Madencilik ve Güven: Blokzincir Güvenli Bir Teknoloji mi?

26,9 B görüntülenme03.01.2018
Evrim AğacıBi' Başka Video
Derinlemesine

Özet

Video, blokzincir teknolojisinin teknik güvenlik temellerini, SHA-256 hash fonksiyonunun durumunu, kuantum bilgisayarların olası etkilerini, madencilik mekanizmasını, teşvikleri, blok ödüllerinin yarılanmasını ve blok/bant genişliği sınırlamalarını açıklıyor. Ayrıca sistemin merkeziyetsizlik, zorluk ayarı, işlem ücretleri ve ölçeklenebilirlik gibi noktalarına dair yanlış anlamaları düzeltiyor.

Terimler

  • Blokzincir

    Hatırlarsanız blokzincirin herkes tarafından tutulabilen koca bir hesap defteri zinciri olduğunu söylemiştim. Blokzincir gibi dağıtılmış, yani merkeziyetsiz sistemler, hiçbir tekil kişi veya kuruma güven duymaksızın sistemin güvenli olmasını mümkün kılıyor.

  • Blok

    Blokzincire eklenen her bir yeni bloğun içinde kabaca 3 şey var: 1) O bloğa yazılmış transferlerin tam listesi. Yani kim kime ne gönderdi bilgisi. 2) O bloğu SHA-256’dan geçirdiğimizde elde edeceğimiz kriptografik çıktının, yani hash’in ilk 30 sayısını sıfır yapacak olan gizemli sayı. Bu sayının, o meşhur “matematiksel işlem” olduğunu hatırlayın. Ve 3) Ki işte bu çok önemli... Bloğun kendisinden önce gelen son bloğun SHA-256 çıktısı. Yani son hash. Yani blokzincirdeki her bir bloğun başında, bir önceki bloğun zincire eklenmesini mümkün kılan o gizemli sayı da bulunuyor.

  • SHA-256 fonksiyonu

    SHA-256 fonksiyonuyla yaratılan ve rastgele gibi gözüken 256 basamaklı sayıya bakarak, o sayının temsil ettiği mesajı çözemeyeceğimizi bugüne kadar hiçbir matematikçi ispatlayamadı. Ancak bunu pratik olarak başarabilen kimse de olmadı. Eğer bir gün bu başarılabilirse, o zaman daha güçlü veya farklı kriptografik sistemler geliştirmemiz gerekecek. Ayrıca SHA-256 fonksiyonundan geçen bir mesajın çıktısı, blok doğrulamada ve adres/şifre korumalarında kullanılıyor; şu andaki bankacılık, internet ve dijital işlem evreninin neredeyse tamamı SHA-256’ya dayanıyor.

  • Hash (çıktı / özüt)

    Hash dediğim şey, bir mesajı SHA-256 fonksiyonundan geçirdiğinizde elde ettiğiniz sonuç değer. Yani o upuzun sayı. Buna “çıktı” ya da “özüt” de diyebiliriz. Bir bloğun içinde, bir önceki bloğun SHA-256 çıktısı yani son hash da bulunuyor.

  • Gizemli sayı (nonce)

    O bloğu SHA-256’dan geçirdiğimizde elde edeceğimiz kriptografik çıktının, yani hash’in ilk 30 sayısını sıfır yapacak olan gizemli sayı. Bu sayının, o meşhur “matematiksel işlem” olduğunu hatırlayın. Bloğun sonundaysa, şu anda blokzincire eklenmeye çalışılan bloğun kendisini doğrulayan, 256 basamaklı şifrenin ilk 10, 30, 60, her neyse, o kadar sayısını 0 yapan gizemli sayı...

