Enerji, evrenin doğumundan günümüze kadar her fiziksel ve kimyasal tepkimede gözlemlediğimiz, bu tepkimeleri mümkün kılan olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Öyle ki bu enerji, mikrokosmosdaki bir atomun titreşiminden makrokosmosdaki bir yıldızın patlamasına kadar uç skalalarda varlığını gösterir; fakat enerjinin belki de en iyi bir şekilde gözlemlendiği yer, canlı vücududur.

Canlı, homeostazını (vücut dengesini) koruyabilmek, bir diğer tabir ile canlılığını sürdürebilmek adına çeşitli biyokimyasal reaksiyonlar gerçekleştirerek hayatta kalmaya çalışır. Bu reaksiyonların tümüne metabolizma denir ve vücut içerisinde gerçekleşen tüm yapım ve yıkım olaylarını kapsar. Homeostazı koruyabilmek adına gerçekleştirdiği metabolik aktivitenin büyük bir bölümünde enerjiye ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacı, şimdiye kadar tespit edilmiş temelde 4 farklı yöntem ile karşılar:

Francis Sellers Collins, 14 Nisan 1950 Staunton, Virginia doğumlu Amerikalı hekim-genetikçidir. Meslektaşları arasında "Gen Avcısı" olarak bilinen Dr. Collins, birçok hastalığın genlerle olan ilişkisini ortaya çıkaran çalışmalarda yer almasının yanı sıra Ulusal İnsan Genom Araştırma Enstitüsü'nün (NHGRI) direktörü olarak İnsan Genom Projesi ve daha birçok genomik araştırmayı başarılı bir şekilde yönetmiştir.

1970'te Virginia Üniversitesi'nde kimya lisansını bitirdikten sonra 1974’te doktorasını Yale Üniversitesinde fiziksel kimya alanında yapmaya başladı ve biyokimyaya merak saldı. O zamanki akademik danışmanı olan Dr. Carl Tridle'ın tavsiyesiyle Yale Üniversitesi'ndeki eğitimini yarıda kesip North Carolina Üniversitesi'nde Tıp alanında doktorasını yaptı ve 1977’de mezun oldu. 1978 ve 1981 yılları arasında North Carolina Üniversitesi Memorial Hastanesinde hekim ve başhekim olarak çalıştıktan sonra 1981 ve 1984 yılları arasında insan genetiği üzerine araştırmacı olarak çalışmak üzere Yale Üniversitesine döndü.

Don't Look Up (Yukarı Bakma), Netflix'in 2021 yapımı hit filmi. COVID-19, iklim değişimi, evrim ve genel olarak bilim inkarcılığının gırla gittiği bugünlerde, "şüphecilik" kisvesi altında sürdürülen bilim karşıtı paranoyanın varabileceği boyutları gösteren; komedi, dram ve bilimkurgu karışımı bir film. Filmde müthiş bir yıldızlar geçidi var (Leonardo DiCaprio, Jennifer Lawrence, Meryl Streep ve Cate Blanchett, oyuncular listesinin sadece bir kısmı), bu bakımdan hakkını vermek lazım; ancak ana tür olan komedi açısından ne kadar başarılı bir iş çıkarıyor, onu size bırakıyoruz (belki kara mizâh veya satir denerek işin içinden çıkılabilir).

Muhakkak filmin sanatını değerlendiren ustalar çıkacaktır; o nedenle biz burada işin bilimine ve (bilim) felsefesine bakalım. Don't Look Up'ta gösterilen bilim ne kadar gerçekçi? Ne tür tutarsızlıklar var? Bu yazıda filmle ilgili az miktarda spoiler olacağı konusunda uyarmak isteriz.

Diyabet, obezite gibi metabolik hastalıklar anneden çocuğa geçiyor olabilir mi? Neden açlıkla mücadele eden toplumların çocukları da hastalıklarla boğuşuyor? Bu, sadece sosyolojik bir problem mi, yoksa işin biyolojik bir temeli de olabilir mi? Gelin, bu soruların cevabına birlikte göz atalım.

Annedeki metabolik problemler ve beslenme düzenindeki değişiklikler, çocukların gelişim sürecinde ve yetişkinlik dönemlerinde sağlıklarını önemli derecede etkiliyor ve hastalıkların artmasına sebep oluyor. İkinci Dünya Savaşı sırasında Hollanda Açlık Kışı'nı yaşayan kadınların çocuklarının obezite ve diyabet oranı, normalden 3 kat daha fazla. Bunların yanı sıra, açlık yaşayan bu kadınlar, kalp ve damar hastalıkları ve kanser gibi hastalıkları daha çok taşıyan çocuklar dünyaya getirdiler. Benzer şekilde, daha önceden C. elegans türü solucanlarda, Drosophila cinsi meyve sineklerinde ve memelilerde yapılan araştırmalar, ebeveynlerin metabolik durumunun bozulmasının olumsuz etkilerinin sonraki nesillere de yansıdığı gösterdi.

Evrimin gidişatına bakacak olursak, biz de bir noktada kendimizin daha üstün bir versiyonuna dönüşeceğiz. Asıl soru ise, türümüzden evrimleşecek yeni insanları görecek kadar hayatta kalıp kalamayacağımız. Türümüzü gelecekte neler bekliyor?

Chip Walter, yeni kitabında, modern insanın baskın ve hayatta kalmış tek insan türü olmayı nasıl başardığını analiz ediyor. Kitapta, insanlığın bir sonraki döneminde neler olabileceğine dair tahminlerde de bulunuyor.