- Blokzincir
Blokzincir, aslında adından da anlaşılabileceği gibi, bloklardan oluşan bir zincirden ibaret. Bu bloklar, herhangi bir bilgiyi veya mesajı barındırabilir. Ancak bu bilgilerin şifrelenmiş olması ve sadece belirli kişilerce erişilebilir olması gerekiyor. Ancak blokzinciri, bir çeşit kriptografi olgusu olarak düşünmek de mümkün. Blokzincirin işlevinin en vurucu örneği ise, veri ve bilgi depolama işini merkeziyetsiz hale getirmekte kullanılabilmesi.
- Blok
Bu bloklar, herhangi bir bilgiyi veya mesajı barındırabilir. Bitcoin gibi para birimlerinde, blokzinciri oluşturan bloklara yazılan şey, kimin kime ne kadar para gönderdiği veya hangi finansal işlemin yapıldığıdır.
- Başlangıç bloğu
Bu ilk transfere, ilerleyen kısımlarda 'başlangıç bloğu' diyeceğiz. Çünkü her blokzincir, bir başlangıç bloğuna ihtiyaç duyuyor.
- Kriptografi (Şifrebilim)
Kriptografi, ya da şifrebilim, güvenilmez üçüncü kişilerin bulunduğu bir ortamda, güvenli iletişim kurma tekniklerini araştıran bir bilim dalıdır.
- Şifreleme
Mesela alfabedeki harflerin yerini karıştırabilir ve o karışık harflerle bir mesaj yazabilirsiniz. Sadece sevdiğiniz, şifre içindeki hangi harfin gerçek alfabedeki harf karşılığını bildiği için, güvenilmez sınıf arkadaşlarınız bu mesajı deşifre edemeyecektir. Böylece siz ve sevdiğinizden başka kimse o mesajı okuyamaz. İşte bu tip şifreleme yöntemleri ve bundan çok ama çok daha karmaşık olan şifre kırma yöntemleri, kriptografinin uğraş alanının aşırı basitleştirilmiş bir özeti olarak görülebilir.
- Şifre kırma yöntemleri
İşte bu tip şifreleme yöntemleri ve bundan çok ama çok daha karmaşık olan şifre kırma yöntemleri, kriptografinin uğraş alanının aşırı basitleştirilmiş bir özeti olarak görülebilir.
- Şifre kırıcı anahtar
Az önceki lise örneğinde de sözünü ettiğim 'şifre kırıcı anahtar'a, sadece gönderen ve gönderi sahibi sahip. Üçüncü bir kişi bu şifreli gönderimi açıp da parayı alamıyor.
- Kriptoparalar
Bitcoin, Ethereum, Litecoin gibi kriptoparalar bir şey; blokzincir teknolojisi başka bir şey. Bu ilk transferle birlikte, blokzincirin 'çarkları' da dönmeye başlıyor ve Bitcoin gibi kriptoparaların yaratımı ve sirküle edilmesi, yani alım-satımı ve markete dönüşmesi başlayabiliyor. Kriptoparalarda kişiden kişiye işlem bilgilerini şifreleyip bloklara yüklüyoruz.
- Merkezi olmayan uygulamalar
Şu anda en aktif blokzincirlerden biri olan Ethereum ağının yaptığı büyük oranda bu. Ayrıca Stratis, Lisk, Ethereum Classic, EOS ve Waves gibi kriptoparalar da, merkezi olmayan uygulamalar sayesinde, taraflar arasında, blokzincire dayalı sözleşmeler imzalanabilmesini mümkün kılan sistemler.
- Merkeziyetsiz veri depolama
Blokzincirin işlevinin en vurucu örneği ise, veri ve bilgi depolama işini merkeziyetsiz hale getirmekte kullanılabilmesi. Eğer ki, bu veri deposu tek bir noktada değil de, Dünya’nın her yanına dağıtılmış, kriptografik metotlarla şifrelenmiş ve tek bir tanesini deneme-yanılma yoluyla kırmanın Evren’in yaşından bile süreceği şekilde korunmuş bir biçimde saklanırsa, veriler için tek bir hedef olması sorunu da ortadan kalkmış oluyor.
- Sunucu (Server) / Tek merkezde depolama
Bilgisayarınız YouTube’un sunucularına bağlanıyor. Çünkü bu videoya ait bilgiler, bu sunucularda ve tek bir merkezde depolanıyor.
- Hesap defteri (Ledger) / Herkese açık defter
Bu kişiler... bir 'hesap defteri' tutmaya karar veriyorlar. Yapılan tüm işlemleri, sırasıyla bu deftere yazıyorlar. İşte, defterdeki girdiler, 'Ayşe Barış’a 50 lira verdi', 'Barış Dilara’ya 30 lira ödedi' diye gidiyor. Yalnız tuttuğunuz defterin ilginç bir tarafı var: Herkese açık! Yani herkes, bu deftere işlem bilgisi girebiliyor. Herkes, girilen bilgileri okuyabiliyor.
- İşlem (Transaction)
Blokzinciri oluşturan bloklara yazılan şey, kimin kime ne kadar para gönderdiği veya hangi finansal işlemin yapıldığıdır. İşlem bilgileri şifreli olduğu için, gönderilen kriptoparayı da sadece gönderi sahibi alabiliyor.
- Elektronik imza
İşte bunu yapabilmek için ve Barış gibi insanların çakallıklarına engel olabilmek için, halka açık olan işlem defterine girilecek olan her bir girdinin yanına elektronik bir imza atılması gerekiyor. Aslında elektronik imza oldukça komik gelebilecek bir tabir. Zira bir imzayı oluşturan 1’ler ve 0’lar kolayca kopyalanabilir. Dolayısıyla imza da kopyalanmış olur. Hatta bu yüzden kredi kartı firmaları artık imza değil, PIN kodu kullanıyorlar. Çünkü imza, taklit edilebilirdir. Hele ki bu imza, dijital dünyada atılan, dijital bir imzaysa... Tek yapmanız gereken, kopyala yapıştır yapmak...
- Kriptografik imzalar
Ama bunun bir istisnası var: Kriptografik imzalar.
- Deneme-yanılma (Brute-force) saldırısı
Eğer ki, bu veri deposu tek bir noktada değil de, Dünya’nın her yanına dağıtılmış, kriptografik metotlarla şifrelenmiş ve tek bir tanesini deneme-yanılma yoluyla kırmanın Evren’in yaşından bile süreceği şekilde korunmuş bir biçimde saklanırsa, veriler için tek bir hedef olması sorunu da ortadan kalkmış oluyor.