Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İsveç'te Sürü Bağışıklığı Stratejisi Beklenen Sonucu Vermedi!

İsveç'te, Nisan Sonuna Kadar Popülasyonun %20'sinin Hastalığa Yakalanması Bekleniyordu; Sadece %7'si Yakalandı. Alınan Riskin Bilançosu: Komşuların 5 Katı Vaka, 16 Katı Ölüm!

İsveç'te Sürü Bağışıklığı Stratejisi Beklenen Sonucu Vermedi!
Reklamı Kapat

Bu yazı, eş baskı bir içeriktir. Yazı, ilk olarak BBC Türkçe isimli kaynakta 22/05/2020 tarihinde yayınlanmıştır ve izin alarak Evrim Ağacı'nda yeniden yayınlanmaktadır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Koronavirüs salgınında birçok ülkeden farklı olarak sıkı karantina önlemlerine başvurmayan ve adını koymadan sürü bağışıklığı stratejisi uygulayan İsveç'te yapılan bir çalışma, Nisan sonu itibarıyla başkent Stockholm'de nüfusun sadece 7,3'ünün hastalığa karşı antikor geliştirdiğine işaret ediyor.

Sürü bağışıklığı stratejisi, nüfusun büyük bölümünün (yüzde 70-90) bağışıklık kazanmasıyla enfeksiyon zincirinin bozulacağı ve bunun sonucunda hastalığının yayılma hızının yavaşlayacağı ya da tamamen duracağı öngörüsüne dayanıyor.

İsveç Kamu Sağlığı Kurumu'nun yayımladığı veriler 10 milyon nüfuslu ülkenin yakın bir gelecekte sürü bağışıklığına ulaşmaktan uzak olabileceğini gösteriyor.

İsveç'ten Yanıltıcı İddialar: "Düşük ama çok düşük değil!"

Ancak stratejinin mimarı olan epidemiyolojist Anders Tegnell, bu durumu şöyle değerlendiriyor:

Oran beklediğimizden düşük. Ama çok da düşük değil. Belki bir-iki puan.

Ancak Anders Tegnell 24 Nisan'da BBC'ye yaptığı açıklamada, Stockholm'de bağışıklık seviyesinin yüzde 15-20 civarında olduğunu tahmin ettiklerini söylemişti.

Tegnell, hükümete bu stratejiden vazgeçmesi için çağrıda bulunan çok sayıdaki bilim insanının uyarısına rağmen ölenlerin yarısının bakımevinde kalan yaşlılar olduğunu ve bir yıl içinde ölüm oranının diğer ülkelerle aynı seviyede olacağını savunuyor.

Çalışma başkentte bir haftada yapılan 1118 test sonucuna dayanıyor. Bu kapsamda sekiz hafta süreyle her yedi günde bir testlerin yapılması planlanıyor. Diğer bölgelerin sonuçlarının daha sonra açıklanabileceği belirtiliyor.

İsveç'te salgın sırasında okullar tatil edilmedi, iş yerleri, restoran ve kafelerin çoğu açık kaldı. Ülkede koronavirüse karşı yasaklar yerine gönüllülük ve kişisel sorumluluk esas alındı.

İsveç'teki ölü sayısı diğer İskandinav ülkelerininkinden yüksek. Johns Hopkins Üniversitesi'nin verilerine göre ülkede 22 Mayıs itibarıyla vaka sayısı 32 bin 172, ölü sayısı da 3 bin 871. Norveç'te vaka ölü sayısı 235 (vaka sayısı 8 bin 300), Danimarka'da 561 (vaka sayısı 11 bin 182), Finlandiya'da ise 306 (vaka sayısı 6493). İspanya'da yapılan benzer bir çalışmada 14 Mayıs itibarıyla ülke nüfusunun %5'inin COVID-19'a karşı antikor geliştirdiğinin tahmin edildiği açıklanmıştı.

Temmuz İtibariyle Değişen Bir Şey Yok!

7 Temmuz itibariyle ise 5420 İsveçli hayatını kaybetti. Bu, ABD'de aynı sürede yaşanan 129.000'den fazla ölüme kıyasla az gibi gelebilir; ancak İsveç sadece 10 milyon nüfusa sahip bir ülke. Milyon kişi başına bakıldığında İsveç, salgını en kötü yöneten ülkelerin başında gelen ABD'den %40 daha fazla ölümle yüzleşti, Norveç'ten 12 kat, Finlandiya'dan 7 kat, Hollanda'dan 6 kat fazla ölüm gördü.

Sürü Bağışıklığı Stratejisi, Ekonomiyi Kurtarmıyor!

