İçerikler - Sayfa 407

Çoğu kişinin ortaokuldan beri duyup kullandığı bir bilgi olan "Noktanın doğruya uzaklığı (aralarındaki en kısa çizgi) doğruyu dik keser." bilgisi hem çok temel olmasıyla hem de doğruluğunun kolayca görülebilir olmasıyla üzerinde pek durulmamış bir bilgidir. Noktadan çekilen çizginin uzunluğunun, doğru üzerinde diklik oluşturan noktadan uzaklaşıldıkça arttığını herkes görebilir. Ana görselde bu durumu siz de görebilirsiniz.

Yine de hem daha formal hem de türev gibi aslında düşününce alakasız bir aracın uygulandığı alternatif bir yol arayışı, bize bu tür araçların kapsamının ne kadar geniş olduğunu gösterecek ve konu hakkında halihazırda bulunan ispatlara yenisini ekleyecektir.

Asteroit 162173 Ryugu, en yakın yörüngesinde Dünya'ya yaklaşık 96.560 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Bu, Ay'a olan mesafenin sadece dörtte biri. Ancak uluslararası bir bilim insanı ekibinin yeni öne sürdüğü sonuçlara göre bu kaya parçası, kozmik yolculuğuna 4 milyar yıldan daha uzun bir süre önce ve Güneş Sistemimizin dışında, milyarlarca kilometre uzakta başladı. Bu süreçte, Evren'in bu köşesinin tarihini de beraberinde getirerek uzayda bize doğru yaklaştı.

Bu keşifler, Ryugu yüzeyindeki numuneleri incelemek için sarf edilen küresel bir çabanın sonuçlarının yalnızca bir kısmı. Bu asteroit tozu zerreleri, Japon uzay ajansı JAXA tarafından yürütülen Hayabusa 2 görevi tarafından dikkatlice toplanıp Dünya'ya geri taşındı. Ardından, dünyanın dört bir yanındaki kurumlara gönderildi. Bilim insanları; sırlarını açığa çıkarmak, neyden oluştuklarını ve ait oldukları asteroidin nasıl oluştuğunu öğrenmek için bu küçük parçaları onlarca deneyden geçirdiler.

Bilim insanları bir süredir jeolojik bir dönemde Dünya'daki yaşamı tekrar şekillendiren beş kitlesel yok oluş olayına neyin sebep olduğunu belirlemeye çalışıyor. Dinozorları, 66 milyon yıl önce Kretase Döneminin sonlarına doğru neyin öldürdüğünün tespiti ise uzun süredir bir tartışma konusu.

Bazı bilim insanları, Dünya'ya çarpan kuyrukluyıldızların ve asteroitlerin kitle imhasının en muhtemel faktörleri olduğunu düşünüyor. Bazıları ise büyük volkanik patlamaların etkili olduğunu savunuyor. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde Dartmouth tarafından yönetilen yeni bir çalışma, volkanik aktivitenin kitlesel yok oluşların baş etmeni olduğunu bildiriyor.^[1]

Gezegenin ekvatoru etrafında dönen Satürn halkaları, gezegenin bir eğimde döndüğünü meydana çıkarıyor. Kemerli dev, Güneş'in yörüngesinde döndüğü düzleme göre 26.7 derecelik bir açıyla kendi ekseni etrafında dönüyor. Astronomlar uzun zamandır, bu eğimin, komşusu Neptün ile olan kütleçekimsel etkileşimlerden kaynaklandığını düşünüyordu. Böyle düşünmelerinin sebebi ise; Satürn'ün eğiminin, dönen bir topaç gibi Neptün'ün yörüngesiyle hemen hemen aynı oranda devinmesiydi.

MIT ve başka yerlerdeki astronomların yaptığı yeni bir modelleme çalışması, iki gezegen eskiden senkronize olmuşlarsa bile Satürn'ün artık Neptün'ün çekiminden kurtulduğunu buldu. Bu gezegenlerin yeniden hizalanmasından ne sorumluydu? Ekibin titizlikle test edilmiş bir hipotezi bulunuyor: Kayıp bir uydu!

2 Temmuz 2011 akşamı, saat 7... Kopenhag'ın kuzeyinde, tarihte eşi benzeri görülmemiş bir sağanak meydana geldi (bu absürt sağanaklara "bulut patlaması" da denmektedir). Arabasının çatısında bir taksi şoförü, Lyngbyvej'de yağmur ve dolu suya düşerken ve çevresinde arabalar yüzerken sel sularından kendini kurtarmaya çalışıyordu.

Danimarka'da bulut patlamaları, yarım saat içerisinde 15 mm'den fazla yağışın düştüğü olaylar olarak tanımlanıyor. Konveksiyon, bu bulut patlamalarına yol açan fiziksel sürece deniyor. Diğer şeylerin yanı sıra konveksiyon, yoğunluk daha düşükken sıcak havanın yükselmesidir. Fazlasıyla nemli olabilen sıcak hava, yüksek rakımlara doğru çıkarken bulutlardaki nemi de kendine çekiyor. Bu, yüksek bulutlarda aşırı bir yoğunluk yaratıyor. Damlacıklar en sonunda o kadar büyüyorlar ki dikey hava akımları tarafından tutulamayacak hale geliyorlar. Bu noktada bulutlar, bünyelerindeki su buharını aniden boşaltıyor.