Birçoğumuz, sıkıntımızı gidermek için TikTok, YouTube ve İnstagram gibi platformlarda kısa videoları (veya 'shorts') durmaksızın kaydırdığımız anları yaşamışızdır. Ancak paradoksal bir şekilde, bunu yaptıkça başlangıçta olduğumuzdan daha fazla sıkılmış hissederiz. İlginçtir ki, Amerikan Psikoloji Derneği tarafından yayımlanan yeni bir araştırma, tam olarak bu deneyimi doğruluyor. Görünüşe göre, çevrimiçi videolar arasında sürekli geçiş yapmak bizi daha da sıkıyor ve tükettiğimiz içerikten daha az tatmin olmamıza neden oluyor.

Toronto Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen bu çalışma, yedi farklı deneyde toplam 1200'den fazla katılımcının katılımıyla yürütüldü. Katılımcılara ya tek bir videoyu baştan sona izleme ya da birden fazla kısa video arasında geçiş yapma seçeneği sunuldu.

Zamanı ölçmek için sabit bir ritme ihtiyaç duyulur. Güneş ve ayın düzenli hareketleri asırlar boyunca Dünya'daki yaşamın hızını belirlemiştir. Ancak binlerce yıldır insanlar, bir sarkaç salınımı veya suyun aktığı ve tütsünün yandığı süreler gibi daha kontrol edilebilir ve kesin yöntemler aramış ve bulmuştur. Günümüzdeyse çoğu elektrikli saat veya kol saati kuvars kristallerinin sabit titreşimlerini ölçer.

Ancak en iyi kalp pilleri bile bir süre sonra senkrondan sapmaya başlar; evrendeki sinsi kaos, sonunda herhangi bir zaman tutma sisteminin düzenini bozar. Örneğin, bir aylık değişen sıcaklıklar ve hareketler, bir kuvars saati 15 saniye saptırmaya yetebilir. Bu nedenle sabit bir "tik tak" arayışında olan bilim insanları, atomların minik ölçeklerinin ve değişmeyen fiziksel özelliklerinin zamanın daha küçük, daha kararlı aralıklara bölünmesine izin verdiği atom dünyasına odaklanmıştır. Günümüzde resmi uluslararası saatleri belirleyen atom saatleri şaşırtıcı derecede sağlamdır ve her 100 milyon yılda yalnızca yaklaşık bir saniye geri kalırlar!

20 Ocak 2025'te, adı pek duyulmamış Çinli bir şirket olan DeepSeek en yeni yapay zeka modeli olan DeepSeek R1'i piyasaya sürdü ve yapay zeka sektöründe büyük yankı uyandırdı. DeepSeek şirketi, GitHub'a yüklediği bir teknik makalede "açık ağırlıklı" (İng: "open-weight") R1 modelinin, en az OpenAI'ın ChatGPT o1 modeli kadar başarılı olduğunu ve hatta bazı performans değerlendirmelerinde o1'den daha iyi sonuçlar elde ettiğini ilan etti.^[1] En çarpıcı olanı ise bu sonuçlara eğitim ve çalıştırma maliyetlerini çok daha düşük tutarak ulaşmayı başarmıştı.^[2][3]

R1'in piyasalardaki etkisi de büyük oldu: DeepSeek'in, App Store'da en çok indirilen ücretsiz uygulama haline gelmesiyle ABD'li önde gelen teknoloji şirketlerinin toplam piyasa değerinden 1 trilyon dolar eksildi!

Casimir etkisi, sonsuz uzunlukta elektrik yükü sıfır olan iki metal levhanın vakum ortamına aralarında 100 nanometre gibi çok küçük bir mesafe bırakılacak biçimde paralel olarak konduğunda birbirine doğru itilmesidir. Fiziğin en temel yasalarına göre bir maddenin hareket edebilmesi için üzerine kuvvet uygulanması gerekir. Ancak dikkatinizi çekeriz ki sisteme dışarıdan enerji verilmemektedir, yani levhaların birbirine doğru hareket etmesine neden olacak herhangi bir etki görünürde yoktur.

Casimir etkisinden ilk olarak 1948 yılında Hollandalı fizikçi Hendrik Brugt Gerhard Casimir yayınladığı bir makalesinde bahsetmiştir.^[1] Başlarda çok ilgi görmeyen bu yazı, 1970 yılında Amerikalı fizikçi Gerald Moore'un yayınladığı bir makalede, Casimir etkisine neden olan sanal parçacıkların gerçeğe dönüşebileceğini göstermesi üzerine birçok bilim insanının ilgisini çekmeye başlamıştır.^[2]

Bir maddenin sıcaklığı kütlesini etkiler mi? Neredeyse tüm kimyaya giriş ve fiziğe giriş ders kitaplarında bu soru ile ilgili bulabileceğimiz cevap "hayır" şeklindedir. Düşük hassasiyette bir gözlemde sisteme enerji verildiği zaman enerji vermemizden kaynaklı bir kütle artışı gözleyemeyiz. Tabii düşük hassasiyette...

Burada maddenin sıcaklık ile faz değişimini (madde halleri arası geçiş) ya da hacimsel değişimini (genleşme vs.) değil, miktar ve enerjisi ile ilgili bir nicelik olan ve klasik fizikte değişmez kabul edilen kütlenin bir maddenin ortalama moleküler kinetik enerjisinin ölçüsü olan sıcaklık ile değişimini ele alalım. Çünkü kütle ve enerji eşdeğerini biliyoruz. O halde başlıktaki sorumuzun gerçek cevabı "evet" olmalıdır.