  • Madencilik

    Madencilikte, bloğu blokzincire eklemek için bulmanız gereken sayı, basitçe bir sayısal loto sayısı gibidir. SHA256 fonksiyonundan geçirilen sayının ilk 30 basamağını 0 yapacak, özel bir sayı... Bu sayıyı özel bir matematiksel yaklaşımla, yetenekle veya zekayla değil de, deneme-yanılma yoluyla bulduğumuz için, her bir blok ekleme mücadelesi, yeni bir sayısal loto oyunu gibidir. Her seferinde, tek bir kişiye loto vurur. Ve o kişi, madenciliği karşılığında o blokzincirin çalıştırdığı kriptopara ile ödüllendirilmiş olur.

  • Madenci

    Her bir madenci, durmaksızın sistemden gelen işlem duyurularını takip ediyor. Bloklar yaratıyor. Bu blokları blokzincire eklemek için bilgisayarının, hatta süperbilgisayarının sınırlarını sonuna kadar zorluyor. Nihayetinde yarattığı bloğu SHA256 fonksiyonundan geçirdiğinde, ilk 30 veya 50 veya 60 basamağı sıfır yapan o kilit sayıyı buluyor. Bunu başardığını diğer madencilere ilan ediyor. Bunu ilk yapabilen, o bloğun içindeki tüm işlem bilgilerinin başına özel bir satırı ekleyebiliyor: 'Bu blok, şifreyi çözen madenciye 12.5 Bitcoin verdi.' Böylece madenci, bilgisayarının emeği karşılığında, Bitcoin ya da diğer bir kriptoparadan kazanmış oluyor. Ayrıca madencilere, blok eklemenin yanında blok içindeki işlemler için ödenen işlem ücretlerinden de azıcık bahşiş veriliyor.

  • Dağıtılmış / Merkeziyetsiz sistem

    Blokzincir gibi dağıtılmış, yani merkeziyetsiz sistemler, hiçbir tekil kişi veya kuruma güven duymaksızın sistemin güvenli olmasını mümkün kılıyor. Bu yüzden tek bir kişi veya kurum tüm ağı manipüle edemez; sistemin güvenliği ağdaki çok sayıda, farklı yerlerdeki katılımcıya dayanır.

  • 51% saldırısı (%50'den fazla kontrol)

    Bir işlemin geçerli olabilmesi için, blokzinciri oluşturan ağın %50’sinden fazlasının o işlemi onaylaması gerekiyor. Bir hackerın böyle bir işi başarabilmesi için, blokzinciri oluşturan madencilerin %50’sinden fazlasını, aynı anda hacklemeli ve hepsini kendi amaçlarına alet ettirebilmeli ve bunu, fark edilmeksizin sürdürebilmelidir. Bu, pratik olarak imkansızdır.

  • Matematiksel işlem / Proof-of-Work (anlatılan çalışma biçimi)

    Bu sayı (gizemli sayı), o meşhur 'matematiksel işlem' dir. Blokzincirde madencilik, salt şans ve bilgisayarınızın gücü üzerine kurulu; çünkü o sayıyı deneme-yanılma yoluyla bulduğumuz için, her bir blok ekleme mücadelesi yeni bir sayısal loto oyunu gibidir. Madenciler bu matematiksel problemi çözmek için sürekli deneme yapar ve ilk çözen ödülü alır.

  • Zorluk (difficulty)

    Aslında o sayı, 30’da sabit değildir. Hatta 30, bu video serisi için seçtiğim rastgele bir sayı. Bu sayı 15 de olabilir, 50 de. Blokzincire katılan bilgisayarların gücü arttıkça, bu sayı da algoritma tarafından yavaş yavaş arttırılmaktadır. Yani çözülmesi gereken problem, her seferinde 2’ye katlanarak zorlaşmaktadır. Amaç, madenci sayısı ve bilgisayar gücü artsa da, her bir yeni bloğun eklenme hızını sabit tutmaktır.

