Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Binlerce Yıldır Dişlerimizi Fırçalamadan Yaşıyoruz, Şimdi Neden Fırçalayalım Ki?

Binlerce Yıldır Dişlerimizi Fırçalamadan Yaşıyoruz, Şimdi Neden Fırçalayalım Ki?
Yazar Leland Shenfield  MehmetDemiryay Altyazı Çevirmeni Mehmet Demiryay
3 dakika
98,134 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat

İnsanların yüz binlerce yıldır, insansı atalarımızın ise milyonlarca yıldır dişlerini hiç fırçalamadan yaşadıkları doğrudur. Ancak şu da bir gerçektir: Biz modern insanlar, atalarımızın yaşam tarzının ve tükettiği besinlerin yanına bile yaklaşmıyoruz! Dolayısıyla dişleri fırçalamamak için evrimsel tarihi neden göstermek büyük bir hata olacaktır. Eğer ki vahşi yaşam standartlarına dönüp, o şekilde beslenmeyi göze almayacaksanız, mecburen diş fırçalarınızı kullanmak durumundasınız. 

Dahası, insanlar üzerine etki eden Doğal Seçilim'in özellikle son 10.000 yıldır dikkate değer miktarda yavaşlamış olması da, evrimi diş fırçalamaktan kurtulmak için bahane olarak göstermenin önüne geçmektedir. Yine aynı sebeple: Artık vahşi yaşam içerisinde değiliz ve diş yapısına bağlı olarak hayatta kalıp ölmüyoruz. Bunun yerine dişimiz ağrıdığında, diş ağrısı bizi öldürene kadar zar zor hayatta kalmak yerine, bir diş hekimine gidip sorunu kökünden hallediveriyoruz. Bu durumda, eğer ki diş tedavisine gereğinden fazla para harcamak istemiyorsanız, dişlerinizi düzgünce fırçalamak durumundasınız. 

Modern çağlarda tükettiğimiz besinler, dişlerimiz üzerinde en fazla olumsuz etkiyi yaratan unsurlardır. Tabii ki diş fırçalama zorunluluğu da, bu duruma bağlı olarak doğmaktadır. Atalarımızın yaptığı gibi bir büyük baş hayvanı bir uçurumun kenarında sıkıştırıp, korkutarak aşağı düşmesini ve ölmesini sağlayıp, uçurumun altına ulaşıp ölü hayvanı parçalara ayırıp, pişirip yememekteyiz. Bunun yerine yediğimiz birçok besin, çiftliklerde yetiştirilmiş hayvanlarda, işlenmiş besinlerden ve abartılı miktarda şekere bulanmış ürünlerden geliyor. Örneğin marketten alacağınız basit bir kek ya da pasta, doğal diyetimizde bulunmayan bol miktarda besini içerisinde barındırmaktadır. Atalarımız, öğütülmüş tohum tozu olan unu, günümüzde son derece yapay bir şekilde üretilen şekeri, tereyağını, evcilleştirilmiş kuş yumurtasını tüketmiyorlardı. Bizlerse bunların bir karışımı olan pasta ve kek gibi ürünlere dişlerimizi gömüyor, onların içeriğini dişlerimizle ezerek öğütmeye çalışıyoruz. Dahası, bu keklerin üzerine son derece bol miktarda şekerli meyveler, kremşantiler, vs. ekliyoruz. Hiçbir insan türü, bu kadar yoğun kalorili, ve bu kadar bol şekerli ürünleri diyetinde barındıracak şekilde evrimleşmemiştir.

Peki bu yiyecekleri parçalamaya yarayan dişlerimizde, bu besinlerden gelen aşırı yüksek şeker sayesinde bir ziyafet çekmeyi kimler beklemektedir? Milyarlarca ve milyarlarca bakteri! Özellikle de Streptococcus mutans türü bakteriler. Bu bakterilerin hayattaki tek amacı, ağzınıza attığınız nişasta gibi şekerleri kullanarak hayatını idame ettirmektir. Bunu yaparken dişlerinizi aşınmasına neden olan asitli bileşenler üretirler. Dişleriniz arasında sıkışan yüksek nişastalı besin artıkları, su ve bakteri, dişlerinizin yavaş yavaş aşınmasına neden olan bakteriler harika bir yaşam alanı yaratmaktadır.

Reklamı Kapat

Örneğin, ana görseldeki fotoğraf 5 yaşındaki bir hastaya aittir. Dişlerini hiçbir zaman fırçalamamış olan hasta, dişlerin önemli bir bölümünü yitirmek zorunda kalmıştır. Neyse ki bu hastanın dişleri geçicidir; ancak bakterilerin kalıcı dişler üzerindeki etkisi de bundan farksızdır! 

Evet, diş fırçalamak hayatta kalmak ya da üremek kadar içsel olarak doğal davranışlar değildir. Ancak içerisinde yaşadığımız hayat biçimleri de aynı şekilde içsel olarak doğal değildir. Bizler, kültürümüzle bu sistemi inşa ettik. Diş fırçalama davranışı da, bu yeni ortama adaptasyon sırasında geliştirdiğimiz yöntemlerden birisi. Nasıl ki arabaya binmek doğal değil diye arabaya binmemezlik etmiyorsanız, dişlerimizi fırçalamak doğal değil diye diş fırçalamamazlık edemezsiniz. 

Ya da edin tabii, sizin bileceğiniz iş...

Dişler nasıl fırçalanmalıdır?
Health Education England (HEE)
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 120
  • Muhteşem! 37
  • Bilim Budur! 29
  • Merak Uyandırıcı! 27
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 23
  • Güldürdü 8
  • Üzücü! 7
  • İnanılmaz 6
  • Umut Verici! 6
  • Korkutucu! 6
  • Grrr... *@$# 5
  • İğrenç! 4
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Quora | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2021 00:09:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4638

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Deri
Kütle
Nükleer
Doğal
Sivrisinek
Doğa Yasaları
Davranış
Astronot
Diş Sorunları
Korku
Kara Delik
Mikrop
Göz
Epistemik
Evrimsel Tarih
Köpek
Moleküler Biyoloji
Kertenkele
Robot
Dilbilim
Doğa Gözlemleri
Canlı Cansız
Aşılar
Homo Sapiens
Öğrenme Teorileri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar sürekli 'Bilim her şeyi bilmiyor!' deyip duruyor. E herhalde bilim her şeyi bilmediğini biliyor. Eğer her şeyi bilseydi, artık dururdu. Ama bilimin her şeyi bilmiyor oluşu, aradaki bilinmeyen boşlukları size en çekici gelen peri masalıyla, kafanıza göre doldurabileceğiniz anlamına gelmiyor.”
Dana O'Briain
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku