirüsleri, betakoronavirüs olarak bilinen cinse aitlerdir. Daha spesifik olarak, SARS-CoV ve SARS-CoV-2 virüsleri Sarbecovirus adı verilen bir altcinse aittirler. Bu tarz virüslerin RNA nükleotit uzunluğu 30.000 baz (30 kilobaz) civarındadır.[5]

Genel olarak betakoronavirüsler, tıpkı alfakoronavirüsler gibi yarasa kökenli virüslerdir; yani aslen yarasalarda bulunan koronavirüslerin evrimleşmiş torunlarıdır. Örneğin SARS'ın, özellikle de Rhinolophus sinicus türü yarasalardan köken aldığı düşünülmektedir.[6]

Virüslerin köken aldığı canlılara virüs rezervuarı adı verilir. Ancak insanlara virüsün bulaşma kaynağı her zaman ana rezervuar olmayabilir; ara konak adı verilen aracı hayvanlardan da bulaşabilir. Örneğin bir yarasa virüsü olan SARS insanlara misk kedileri aracılığıyla, bir yarasa virüsü olan MERS ise tek hörgüçlü develer aracılığıyla bulaşmıştı. En azından, en olası ara konakların bu hayvanlar olduğu düşülmektedir; çünkü virüslerin ana kaynağını her zaman hatasız olarak tespit edebilmek mümkün olmamaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

SARS-CoV-2 örneğinde de bir ara konak olabileceğinden şüphelenilmektedir.[7] Ne yazık ki bu ara konağın ne olduğu tam olarak bilinmemektedir.[8] 7 Şubat 2020'de Çinli araştırmacılar, SARS-CoV-2'nin genetik sekansının pangolin adı verilen bir hayvandan aldıkları genlerle %99 oranında örtüştüğünü bulduklarını ilan ettiler.[9][10] Ancak pangolinlerin ara konak olduğu genel geçer olarak kabul görmemektedir; çünkü pangolinlerden elde edilen virüslerin genomu, insanlardaki koronavirüs ile %92 oranında örtüşmektedir, pangolin virüsleri insan ACE2 reseptörlerine zayıf bir şekilde bağlanabilmektedir ve bu gibi veriler, onları uzak bir akraba yapmaktadır.[10][11][12] Ayrıca insanlar arası bulaş yeteneğinin, bu atlamadan ("yarasan insana" veya "yarasadan ara konağa, sonrasında insana" geçişten) önce mi yoksa sonra mı evrimleştiği kesin olarak bilinmemektedir.[13][14][15]

SARS-CoV-2'nin evrimleşme hızı gribe neden olan influenza virüslerinden dikkate değer miktarda düşüktür ve diğer koronavirüslerle benzer hızdadır.[16] Bu evrim hızına bağlı olarak, salgının seyri boyunca virüs genomu boyunca binlerce mutasyon meydana gelmiş ve çok sayıda varyant evrimleşmiştir. Bu yeni evrimleşen varyantlar arasından daha hızlı yayılanlar, bağışıklık tepkisini atlatabilenler, daha ağır hastalığa neden olabilenler, test yöntemlerimizden kaçınabilenler ve tedaviye daha dirençli olanlar endişe kaynağıdır.

368 görüntülenme

Kaynaklar

  1. D. Benvenuto. (2020). The 2019-New Coronavirus Epidemic: Evidence For Virus Evolution. bioRxiv. | Arşiv Bağlantısı
  2. P. Zhou, et al. (2020). Discovery Of A Novel Coronavirus Associated With The Recent Pneumonia Outbreak In Humans And Its Potential Bat Origin. bioRxiv. | Arşiv Bağlantısı
  3. A. Kasprak. The ‘Occam's Razor Argument’ Has Not Shifted In Favor Of A Covid Lab Leak. (16 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Snopes.com | Arşiv Bağlantısı
  4. H. Zhou, et al. (2021). Identification Of Novel Bat Coronaviruses Sheds Light On The Evolutionary Origins Of Sars-Cov-2 And Related Viruses. Cell. | Arşiv Bağlantısı
  5. M. Cotten, et al. (2013). Full-Genome Deep Sequencing And Phylogenetic Analysis Of Novel Human Betacoronavirus - Volume 19, Number 5—May 2013 - Emerging Infectious Diseases Journal - Cdc. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). doi: 10.3201/eid1905.130057. | Arşiv Bağlantısı
  6. R. Lu, et al. (2020). Genomic Characterisation And Epidemiology Of 2019 Novel Coronavirus: Implications For Virus Origins And Receptor Binding. The Lancet, sf: 565-574. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30251-8. | Arşiv Bağlantısı
  7. D. Cyranoski, et al. (2020). Mystery Deepens Over Animal Source Of Coronavirus. Springer Science and Business Media LLC, sf: 18-19. doi: 10.1038/d41586-020-00548-w. | Arşiv Bağlantısı
  8. NCCEH. The Basics Of Sars-Cov-2 Transmission | National Collaborating Centre For Environmental Health | Ncceh - Ccsne. (22 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 21 Mart 2021. Alındığı Yer: NCCEH | Arşiv Bağlantısı
  9. K. Xiao, et al. (2020). Isolation Of Sars-Cov-2-Related Coronavirus From Malayan Pangolins. Nature, sf: 286-289. doi: 10.1038/s41586-020-2313-x. | Arşiv Bağlantısı
  10. T. T. Lam, et al. (2021). Identifying Sars-Cov-2-Related Coronaviruses In Malayan Pangolins. Nature Reviews Microbiology, sf: 141-154. doi: 10.1038/s41579-020-00459-7. | Arşiv Bağlantısı
  11. B. Hu. (2021). Characteristics Of Sars-Cov-2 And Covid-19. Nature Reviews Microbiology, sf: 141-154. doi: 10.1038/s41579-020-00459-7. | Arşiv Bağlantısı
  12. M. Giovanetti, et al. (2021). Evolution Patterns Of Sars-Cov-2: Snapshot On Its Genome Variants. Biochemical and Biophysical Research Communications, sf: 88-91. doi: 10.1016/j.bbrc.2020.10.102. | Arşiv Bağlantısı
  13. J. Cohen, et al. (2020). Wuhan Seafood Market May Not Be Source Of Novel Virus Spreading Globally. American Association for the Advancement of Science (AAAS). | Arşiv Bağlantısı
  14. K. Eschner. We’re Still Not Sure Where The Novel Coronavirus Really Came From. (27 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Popular Science | Arşiv Bağlantısı
  15. K. G. Andersen, et al. (2020). The Proximal Origin Of Sars-Cov-2. Nature Medicine, sf: 450-452. doi: 10.1038/s41591-020-0820-9. | Arşiv Bağlantısı
  16. T. Day, et al. (2020). On The Evolutionary Epidemiology Of Sars-Cov-2. Current Biology, sf: R849-R857. doi: 10.1016/j.cub.2020.06.031. | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Ayrıca bu cevap, COVID-19 ve Aşılar soru dizisi içinde yer almaktadır.
3
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close