  • Blok ödülü ve yarılanma (block reward & halving)

    Her 210.000 blokta bir, yani her biri 10 dakikadan yaklaşık 4 yılda bir, blok başına madencilere verilen ödül miktarı yarı yarıya azalıyor. Haziran 2009 ile Kasım 2012 arasında bu ödül 50 Bitcoin’di. Kasım 2012 ile Temmuz 2016 arasında bu ödül 25 Bitcoin’e düştü. Temmuz 2016 – Şubat 2020 arasında bu ödül 12.5 Bitcoin olacak. 2020-2023 arasında 6.25. Bu böyle devam edecek... Bu ödüller, sistemdeki Bitcoin’in miktarını doğrudan belirlediği için, ve her 4 yılda bir blok başına verilen ödül miktarı yarılandığı için, sisteme nihai olarak girecek toplam Bitcoin sayısını da biliyoruz: 21 milyon. Son bloğun 2140 yılında üretilmesi bekleniyor.

  • İşlem ücreti / bahşiş (transaction fee / tip)

    Blokzincir üzerinde yapılan her bir işlem, o işlemi kaydeden madencilere azıcık da olsa bahşiş veriyor. Bu, bankaların uyguladığı işlem ücreti gibi. Bunun sorunlarından da ilerleyen kısımlarda bahsedeceğim. Eğer bu bahşişi öderseniz, madencinin sizin bildirdiğiniz işlemi bloğuna ekleme ihtimali artıyor. Yani size öncelik vermesi için de bir teşvik oluyor.

  • Blok uzunluğu / blok boyutu

    Her blokzincir, blok uzunluğunu da kendisi belirliyor. Örneğin Bitcoin’de her bir blok içine yaklaşık 2400 işlem sığdırılabiliyor. Bu, Bitcoin’i modern sistemlere göre aşırı yavaş kılan bir kısıtlandırma.

  • İşlem hızı / saniyedeki işlem (throughput / TPS)

    Bitcoin, her 10 dakikada 2400 işlem yapabiliyor; yani her saniyede 4 civarında işlem yapabiliyor. Maksimum kapasitesi saniyede 10 işlem civarında. Buna kıyasla VISA, her saniye 1700 işlemi gerçekleştirebiliyor ve gerçek kapasitesi saniyede 24.000 işlem yapabilecek kadar güçlü. Stellar'ın Lumens isimli kriptoparası Bitcoin’in 10 dakikalık işlem hızına karşılık 2-5 saniye arasında bir işlem hızı vaadediyor. Blokzincirin teorik hız limiti saniyede 1000 işlem civarında.

  • Kuantum bilgisayarlar

    Kuantum bilgisayarlar şu anda zaten var ve kullanılıyor. Örneğin Kasım 2017’de IBM firması, 50-kübitlik bir kuantum bilgisayar üretmeyi başardı. Firma, halihazırda 20-kübitlik sistemi kendi bulut veritabanı için zaten kullanıyor. Ayrıca Google, Intel ve Rigetti gibi firmalar da kuantum bilgisayarlar üretip kullanıyorlar. Kuantum bilgisayarlar, gerçekten aşırı hızlı. Ancak SHA-256’yı kırmanın ne kadar zor olduğunu anlattığım videoyu hatırlayın: Kuantum bilgisayarların hayal edilebilecek en hızlısından katrilyonlarcası barındıran galaksilere sahip olsaydınız bile, her birini Evren’in yaşının onlarca katı boyunca çalıştırdığınızda, SHA-256’nın kırılma ihtimali sadece 4 milyarda 1 olurdu.

  • SHA-512 ve SHA-1028

    SHA-256 dışında daha uzun veya farklı algoritmalar da bulunuyor; örneğin SHA-512 ve SHA-1028 gibi algoritmalar da bulunuyor. Yani doğrudan doğruya SHA-256 algoritmasının kırılabilir olduğu ispatlanmadığı sürece, hiçbir teknolojik atılım, blokzincirin algoritmik zorluğunun her seviyesinin üstesinden gelmeyi asla başaramayacak.

