İçerikler - Sayfa 443

Yeni bir dil öğrenirken o dile olabildiğince fazla maruz kalmak önemlidir. Bunu sağlamanın en iyi yollarından biri, öğrenmek istediğiniz dilde film ya da diziler izlemektir.

Yabancı bir dildeki bir videoyu izlerken altyazı olması, olmamasından genellikle daha iyidir.^[1] Ancak bu noktada aklımıza şu soru gelebilir: Acaba kullanılacak en iyi altyazı şekli hangisi? Bu soru çok önemlidir; çünkü kullandığımız altyazı şekliyle ilgili ufak bir değişiklik, dil öğrenme sürecimizin verimliliği üzerinde oldukça büyük bir etkiye sahiptir.

Nöron, beyin hücrelerimize verilen isimdir; bu hücrelerin, onları diğer nöronlarla bağlayan membran uzantılarına ise akson adı verilir. Aksonların, beyindeki en kritik yapılardan biri olduğu söylenebilir, çünkü elektriksel uyarıları veya verileri diğer nöronlara iletirler. Bu uzantılar, saç tellerimizden kat kat daha ince olup, uzunlukları bulundukları yere göre bir mikrometreden bir metreye kadar değişebilir. Her nöronun aksonlarında yan dallanmalar oluşarak akson kollateralleri (İng: "axon collaterals") meydana gelir; bu yapılar da bilgilerin bir değil, birden fazla nörona aynı anda iletilmesini sağlar.

Önce kısa bir hatırlatma yapmakta fayda görüyoruz: Sinir hücreleri, nöronlar ve glia hücrelerinden oluşmaktadır. Glia hücrelerinin de nöronlara destek olmak, onları bir arada tutup besinlerini sağlamak gibi görevleri vardır. Öyleyse, miyelin kılıfını glia hücrelerinin oluşturduğunu söylemek de kulağa çok şaşırtıcı gelmeyecektir. Bu kılıfı, merkez sinir sisteminde (MSS) oligodentrositler, çevresel sinir sisteminde ise (ÇSS) Schwann hücreleri oluşturur. Çok sayıda protein ve yağ içeren bu kılıflar, elektriksel uyarıların hem hızlı hem de etkin biçimde iletilmesini sağlamaktadır.

Nekrotizan enterokolit, genelde yenidoğan bebeklerde görülebilen, bağırsakların bazı kısımlarının veya tüm bölümünün doku hasarı ile karakterize, ciddi bir gastrointestinal sistem hastalığıdır. Sebep olarak; hastalığın gelişiminde gastrointestinal doku hasarı, yenidoğanda uygunsuz beslenme stratejileri ve bakteriyel yayılım olmak üzere üç faktör öne sürülmektedir. Bağırsakta oluşan doku hasarı, bağırsağın delinmesine ve bağırsakların içinde bulunan bakterilerin karnın içine sızıp enfeksiyon oluşturmasına neden olabilir. Bu süreçte, bebeğe verilen mamaların bakteriyel çoğalmada besiyer görevi gördüğü düşünülmektedir.

Hastalık, yenidoğan yoğun bakım ünitelerindeki bebeklerin %1-10'unda gelişmekte olup olguların %90'ını preterm, %10'unu term bebekler oluşturmaktadır. Nekrotizan enterokolit ilk olarak 19. yüzyılda tanımlanmıştır. Hastalığın kesin etiyolojisi ve patofizyolojisi net olarak açıklanamamıştır.^[1]

Hematopoetik kök hücre nakli (İng: "hematopoietic stem cell transplantation"), bir hastaya kendi vücudundan veya başka bir kişinin vücudundan alınan hematopoetik kök hücrelerin belirli işlemler sonucunda nakledilmesidir. Hematopoetik kök hücreler, kemik iliğinde bulunan kök hücrelerdir. Kök hücreler, çok hücreli canlılarda bulunan ve henüz spesifik bir dokuya ait hücrelere dönüşmemiş olan özel hücrelerdir. Örneğin kanımızda bulunan bazı alyuvar, akyuvar ve trombositler, hematopoetik kök hücrenin bölünmesi ve değişimi ile oluşturur.

Hastaya nakledilen yeni hematopoetik kök hücreler, daha önceden var olan hematopoetik sistemin yerine başka bir hematopoetik sistem oluşumunu sağlar. Hematopoetik kök hücre nakli, birçok hastalık için birincil tedavi yoludur:^[1][2]

Mise en Place ("miğ-zon-pılas" şeklinde okunur), "yerine koymak" anlamına gelen ve üzerinde çalışmaya başlamadan önce bir görev için planlamamız ve hazırlanmamız gerektiğini ifade eden Fransız mutfak terimidir. Mise en Place genellikle mutfak için kullanılır, pişirmeye başlamadan önce ihtiyacımız olan tüm gerekli mutfak eşyalarını ve malzemelerini hazırlamamız gerektiğini belirtir.

Bu basit konsept, hem şefler hem de amatör aşçılar tarafından kullanılan en etkili araçlardan biridir; bu nedenle aşçılık okullarında ve üst düzey restoran mutfaklarında gerekli bir beceridir. Ayrıca, çok etkili olduğundan, yemek pişirmenin yanı sıra programlama veya ders çalışma gibi diğer işlerde uygulandığında da kullanışlı bir verimlilik ilkesi olarak görev yapabilir.