Dolaylama (İng: "circumlocution"), genellikle muğlak, yanıltıcı olmak veya sorudan kaçmak amacıyla amacıyla bir şeyi gereğinden fazla kelime kullanarak söyleme eylemidir. Örneğin bir politikacı, sorulan bir soruya uzun ve muğlak bir yanıt vererek, soruya aslında cevap vermediğini fark etmeyi zorlaştırır.

İnsanlar çeşitli nedenlerle hem kasıtlı hem de kasıtsız olarak dolaylama eyleminde bulunurlar. Bu nedenle bu olguyu anlamak önemlidir. Makalemizde dolaylama hakkında daha fazla bilgi edinecek, insanların bunu neden kullandığını anlayacak ve yanlış kullanımlarına karşı neler yapabileceğinizi ve nasıl kaçınabileceğinizi öğreneceksiniz.

İlk kez İsveçli bir psikolog tarafından ileri sürülen ve daha sonra Malcolm Gladwell'in Outliers başlıklı kitabıyla meşhur olan "10.000 saat kuralı", olağanüstü bir hünerin geliştirilebilmesi için en az 10.000 saat pratik yapmak gerektirdiğini söyleyen bir kuraldır.

Gladwell'in meşhur ettiği bu kural, 1993 senesinde bir müzik okulunda okuyan kemanistlerin konu alındığı ve Psychological Review jurnalinde yayınlandıktan sonra büyük etki uyandıran bir araştırmaya dayanmaktadır.^[1][2] Orijinal çalışmanın bulguları basit ve ilgi çekiciydi: Elit olarak kabul edilen en iyi kemanistler, en çok pratik yapanlardı. Çalışmanın sonuçları elitlik statüsüne ulaşmak açısından en önemli kriterin pratik yapmak olduğunu ve pratiğin, genetik gibi doğuştan gelen kriterlerden veya karakterlerden daha önemli olduğunu vurguluyordu.

Önemsizlik kanunu olarak da bilinen bikeshedding, insanların küçük sorunları ele almak için görece büyük bir zaman, enerji ve diğer kaynakları harcadığı fenomenleri ifade eder.

Örneğin bikeshedding eyleminde bulunan bir şirket, küçük bir bisiklet kulübesinin (İng: "bikeshed") inşasını tartışmaya, ileri teknolojik bir tesisin inşasını tartışmaya kıyasla daha fazla zaman harcayabilir, zira bisiklet kulübesinin inşası bu şirketin daha kolay ele alabildiği ve anlayabildiği bir sorunu temsil etmektedir.

Brooks yasası, geciken bir yazılım projesine ek yazılımcı eklemenin işleri daha fazla geciktireceği gözlemine dayalı bir yasadır. Bu yasa geniş hatlarıyla takip edildiğinde birçok projeye ek kaynak (özellikle insan gücü) eklemenin faydasız ve hatta üretkenliği olumsuz yönde etkileyen bir yol olduğu ortaya çıkmaktadır.

Brooks yasası, kişisel ve kurumsal üretkenlik alanlarında birçok etkiye sahiptir ve bu sebeple kavranması önemlidir. Bu çerçevede makalemizde Brooks yasasını deteylarıyla öğrenecek ve pratikte nasıl ele alabileceğinizi göreceksiniz.

Plasebo, gerçek ilaca benzeyen fakat gerçek bir ilaç olmayan, dolayısıyla herhangi bir hastalığı tedavi etmeye yarayamayacak maddelerdir.^[1] İlaç olmamasına rağmen ilaca benzeyen şekilde üretilen veya uygulanan bu "işlevsiz tedavi araçları"; şeker, distile edilmiş su ya da tuz (salin) solüsyonu gibi kimyasallar olabilirler. Bunların herhangi bir hastalığı tedavi edici etkisi olmadığı bilindiğinden, plasebo da bir ilaç değildir.

Latincede "I shall please", Türkçede "Tatmin edeceğim", "Hoşnut ederim" gibi anlamlara gelen plaseboyu alan kişiler, genellikle, aldıkları ilacın gerçek mi yoksa plasebo mu olduğunu bilmezler. Amaç, hastayı tedavi ediyormuş gibi gözükmektir; bu nedenle de plasebo, gerçek bir tedavi gibi gözükecek biçimde tasarlanmıştır: Plasebo, hap şeklinde bir şeker, iğneyle enjekte edilen bir sıvı (örneğin tuzlu su) ve hatta cerrahi bir prosedürün tamamı olabilir.^[2][3] Ancak bu müdahalelerin hastalığa doğrudan hiçbir etkisi bulunmaz.^[4] Plasebo, insanların ilacın pozitif etki edeceğini düşünmesi sebebiyle durumlarını iyileştirir.^[5][6] Kişiler plasebodan ne kadar pozitif etki alacaklarını düşünürlerse, o kadar yüksek bir olasılıkla bundan faydalanacaklardır.