  • Son hash / önceki bloğun hash'i

    Bloğun kendisinden önce gelen son bloğun SHA-256 çıktısı. Yani son hash. Bir bloğun başında, bir önceki bloğun zincire eklenmesini mümkün kılan o gizemli sayı da bulunuyor. Eğer önceki bloklardan herhangi birinde en ufak bir değişiklik bile yaparsanız, sadece o spesifik bloğun gizemli sayısı ve hash’i değişmeyecek. Ondan sonra gelen her bloğun gizemli sayısı ve hash’i değişecek.

  • Toplam arz: 21 milyon

    Bu ödüller, sistemdeki Bitcoin’in miktarını doğrudan belirlediği için, ve her 4 yılda bir blok başına verilen ödül miktarı yarılandığı için, sisteme nihai olarak girecek toplam Bitcoin sayısını da biliyoruz. 21 milyon. Son bloğun 2140 yılında üretilmesi bekleniyor.

  • Blok yaratıldığında konulan özel satır (coinbase benzeri açıklama)

    Bunu ilk yapabilen, o bloğun içindeki tüm işlem bilgilerinin başına özel bir satırı ekleyebiliyor: “Bu blok, şifreyi çözen madenciye 12.5 Bitcoin verdi.” Böylece madenci, bilgisayarının emeği karşılığında, Bitcoin ya da diğer bir kriptoparadan kazanmış oluyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Blokzincir tamamen aldatılamaz ve kesinlikle hacklenemez.

    Blokzincir tasarımı nedeniyle geçmişi değiştirmek çok zor ve pratikte neredeyse imkansızdır, ancak teorik olarak ve belirli koşullarda (ağın >%50 kontrolü) saldırılar mümkündür; bu yüzden 'kesinlikle imkansız' demek aşırı iddialıdır.

  • SHA-256'ın kırılmasının imkansız olduğunu matematiksel olarak kanıtladık.

    SHA-256'ın pratikte kırılmadığına dair güçlü kanıtlar vardır ancak matematiksel olarak onun tersinin yapılamayacağını ispatlayamadık; teorik kesinlik yoktur.

  • Kuantum bilgisayarların gelmesiyle blokzincir hemen çökecek.

    Mevcut kuantum bilgisayarlar ve makul öngörüler altında SHA-256'ı kırma olasılığı çok düşüktür ve daha güçlü hash algoritmaları da mevcuttur; dolayısıyla kuantum tehdidi anlık bir çöküş anlamına gelmez.

  • Bir ülke veya şirket, yeterince güçlü bilgisayarlarla blokzinciri tek başına kontrol edebilir.

    Ağın toplam gücüne göre zorluk ayarlanır ve blok zamanını sabit tutmak için hedef zorlaştırılır; ayrıca yine %50'lik kontrol gerekir ki bu pratikte oldukça zordur ve fark edilmesi olasıdır.

  • Madencilik yapmak mantıksız çünkü maliyetler ödülleri karşılamaz.

    Madenciler blok ödülü ve işlem ücretleri sayesinde gelir elde eder; ekonomik şartlara bağlı olarak madencilik karlı olabilir ve sistem bu teşviklerle çalışır.

  • Bilgisayarlar güçlendikçe Bitcoin madenciliği daha kolay hale gelir.

    Zorluk (difficulty) artırılır ve blok başına ödül periyodik olarak yarıya düşürüldüğü için artan bilgisayar gücü otomatik olarak daha fazla kazanç sağlamaz.

  • Madencilerin tek geliri sadece blok başına verilen ödüldür.

    Madenciler ayrıca işlemlerden alınan ücretleri (bahşişleri) de kazanır ve bu ücretler madencilerin işlem önceliğini etkileyebilir.

  • İşlem ücretini kullanıcı her zaman doğrudan kendisi belirler.

    Çoğu durumda işlem yapan kullanıcılar veya kullandıkları servisler ağ yoğunluğuna göre ücretleri belirler; kullanıcılar her zaman manuel olarak optimal ücreti seçmeyebilir.

  • Bitcoin ve diğer kriptoparalar mutlaka bir 'balon' veya 'saadet zinciri' (ponzi) dir.

