İçerikler - Sayfa 403

Başınızı kaldırıp göğe baktığınızda gördüğünüz birçok yıldız, en azından yaşamlarının bir kısmını yıldız kümelerinin içerisinde geçirmiştir. Yıldız kümeleri, ortak bir kökene sahip ve kütleçekimi ile birbirlerine bağlı olan milyonlarca yıldızdan oluşabilen topluluklardır.

Yıldız kümeleri, bütün üyeleri hemen hemen aynı zamanlarda oluştukları ve benzer özelliklere sahip oldukları için bilimsel açıdan ilgi çekicidir. Bu özelliklere örnek vermek gerekirse, kümenin içinde oluştuğu gaz ve toz bulutu belirli elementler açısından zenginse küme içerisinde oluşan yıldızlar da o elementlerden bol miktarda içermektedir.

Georgia State Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan bir araştırmaya göre, sık sık video oyunları oynayan kişiler, oynamayanlara kıyasla beynin kilit bölgelerinde üstün duyusal-motor karar verme becerileri ve gelişmiş aktivite gösteriyor.

Araştırmada fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) kullanan yazarlar, bulguların, video oyunlarının algısal karar vermede eğitim için yararlı bir araç olabileceğini öne sürüyor. Georgia State Fizik ve Astronomi Bölümü'nde ve üniversitenin Sinirbilim Enstitüsü'nde doçent baş araştırmacı olan Mukesh Dhamala, konu üzerine şunları söylüyor:

Beyniniz oldukça muhteşemdir: Yaklaşık 100 milyar sinir hücresi, hızlı ve çevik bir şekilde düşünebilmeniz için birlikte çalışır. Fakat tıpkı vücudun geri kalanı gibi, biraz yaşlandığınızda beyniniz de o kadar güçlü olmayabilir. Örneğin bir şeyleri hatırlamak için not almak zorunda kalıyor, randevuları unutuyor ya da televizyondaki konuşmayı veya eylemi zorlanmadan takip edemiyor olabilirsiniz. Neyse ki, beyninize egzersiz yaptırmak da mümkün. Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (NTNU) Psikoloji Bölümü profesörü Hermundur Sigmundsson şöyle söylüyor:

Gri madde, sinir hücrelerinden (veya nöronlardan) ve dendritlerden oluşuyor. Beyaz madde ise, hücreler (miyelinli aksonlar) arasındaki bağı sağlıyor ve sinyallerin iletim hızına ve dağılımına katkıda bulunuyor.

Geçtiğimiz iki asırdır insanlar, enerji elde edebilmek için, yüz milyonlarca yıldır süregelen fotosentezin, uygun ve enerji bakımından yoğun bir maddeye paketlemesi sayesinde mümkün olan fosil yakıtlara güvendiler. Ancak bu arz sınırlı ve fosil yakıt tüketiminin Dünya'nın iklimi üzerinde muazzam olumsuz etkisi var. Chicago Üniversitesi'nden kimyager Wenbin Lin şöyle diyor:

Bilim insanlarının araştırdığı olası bir seçenek, "yapay fotosentez": Yani ihtiyaç duyduğumuz türden yakıtları kendimiz üretmek için bir bitkinin sistemini yeniden işlemek. Ancak tek bir yapraktaki kimyasal mekanizmalar bile inanılmaz derecede karmaşıktır ve kendi amaçlarımıza çevirmek o kadar da kolay değildir.

Psikoloji alanında, "bastırılmış anılar"ın ortaya çıkarılıp çıkarılamayacağı ve hatta "bastırılmış anılar" denen şeyin gerçek olup olmadığı konusunda hâlâ oldukça hararetli bir tartışma vardır. Bu konuda en net kamplaşma, pratisyen psikologlar ile akademik araştırmacılar arasında görülmektedir. Örneğin yapılan bir çalışmada araştırmacılara kıyasla klinisyenler, insanların terapide kurtarılabilecek anıları bastırdıklarına daha fazla inanma eğilimindeydi.^[1] Kamuoyunda da "bastırılmış hafıza"nın varlığına yaygın bir inanç olduğunu görmek zor değildir. Bu, hafıza alanında daha çok araştırmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Çoğu insan, başlarına gelen kötü şeyleri hatırlar; ama bazen büyük travmalar unutulabilir. Bilim insanları bunun mekanizmalarını yakından inceliyor; çünkü bu unutma aşırı hale geldiğinde bazen dissosiyatif amnezi, dissosiyatif füg, depersonalizasyon bozukluğu ve dissosiyatif kimlik bozukluğu gibi bir dissosiyatif bozukluk gelişebilmektedir.^[2]