Önce dokular oluşur. Sonra organlar. Doku olmadan organ olmaz. Organ dokuların birleşimidir. Yanılmıyorsam okullarda öğretiliyordu. Dolayısıyla bir organı dokusuz düşünemeyiz. Damar bir dokudur. İyi günler.
İlk başta omurgasız hayvanlarda damar-benzeri kanallar oluşuyor:
Evrimsel süreçte bu kanallar öncelikle çoklanarak, dallara ayrılıyor ve birbirine bir ağ şeklinde bağlanmaya başlıyor:
Sonrasında bu kanallar boyunca bazı kısımlar sertleşip kasılabilir hâle gelerek, "ostium" dediğimiz yapıya evrimleşiyorlar - ki bu da kalbin atası konumundaki bir yapı. Ostia, damarlar boyunca akan vücut sıvılarının nodlar arasındaki hareketini sağlıyor:
Tüm Reklamları Kapat
Sonrasında çok sayıda ostium yerine, bugün "kalp" dediğimiz tek kas evrimleşiyor.
Ayrıca ilk başta dolaşım sistemi bugünkü gibi kapalı bir devre de değil (aşağıda sağda); açık. Yani bir noktada vücut sıvısı, dokuların içine/arasına sızıyor (aşağıda solda):
Omurgalıların evriminde bu kalp giderek özelleşmeye başlıyor; bu evrimin basamaklarını bugün bile görebiliyoruz:
Aşağıdaki grafikte (sadece omurgalılar kısmı) biraz daha net görülüyor:
Tüm Reklamları Kapat
Sadece kalbin parçalarının kademeli evrimine de odaklanabiliriz:
Bu tür özellik çoklanmalarının (mesela odacık sayısının artmasının) gen veya kromozom çoklanmalarıyla yaşanabildiğini de biliyoruz.[1][2][3][4]
Elbette bu süreçte daha çözülecek detaylar var ve buradaki de aşırı kısaltılmış bir anlatım; ama kalbin ve dolaşım sisteminin evrimsel basamaklarını da diğer tüm sistemler gibi gayet iyi biliyoruz.
Kaynaklar
R. E. Poelmann, et al. (2019). Development And Evolution Of The Metazoan Heart. Wiley, sf: 634-656. doi: 10.1002/dvdy.45. | Arşiv Bağlantısı
A. F. M. MOORMAN, et al. (2015). Cardiac Chamber Formation: Development, Genes, And Evolution. Physiological Reviews, sf: 1223-1267. doi: 10.1152/physrev.00006.2003. | Arşiv Bağlantısı
S. E. Grosskurth, et al. (2008). Emergence Of Xin Demarcates A Key Innovation In Heart Evolution. PLOS ONE, sf: e2857. doi: 10.1371/journal.pone.0002857. | Arşiv Bağlantısı
141 görüntülenme
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
6
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.