    Bu iddialar halk arasında yaygındır fakat video bu görüşleri 'tamamen hatalı ve bilgisizce ileri sürülmüş' olarak nitelendiriyor ve konunun daha dikkatli incelenmesi gerektiğini belirtmektedir (daha kapsamlı ele alınıp çürütülecektir).

  • Blokzincirin işlem kapasitesi sınırsızdır ve VISA ile hemen aynı performansa ulaşır.

    Bitcoin gibi sistemlerin blok boyutu ve blok süresi sınırlamaları nedeniyle saniyede yalnızca birkaç işlem yapabildiği; teorik limitin kabaca ~1000 TPS olduğu ve bu yüzden yüksek hacimli ödeme ağlarıyla doğrudan rekabet etmenin zorlukları olduğu belirtilmiştir.

Sorular

  • Blokzinciri aldatılamaz veya hacklenemez mi?

    Pratikte hayır; blokzincir geçmiş blokların değiştirilmesini önleyecek şekilde tasarlanmıştır ve bir saldırganın ağı geçersiz bir değişikliği kabul ettirmesi için ağın madenci gücünün çoğunluğunu (> %50) kontrol etmesi gerekir ki bu pratikte çok zordur.

  • SHA-256 fonksiyonunun güvenli olduğundan emin miyiz?

    Pratikte evet, şu ana kadar kırılmadı; fakat teorik olarak SHA-256'nın kesin olarak kırılmaz olduğu matematiksel olarak ispatlanmış değil.

  • Kuantum bilgisayarlar gelince blokzincir çökmeyecek mi?

    Mevcut ve öngörülebilir kuantum bilgisayar gücü SHA-256'yı kırmaya yetmiyor ve ihtimal çok düşük; ayrıca daha güçlü hash algoritmaları tercih edilebilir.

  • Bir ülke veya firma, aşırı güçlü bilgisayarlarla sisteme hükmedemez mi?

    Hayır; zorluk düzeyi ağın hesaplama gücüne göre otomatik olarak ayarlandığı için tek bir aktörün tek başına kolayca domine etmesi engellenir ve yine de %50 saldırısı gerekir ki bu zor ve fark edilmesi muhtemeldir.

  • Madencileri defter tutmak için ne teşvik eder?

    Madenciler, blok başına verilen kriptopara ödülleri ve blok içine eklenen işlemlerden elde edilen işlem ücretleri (bahşişler) sayesinde teşvik edilir.

  • Kriptopara madenciliğini anlatan basit bir analoji var mı?

    Evet; madencilik bir sayısal lotoya benzer: doğru nonce'u bulana kadar deneme-yanılma yapılır ve ilk bulan kişi ödülü alır.

  • Bilgisayarlar güçlendikçe Bitcoin kazanmak kolaylaşmıyor mu?

    Kolaylaşmıyor; ağ zorluğu artar ve blok ödülleri belirli aralıklarla yarıya düşer, dolayısıyla artan hesaplama gücü tek başına daha fazla kazanmayı garanti etmez.

  • Madencilerin tek gelir kaynağı blok eklemek mi?

    Hayır; madenciler aynı zamanda işlem ücretlerinden de gelir elde eder ve yüksek ücret veren işlemler öncelik kazanabilir.

  • Blokların belli bir boyutu veya işlem kapasitesi var mı?

    Evet; her blokzincir blok boyutunu belirler (Bitcoin örneğinde ~2400 işlem/blok) ve bu sınırlamalar nedeniyle Bitcoin saniyede yalnızca birkaç işlem yapabilir.

  • Blockchain teorik hız limiti VISA ile rekabet edebilir mi?

    Teorik blokzincir hız limiti kabaca saniyede ~1000 işlem civarında olup, mevcut Bitcoin gibi uygulamalar VISA'nın (binlerce TPS) kapasitesinin gerisindedir; bazı alternatif kripto paralar daha hızlı blok süreleri vaat eder.

