İçerikler - Sayfa 414

NASA'nın James Webb Uzay teleskobu, Neptün'e dair gönderdiği ilk görüntülerle kendi "mahallemize" yönelik kabiliyetini de gözler önüne seriyor. Webb, sadece bu uzak gezegenin halkalarının en net görüntüsünü 30 yılı aşkın bir süre sonra yakalamakla kalmadı; aynı zamanda kameraları, buz devini yepyeni bir perspektifte ortaya çıkardı.

Webb'in yeni görüntüsünde göze en çok çarpan şey, gezegenin halkalarının canlı görünümüydü. Neptün'ü gözlemleyen ilk uzay aracı olan NASA'nın Voyager 2'sinin 1989'daki uçuşundan bu yana, halkalardan bazıları tespit edilememişti. Birkaç parlak, dar halkaya ek olarak, Webb görüntüsü Neptün'ün daha soluk toz bantlarını da açıkça gösteriyor. Neptün sistemi uzmanı ve Webb misyonunda disiplinlerarası bilimci olan Heidi Hammel şöyle söylüyor:

Gülen bir robot ürkütücü bulabilirsiniz, ancak bir konuşma sırasında doğru zamanda gülerse, yine de ürkütücü bulur muydunuz? Bu, bilim insanlarının son zamanlarda test ettiği bir teori. Japonya'daki Kyoto Üniversitesi'nden bir grup araştırmacı, konuşmalara odaklanan bir yapay zeka sistemi tarafından desteklenen Erica adlı gülen bir robotun maketini yaptı.

Kahkaha, insan diyaloğunun normal bir parçası olduğundan, araştırmacılar insanların kıkırdamayı paylaşabilecekleri konuşkan robotlara nasıl tepki verdiğini görmenin faydalı olabileceğini düşündüler. Sonuçları Frontiers in Robotics and AI dergisinde yayınladılar.^[1]

Piaget'in bilişsel gelişim teorisi, bilişsel gelişimin bebeklikten yetişkinliğe dek uzanan dört dönemde gerçekleştiğini öne süren teoridir. Adından da anlaşılacağı gibi, çocuk gelişimi alanında yaptığı çalışmalarla bilinen İsviçreli psikolog Jean Piaget tarafından ortaya atılmıştır.

Piaget'in çocukların entelektüel gelişimiyle tanışması, Binet Enstitüsü'nde asistan olarak çalıştığı sırada İngilizce IQ testlerinin Fransızca versiyonlarını geliştirirken gerçekleşti. Bu dönemde çocukların mantık gerektiren sorulara verdikleri yanlış cevapları inceledi. Aynı veya benzer yaştaki çocukların aynı cevaplar verdiğini ve benzer hatalar yaptıklarını fark etti. Çocukların sorulara verdiği yanlış cevapların, yetişkinler ve çocukların düşünce yapısı arasındaki farkı oluşturduğuna inanıyordu. Bu noktada dönemin geleneksel görüşüne karşı çıkarak, çocukların zihinlerinin yetişkin zihninin daha küçük bir versiyonu olmadığı yönündeki hipotezlerini güçlendirdi ve çocukların kendilerine özgü bir dünya görüşü olduğunu vurguladı.

Pesimizm önyargısı, insanların olumsuz şeylerin olma olasılığını yüksek, olumlu şeylerin olma olasılığını ise düşük görmelerine sebep olan bir bilişsel önyargıdır. Bu önyargı, özellikle gelecekte gerçekleşecek olayların kötü sonuçları olacağını varsayma konusunda geçerlidir.

Pesimizm önyargısı, örneğin bir kimsenin bir sınavdan, iyi hazırlanmış ve yüksek ihtimalle yüksek bir not alacak olmasına karşın başarısız olacağını varsaymasına sebep olur.

Sosyal öğrenme teorisi, sosyal davranışların başkalarının davranışlarının gözlem ve taklit yoluyla öğrenildiğini öne süren bir psikoloji teorisidir. Teori, psikolog Albert Bandura tarafından davranışçı psikolog B.F. Skinner'ın çalışmalarına alternatif olarak geliştirilmiştir. Davranışçılar çevrenin ve pekiştirmenin davranış üzerindeki etkilerine odaklanırken, Bandura bireylerin davranışları gözlem yoluyla öğrenebileceğini ifade etmiştir.

Bandura'ya göre insanlar, doğrudan veya dolaylı olarak başkalarıyla sosyal etkileşimlere girerek veya çeşitli medya araçları aracılığıyla davranışları gözlemler, bu sırada taklit yoluyla bazı davranışları kendileri de sergilemeye başlarlar. Dolayısıyla sosyal öğrenme teorisine göre öğrenme her zaman sosyal bir bağlamda olur ve illâ ödüllendirme veya cezalandırma olmasına gerek yoktur; ama tabii ki ek olarak ödüllendirilenler davranışlar daha sık taklit edilir, cezalandırılanlardan ise daha çok uzak durulur.