Sürü bağışıklığı yaklaşımını savunanların ana argümanı, karantinaların ekonomiyi harap ederek virüsten daha fazla ölüme yol açabileceği yönünde. Ancak İsveç, bu iddiayı desteklemiyor: İsveç Merkez Bankası, bu yıl %5.4 küçülme öngörüyor. Salgın başlangıcında %1.3 büyüme öngörüyorlardı. Ülkede Mayıs ayında işsizlik oranları %9'a fırladı (Mart'ta bu oran %7.1 idi).

Bu oranlar, sürü bağışıklığı uygulamayan Danimarka ile yaklaşık olarak aynı: Danimarka Merkez Bankası %4.1'lik küçülme öngörüyor. Mart'ta %4.1 olan işsizlik oranı, Mayıs'ta %5.6'ya çıktı. Kısacası İsveç, aldığı hatalı karar yüzünden hiçbir ekonomik kazanç elde etmeden, çok daha yüksek ölüm oranları ile yüzleşmek zorunda kaldı.

Bunun basit bir nedeni var: Koronavirüs, ülke sınırı tanımıyor. Her ne kadar İsveç hükümeti ülke ekonomisinin sürmesini istese de, İsveçli işletmeler Dünya'nın her yanında gerilemeye neden olan koşullarla aynı şartlara maruz kaldı. İsveç halkı, koronavirüs korkusu nedeniyle alışveriş yapmayı kesti; ancak ölüm oranlarını düşürecek oranda kesmedi. Sadece ekonomiyi yavaşlatacak düzeyde kesti.

Bu, bize çok net bir gerçeği öğretiyor: Karantinalar, ekonomik hasarın sorumlusu değildir. Sorumlu, virüstür. Asya'dan Avrupa'ya ve Amerika'ya kadar uzanan bir coğrafyada iş akışını bozan şey, yüzleşmek zorunda kaldığımız virüsün ta kendisidir. Ve ekonomiyi kurtarma gayesiyle virüsle mücadele yöntemlerinin en temellerini görmezden gelmek, çözüm değil, çözümü ötelemektir.

Bunun yerine yapılması gereken, salgınlarda yaygın bir şekilde karantina uygulayıp, bu sırada test kapasitesini ve önlemleri arttırıp, sonrasında kademeli olarak açılmaktır. Her geçen gün test sayıları arttırılmalı, hasta olduğundan şüphelenilmeyen ama risk altında olan kişiler bile test edilmeli, böylece ekonominin normale dönüşü bilimsel yöntemler ışığında yapılmalıdır. Bu sırada halka maske takma ve sosyal mesafelendirme gibi yöntemlerin önemi anlatılmalı, herkesin bu kurallara harfiyen uyduğundan emin olunmalıdır. Ancak bu şekilde "normalleşme" sağlanabilir. Tabii eğer öyle bir şey mümkünse...

Örneğin Norveç, çok hızlı ve agresif bir karantina uygulamış, sonrasında virüsün etkisini yavaşlatacak önlemler alındığında bu karantinaları kaldırmış ve test kapasitesini bu süreçte katlayarak arttırmıştır. Norveç'in anakara ekonomisinin bu yıl %3.9 küçülmesi beklenirken, salgın ortasında beklenen %5.5'lik küçülmeden bu noktaya gelebilmek bir başarı olarak görülebilir.

WHO: Sürü bağışıklığı tehlikeli bir hesap

Dünya Sağlık Örgütü Acil Sağlık Programı Direktörü Dr. Mike Ryan sürü bağışıklığı kavramının "tehlikeli bir hesap" olduğunu söylemişti.

Harvard Üniversitesi T.H. Chan Kamu Sağlığı Fakültesi'nden epidemiyoloji uzmanı Dr. Michael Mina CNN'e şöyle diyor:

Şimdiye kadar hiçbir toplum sürü bağışıklığına ulaşamadı. Bir aşı bizi sürü bağışıklığına, enfeksiyondan daha hızlı ulaştırır.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • İnanılmaz 8
  • Korkutucu! 8
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2020 12:40:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8759

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kanser Tedavisi
Psikoloji
Stres
Çağ
Öğrenme Teorileri
Ses Kaydı
Gerçek
Skeptisizm
Deizm
Popülasyon
Sağlık
Karbonhidrat
Kuşlar
Maske
Richard Dawkins
Genetik Müdahale
Kuyruk
İspat
Felsefe
Beslenme
Evrim Ağacı Duyurusu
Yeni Koronavirüs
Enerji
Astronot
Doğa Olayları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer keman, müzik enstrümanlarının en kusursuzu ise; Antik Yunan, insan düşüncesinin kemanıdır.”
Helen Keller
Geri Bildirim Gönder