Ön Bilgiler

  • Temel bilgisayar bilimi kavramları (veri yapıları, ağlar)
  • Temel kriptografi bilgisi (hash fonksiyonları, kriptografik özetler)
  • Matematiksel kavramlara aşinalık (olasılık ve kombinatorik)
  • Dağıtık sistemler ve merkeziyetsizlik kavramı
  • Temel ekonomi/teşvik mekanizmaları bilgisi (arz, ödül, ücret)
  • Temel bilgi güvenliği kavramları
  • Kuantum hesaplama hakkında yüzeysel bilgi (kubits/qubits kavramı faydalı olur)

Tarihsel Bağlam

  • Kasım 2017 - IBM 50-kübitlik kuantum bilgisayar üretmeyi başardı
  • Kasım 2017 - IBM halihazırda 20-kübitlik kuantum sistemini kendi bulut hizmeti için kullanıyordu
  • Haziran 2009 - Kasım 2012 - Blok başına madenci ödülü 50 Bitcoin idi
  • Kasım 2012 - Temmuz 2016 - Blok başına madenci ödülü 25 Bitcoin idi
  • Temmuz 2016 - Şubat 2020 - Blok başına madenci ödülü 12.5 Bitcoin idi
  • 2020 - 2023 - Blok başına madenci ödülü 6.25 Bitcoin idi
  • 2009 - Nakamoto'nun başlangıç bloğu; ilk madenci ödülü 50 Bitcoin (Nakamoto ilk Bitcoin'i madencilikle kazandı)
  • Her yaklaşık 4 yılda bir - Blok başına verilen ödül miktarının yarı yarıya azalması (halving)
  • 2140 - Bitcoin ağında son bloğun üretilmesinin beklendiği yıl
  • Google, Intel ve Rigetti gibi firmalar kuantum bilgisayarlar geliştirip kullanıyorlar
  • Haziran 2009 - Kasım 2012
  • Kasım 2012 - Temmuz 2016
  • Temmuz 2016 - Şubat 2020
  • 2020 - 2023
  • Her yaklaşık 4 yılda bir (blok ödülü yarılanmaları)
  • 2140 (Bitcoin son bloğunun üretilmesinin beklendiği yıl)
  • Kasım 2017

Kişiler

  • Satoshi Nakamoto

    Nakamoto'nun başlangıç bloğundaki 50 Bitcoin'den ve madencilikle ilk Bitcoin'i kazanan kişi olmasından söz ediliyor.

  • Ayşe

    Örnek işlem olarak 'Ayşe’nin Can’a göndermek istediği para' ifadesinde işlem sahibinin örnek adı olarak kullanıldı.

  • Can

    Örnek işlem olarak 'Ayşe’nin Can’a göndermek istediği para' ifadesinde alıcı örneği olarak kullanıldı.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Kriptopara işlem ücretlerinin (madencilere verilen bahşişlerin) sorunları

Bu, bankaların uyguladığı işlem ücreti gibi. Bunun sorunlarından da ilerleyen kısımlarda bahsedeceğim. Ancak madenci olmak için var olan en güçlü teşviklerden birisi, bu ücretler.

Blokzincirin işlem hızı sorunları

Stellar oluşumunun Lumens isimli kriptoparası, Bitcoin’in 10 dakikalık işlem hızına karşılık 2-5 saniye arasında bir işlem hızı vaadediyor. Yine de, sonradan göreceğimiz gibi, işlem hızı blokzincirin en büyük sorunlarından birisi. Çünkü blokzincirin teorik hız limiti saniyede 1000 işlem civarında.

Sistemin medyada hatalı yansıtılan eksik, hatalı ve sorunlu kısımları

Bunlara da değinmek ve siz Evrim Ağacı ailesine uyarılarda bulunmak istiyorum. Bunu yaparken, sistemin bilinen, gerçekten var olan; ancak medyaya tamamen hatalı bir şekilde yansıyan eksik, hatalı ve sorunlu kısımlarından da bahsedeceğim. Böylece bu sistemin Dünya’yı kurtaracak bir atılım olmadığını öğreneceğiz; ancak buna rağmen neden çok önemli olduğunu bir kez daha anlamış olacağız.

