Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Kitap Analizi: Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık (Wolfgang Schievelbusch)

Bugünkü Birçok Sıradan Ürün, Geçmişin "Keyif Verici Maddesi" idi!

Kitap Analizi: Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık (Wolfgang Schievelbusch)
4 dakika
1,986
  • Beslenme Bilimi
  • Besin Bilimi

Kitap Hakkında

  • Yazar: Wolfgang Schivelbusch
  • Çevirmen: Zehra Aksu Yılmazer
  • Kitabevi: Kırmızı Kedi Yayınevi
  • Sayfa Sayısı: 248
  • İlk Baskı Yılı: 2019
  • ISBN: 9786052985830
  • Boyut: 16.5 x 22 cm

Keyif Verici Madde Nedir?

Bir bilim olarak beslenme, insanın evriminden itibaren hep tarihin bir parçası olmuştur. İlk insanların ne tükettikleri, nasıl tükettikleri, aldıkları besin ögelerinin evrimlerini nasıl etkilediği çeşitli bilimsel araştırmalara konu olmuştur. İnsanlık evrimini tamamladıktan sonra da bugün hâlâ tüketilen besinlerin eskiden nasıl kullanıldığı tarihin bir konusu haline gelmiştir.

Tam da bu tarihe tanıklık etmemizi sağlayan çok önemli bir kaynak Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık'tır. Wolfgang Schivelbusch'un kaleme aldığı eser, ilk olarak 2000 yılının Ekim ayında Türkçeye çevrilmiş. Kitapta ''keyif verici madde'' tanımı 12. yüzyıldan 17. yüzyılın sonlarına kadar insanların keyif aldıkları maddeler üzerinden yapılmış ve kitap bu maddelerle ilgili bize önemli bilgiler sunuyor.

Bu Reklamı Kapat

''Keyif verici madde'' denildiği zaman akla ilk önce uyuşturucular ya da çeşitli opioid ilaçlar gelse de aslında çok daha sık karşılaşıyoruz keyif verici maddelerle. Bugün keyif verici madde olarak tanımlamadığımız birçok besin de bir zamanlar keyif verici madde olarak tanımlanıyordu.

Tuz ve Baharatlar Keyif Verici Maddelerdi!

Buna baharatları örnek vermek mümkün. Bugün onları "keyif verici madde" olarak tanımlamıyoruz; ama eskiden öyle değildi. Günümüzde baharatları belki besleyici değerinden, belki kattıkları aromalardan, belki de sadece renklerinden faydalanmak için kullanıyoruz; ama 12 yüzyılda keyif verici madde tanımına uygun olarak insanı iyi hissettirmek, statüsünün yüksek olduğunu göstermek ve haz vermek için kullanılıyordu.

Bu Reklamı Kapat

Tuz, bu duruma verilebilecek en iyi örneklerden bir tanesi! 12. yüzyılda tuz tüketmek ya da yemeklerde tuz kullanmak, o insanın rahatının ve keyfinin yerinde olduğunu, tuza erişebilecek kadar toplum içindeki statüsünün yüksek olduğunu gösterirdi. Tuzu konuklarına ikram edebilmek ise, tuzu tüketebilmek kadar önemliydi. O yüzden tuz ''kişisel bir keyif aracı'' olarak kullanılıyordu. Şimdi bu keyif verici madde tanımını biraz daha genişlettiğimize göre, bu bilgilere nasıl ulaşacağımıza geçelim.

Eylül Kitabevi ve Sahaf

Kahve, Keyif Verici Bir Madde mi?

Aslında bugünü düşündüğümüzde de birçok besin maddesini sadece bize keyif verdiği için tüketiyoruz. Kahve, bunlardan bir tanesi. Kahveyi sadece kafeinin ya da içerdiği antioksidanların yararlı özelliklerinden faydalanmak için tüketmiyoruz. Kahve, bir kültürün ta kendisi. Bu kültür bize keyif verdiği için kahve içmeye devam ediyoruz.

Kahve içerken sevdiğimiz birisiyle sohbet etmek ya da istediğimiz bir işi yapmak, kahve kültürünü oluşturan ve bize keyif veren esas unsurlar. Kahvenin içerdiği kafein moleküllerinin, bizi rehavete sürükleyen bir nörotransmitter olan adenozin reseptörlerine bağlanarak bizi daha dinç tuttuğu bilimsel bir gerçek.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çünkü adenozin reseptörlerine adenozin molekülleri yerine kafein molekülleri bağlandığı zaman sinir hücreleri yani nöronlar daha fazla uyarılıyor ve ateşleniyor. Bu ateşleme sonucunda da adrenal bezlerimizden adrenalin salgılanıyor. Vücudumuzda adenozin yerine adrenalin dolaşması da bizim daha kolay odaklanmamıza ve ''uyanık'' kalmamıza neden oluyor. Bu da yaptığımız işe kendimizi daha çok vermemizi ve o işten daha çok keyif almamıza neden oluyor. Bu bağlamda kahveyi de keyif verici bir madde olarak tanımlamak mümkün.

Pixabay

Keyif Verici Madde Tanımı Neleri Kapsar?

Peki sadece kahve ve baharatlardan mı ibaret bu ''keyif verici maddeler''? Elbette hayır. Bir besini keyif veren bir madde olarak nitelendirmemize neden olacak bilimsel bir açıklaması olmalıdır. Yani bizi biyolojik olarak mutlu etmeli ya da iyi hissetmemizi sağlayacak endorfin hormonunun salınımına yol açmalı. Böyle düşündüğümüzde, acı biberi de bir keyif maddesi olarak sayabiliriz; çünkü acı tat da bizim endorfin salgılamamıza yol açar. Acı biber ve acının evrimi üzerine daha detaylı bilgi içeren yazımıza şuradan ulaşabilirsiniz.

Farklı tat profillerine sahip olsalar da çikolatanın da keyif verici bir madde olduğunu söyleyebiliriz. Çikolatadaki epikateşin molekülü beyin-kan bariyerini (BBB) geçerek merkezi sinir sisteminde hücre doğumu uyarır ve kan damarı oluşumuna sebep olur. Çikolatanın beyne ve duygu durumuna doğrudan etki ettiğini bilimsel olarak bilsek de bu etki aynı zamanda çalışmalarca deneysel olarak da gösterilmiştir.

Sonuç

Sonuç olarak keyif veren bir aktivitenin ya da işin tanımı kişiden kişiye göre değişse ve keyif verici maddelerin sayıları artırılabilse de tanımı değişmez. O yüzden bir domatesin beynimize etkileri tam olarak bilinmediği ve bu etkiler bize dopamin, seratonin ya da epinefrin gibi hormonlar salgılatmadığı sürece domatesi keyif verici maddeler sınıfına sokamayız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Grrr... *@$# 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. Aten. 3 Scientific Reasons Coffee Makes You Happier And More Productive. (21 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2022. Alındığı Yer: Inc.com | Arşiv Bağlantısı
  • W. Schivelbusch. (2019). Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat Ve Mantık. ISBN: 978-6052985830. Yayınevi: Kırmızı Kedi. sf: 0-248.
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 18:37:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11345

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Pandemi
Teknoloji
Veri Bilimi
Yumurtalık
Dinozorlar
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Ölümden Sonra Yaşam
Organ
Charles Darwin
Kimyasal
Jeoloji
Köpekgil
Hematoloji
Amerika
Yatay Gen Transferi
Makroevrim
Balina
Çiftleşme
Çocuk
Evrimsel Tarih
Kromozom
Richard Dawkins
Test
Evren
Mikrobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et