Yapay zekâ, genellikle gerçek gibi görünen ancak aslında uydurma olan bilgiler üretmesi nedeniyle eleştiriliyor; bu durum "halüsinasyon görmek" olarak biliniyor. Bu inandırıcı uydurmalar; yalnızca sohbet botlarında değil, hukuki davalarda ve tıbbi kayıtlarda da sorunlar yaratıyor. Geçen yılsa Google’ın yeni bir sohbet botunun sunduğu açıkça yanlış bir iddia, şirketin piyasa değerinin yaklaşık 100 milyar dolar düşmesine neden olmuştu.

Ancak bilim dünyasında, yapay zekâ halüsinasyonlarının şaşırtıcı derecede faydalı olabileceğini düşünenler de var. Görünen o ki akıllı makineler, bilim insanlarının kanseri takip etmesine, ilaçlar tasarlamasına, tıbbi cihazlar icat etmesine, hava olaylarını ortaya çıkarmasına ve hatta Nobel Ödülü kazanmasına yardımcı olabilecek çılgın fikirler üretiyor! Federal Yapay Zekâ Enstitüsü’nün yöneticisi, bilgisayar bilimci Amy McGovern şöyle diyor:

The White Lotus'tan Succession'a, zenginleri konu alan televizyon dizileri oldukça sık izleniyor. Bu tür dizilerdeki ultra zengin karakterlerse genellikle kibirli, yüzeysel ve mutsuz olarak tasvir edilmekte. Ancak bu, onların zeki olmadıkları anlamına gelmez. Peki, zengin insanlar zeki oldukları için mi zengin?

Hayat pahalılığı krizinin tam ortasında, bu soru bilimsel bir merakın ötesine geçerek daha derin bir noktaya uzanıyor. Bazılarına göre, eğer bir insanın zenginliği zekasına bağlı olsaydı toplumda gördüğümüz devasa gelir farkları daha kabul edilebilir görünebilirdi.^[1] Eşitsizlik, zeki olanların bizi daha iyi bir geleceğe götürmesi için "ödenmesi gereken bir bedel" olarak algılanabilirdi.

Tüm bilinen insan dilleri şaşırtıcı bir örüntü sergiler: Bir dilde en sık kullanılan kelime, ikinci en sık kullanılan kelimenin iki katı ve üçüncü en sık kullanılan kelimenin ise üç katı sıklıkta görülür ve bu bir örüntü şeklinde devam eder. Bu olgu, Zipf Yasası olarak bilinir. Bu örüntünün diğer canlı türlerinin iletişiminde de gözlenip gözlenmediği araştırılmış ancak başka bir örneği bulunamamıştır. En azından şimdiye kadar!

Şubat 2025'te bilim insanları, insan dillerinde evrensel olarak görülen Zipf Yasasına uygun bir örüntüyü balina şarkılarında da keşfettiklerini duyurdu. Kambur balinalardaki bu karmaşık işaretleşme sistemi, tıpkı insan dili gibi her birey tarafından kültürel olarak öğreniliyor.

2004 yılında kaçak avcılar, Fildişi Sahili'nin Taï Ulusal Parkı'ndaki bir şempanze grubunda yaşayan son iki yetişkin erkekten biri olan Marius'u vurdu. Araştırmacılar bu ay Current Biology dergisinde yayınlanan raporlarında, Marius öldüğünde grubun "lehçesinde" bir hareketin de yok olduğunu belirtiyor. Farklı şempanze topluluklarında erkeklerin dişilerden seks talep etme biçimleri farklılık gösteriyor ve Marius'un öldürülmesiyle bu tür bir jest sonsuza dek yok oldu.

Araştırmacılar, Marius'un ölümüyle birlikte grubun kültürel bir davranışını kaybettiğini belgeledi. Bu durumu değerlendiren ve çalışmaya dahil olmayan Zürih Üniversitesi’nden primatolog Kathelijne Koops şunları söylüyor:

OpenAI'ın GPT-4o'su veya StabilityAI'ın Stable Diffusion'u gibi üretken yapay zekâ modelleri kod, metin, resim ve video üretmekte şaşırtıcı derecede yetenekli. Ancak bu modelleri eğitmek o kadar büyük miktarda veri gerektiriyor ki yapay zekâ mühendisleri şimdiden teknik sınırlamalarla karşılaşmaya başladı ve yakında model eğitmek için veri bulamayabilirler!

Bu veri kıtlığı durumunda, yeni nesil yapay zekâ modellerini eğitmek için sentetik veriler kullanmak teknoloji endüstrisi için cazip bir fikir olabilir. Yapay zekâ tarafından üretilen veriler gerçek dünyadan alınmış verilere göre çok daha ucuz ve sınırsız şekilde üretilebilir; başka yapay zekâ modellerini eğitmekte kullanılabilirler. Ancak bu da tıbbi verilerin kullanıldığı durumlar gibi bazı senaryolarda güvenlik riskleri teşkil eder. Öte yandan bazı durumlarda ise sentetik veri kullanmak modelin performansını artırabilir.