Sistemin Dünya geneline yayılması önündeki engel

Ama bunun sistemin Dünya geneline yayılması önünde bir engeli var. Bundan da ilerleyen kısımlarda söz edeceğim. Bu arada, bahşiş miktarını siz seçmiyorsunuz.

Sistemin sorunları ve sık sorulan sorular (yaklaşan 1-2 video)

Sanıyorum bu, en azından bu video serisi ve Evrim Ağacı için yersiz bir çaba olacaktır. Geriye kalan son 1-2 videoda, sistemin sorunlarından ve bazı sık sorulan sorulardan bahsetmek istiyorum. Örneğin, halk arasında Bitcoin ve diğer kriptoparaların bir “balon” veya “saadet zinciri” olduğuna yönelik tamamen hatalı ve bilgisizce ileri sürülmüş iddialar bulunuyor.

İşlem ücretlerinin site tarafından belirlenmesi (olumsuzluk)

Ki bu da, yine dikkate alınması ve tartışılması gereken bir olumsuzluk. Buna da geleceğiz. 9. Blokların belli bir boyutu mu var?

Bu videoyla tutulanlar

Videolarda hem çok basit ve temel konulara hem de önemli bilgisayar bilimi, kriptografi ve matematik konularına yer verme

Böylece daha ileri konuları anlamanız zor olmaz. Videolarda çok basit ve temel konulara yer vereceğim gibi, önemli bilgisayar bilimi, kriptografi ve matematik konularına da yer vereceğim. Bunun, özellikle yeni başlayanlar için faydalı olacağını düşünüyorum.

Serinin sonraki bölümlerinin daha kapsamlı ve teknik olacağını belirtmek (ileriki videoların niteliği)

Bu videomuzda, birazcık daha teknik detaylara girerek, blokzincir teknolojisinin detaylarına bakış atacağız. Serimizin bu noktadan sonraki bölümlerinin, internette bulabileceğiniz Türkçe videoların birçoğundan çok daha kapsamlı ve teknik olacağını söyleyebilirim. Dolayısıyla bu yeni dijital teknolojiye ilgi duyuyorsanız, doğru yerdesiniz.

Konunun bir kısmını sonraki videoda ele almak.

Bu konu epey uzun olduğu için, bu videoda hepsine yer vermeyeceğim. Bir kısmını sonraki videoya bırakacağım. Ancak bu noktada, blokzincirle ilgili bugüne kadar hazırlanmış en anlaşılır videolardan birini hazırlayan 3Blue1Brown kanalına ve kanalın sahibi Grant Sanderson’a teşekkür göndermek istiyorum.

Kriptoparaların zorluk seviyelerini kademeli olarak değiştirmesi ve bunun blokların eklenme süresine etkisi

Yani farklı kriptoparalar, her bir yeni bloğun blokzincire katılabilmesi için farklı zorluk seviyeleri belirleyebiliyorlar. Ayrıca her bir kriptopara da, ileride göreceğimiz gibi zorluk seviyesini kademeli olarak değiştirerek, her bir bloğun eklenme süresini, yani genel alışveriş işlemi süresini belirleyebiliyorlar. Bunların hepsi, daha önceden gösterdiğim kriptopara kodlarının içerisinde, herkese açık bir şekilde bulunuyor.

Bir sonraki videoda blokzincirinin değiştirilip değiştirilemeyeceği, hesap defteri tutma teşvikleri, çelişen blokların çözümü ve benzeri önemli soruların ele alınması

En azından temel çalışma sisteminin kafanızda yer etmeye başladığını düşünüyorum. Bir sonraki videoda, yine çok önemli sorulara bakış atacağız. Örneğin “blokzinciri kafamıza göre değiştirebilir miyiz”, “neden birileri hesap defteri tutsun ki, teşvik ne?”, “birbiriyle çelişen blokları nasıl çözeceğiz”, ve daha nicesi...