İçerikler - Sayfa 663

Ahtapotlar, yüzlerce vantuzu, 8 kolu, 3 kalbi, 3 santimetreye inebilen veya 9 metreye varabilen boyları ve "dünya dışı canlı" benzeri morfolojisi ile en garip ve dış görünüşü en farklı canlılardır diyebiliriz. Dünya'daki canlıların %95'i omurgasızdır ve omurgasızlar arasındaki en zeki hayvan ise ahtapotlardır!

500 milyon nörona sahip ahtapotların nöronlarının üçte ikisi gibi büyük bir kısmı kollarında bulunmaktadır. Ahtapotların kollarındaki nöronlar 2 şekilde çalışabilir: Beyinden gelen sinyallerle senkronize şekilde veya beyinden bağımsız şekilde. Kollar, bazı sinyalleri kendileri alıp beyne ulaştırmadan değerlendirip tepki verebiliyor, beyinden bağımsız karar alabiliyor, beyinden ayrıldıktan saatler sonra bile etkilere tepki verebiliyor. Yani aslında ahtapotlar bir şekilde "kolları ile düşünebiliyorlar". Bu da onların çevreyi çok hızlı değerlendirip adapte olmalarını sağlıyor.

Dünya, onlarca yıllık çalışma ve milyonlarca çocuğu felçten koruyan kitlesel aşılama kampanyaları sonucunda çocuk felci (polio) hastalığını yenmeye artık çok yakın.

Fakat, aşılanma oranı düşük olan bölgelerde yeni salgınlar patlak vermiş durumda. Bu salgınların bazıları, ağız yoluyla yapılan oral polio aşısının (OPV) içeriğinde bulunan zayıflatılmış poliovirüsün, toplum içinde yayılması ve tekrar hastalık yapıcı özellik kazanacak biçimde evrimleşmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Şu ana kadar, zayıflatılmış virüs kullanılarak yapılmış başka hiçbir aşı, salgın hastalığa sebep olmamıştır; dolayısıyla bu salgınlar, hastalıklarla mücadelemizde evrimi anlamanın önemini gösteren, ilginç ve tehlikeli bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.

En küçük ölçekte baktığımızda dünya, son derece tuhaftır. İşler bir atomun boyutuna indiğinde, makroskopik dünyamızı yöneten mekanikler artık geçerli değildir.

Kuantum kurallarına göre, elektronlar hem parçacık hem de dalga gibi davranabilir ve nesneler aynı anda farklı durumlarda olabilir. Bu ikilik, kuantum bilgisayarlar gibi sıra dışı teknolojileri mümkün kılmaktadır. Bilim insanlarının kuantum matematiğini incelerken keşfettiği en garip şeylerden biriyse, tünelleme olgusudur.

İnsanlar olarak, diğer yıldız sistemlerini ziyaret etme düşüncesi onlarca yıldır hayallerimizi süslüyor. Ancak, bize en yakın yıldız sistemi olan Alpha Centauri bile, Dünya'dan çok ama çok uzaktadır. Öyle ki, geleneksel uzay araçları ile Alpha Centauri'ye ulaşmak binlerce yıl sürecektir. Yine de bilim insanları, bu hayali gerçeğe dönüştürecek araçlar aramaktan vazgeçmiyorlar.

Almanya'daki Göttingen Üniversitesi'nden fizikçi Erik Lentz'in Classical and Quantum Gravity dergisinde yayımlanan makalesinde Lentz, sadece geleneksel fiziği kullanarak ve diğer yöntemlerde olduğu gibi keşfedilmemiş egzotik madde formlarını kullanmaya ihtiyaç duymaksızın bir büküm sürücüsü (İng: "warp driver") oluşturmanın yeni bir yöntemini ortaya koyuyor.^[1] Bu yöntem, diğer olası büküm sürücülerinden daha erişilebilir bir yol sunuyor olabilir.

Miyop hastalığı, son yıllarda görülme sıklığının daha da arttığı, potansiyel halk sağlığı sorunlarından biridir.^[1][2] Miyopi, göz küresinin normalden fazla uzaması ve buna bağlı olarak korneanın daha fazla ışığı kırması ile meydana gelir. Miyop hastalığı kalıtsal olabileceği gibi, çevresel faktörlerden de kaynaklanabilir. Şu anda Dünya nüfusunun %23'ünün miyop olduğu tahmin edilmektedir. Bu oranın 2050 yılına kadar iki katına çıkacağı öngörülmektedir.^[3][4] Ayrıca miyopi, özellikle de yüksek miyopi, katarakt, glokoma gibi ciddi rahatsızlıklara yol açabilir.^[5]

Miyop hastalığı ile bilişsel faaliyetler arasındaki ilişki, son yıllarda bilim insanlarının dikkatini çekmektedir. Elbette ilk etapta göz kusurları ile bilişsel faaliyet arasında ne gibi bir ilişki bulunabileceği anlaşılamayabilir. Bilim insanlarını bu ilişkiyi araştırmaya iten nedenlerden biri, aslında halk arasında yaygın olarak görülen "Dereceli gözlük kullanan insanlar, ortalamadan daha zeki olabilir." şeklindeki görüşün temel nedenini anlamaktı. Gelin bu iddiayı test etmek için yapılan ve 1 milyondan fazla katılımcının dahil olduğu bir çalışmaya yakından bakalım.