Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Uyum Bozucu Dalgınlık Nedir? Hayatı Zorlaştıran Düzeyde Dalgınlıkla Nasıl Başa Çıkılır?

Uyum Bozucu Dalgınlık Nedir? Hayatı Zorlaştıran Düzeyde Dalgınlıkla Nasıl Başa Çıkılır? Georgia Tech University
6 dakika
4,956
  • Sosyal Psikoloji
Uyum Bozucu Dalgınlık
  • Türkçe Adı Uyum Bozucu Dalgınlık
  • İngilizce Adı Maladaptive Daydreaming
  • OrphaNet

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Dalgınlık Bozukluğu olarak da bilinen uyum bozucu dalgınlık (İng: "maladaptive daydreaming"), kişiyi günlük yaşamından; akademik, kişiler-arası veya mesleki fonksiyonlarından alıkoyan aşırı hayal kurma davranışı içeren bir durumdur.[1] Çoğu zaman, gerçek hayatta yaşanan bazı olayların (sohbet konularının, ses ve koku gibi duyusal uyaranların ve fiziksel deneyimlerin) bu durumu tetiklediği düşünülmektedir.[2], [3], [4]

Uyum bozucu dalgınlık, ilk olarak İsrail Haifa Üniversitesi'nden Prof. Dr. Eliezer Somer tarafından tespit edilmiştir.[5] Ancak uyum bozucu dalgınlık, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabı'nda (DSM) baskısında henüz bulunmamaktadır ve psikiyatristler arasında bu durumun geçerli bir rahatsızlık olduğu henüz kabul edilmemektedir. Dolayısıyla rahatsızlığın henüz resmi olarak kabul edilen bir tanısı ve tedavisi de yoktur ve psikiyatrik geçerliliği de tartışmalıdır.[6], [7]

Bu Reklamı Kapat

Buna rağmen bazı uzmanlar, kişinin günlük yaşamı üstünde ciddi etkileri bulunan, gerçek bir bozukluk olduğunu ileri sürmektedirler.[2], [8], [9], [10], [11] Ayrıca her ne kadar anekdotal anlatılar bilimsel kanıt değeri taşımasa da, özellikle de internet üzerinde "maladaptif dalgınlık" veya kısaca "MD" terimini benimsemiş ve benzer sorunları yaşadığını paylaşan çok sayıda forum, grup, vb. bulmak mümkündür (örneğin: Daydream In Blue ve Wild Minds Network).[1]

Hayal Kurma ile Uyum Bozucu Dalgınlık Arasında Ne Fark Var?

"Gündüz düşleri" olarak da bilinen hayal kurma, hayatımızın normal bir parçasıdır. Bazen can sıkıcı olabilseler de, genellikle hoşturlar. Bizi yapmamız gereken görevlerden uzaklaştırırken, gelecekteki olayları planlama, kendimizi can sıkıntısından kurtarma, hayat hikayemizde anlam bulma ve yaratıcılığımızı artırma gibi çeşitli faydalar sunarlar.[12]

Bu Reklamı Kapat

Uyum bozucu dalgınlık da ilk etapta hoş olsa da, şiddet, güç, kontrol, seks, esaret veya kurtarma ve kaçış senaryoları gibi temaları içermesi daha olasıdır. Geleneksel hayallerden farklı olarak, uyum bozucu dalgınlık genellikle "fantezi" alanına girer.

Son olarak, normal hayal kurma tamamen zihinde gerçekleşirken, uyum bozucu dalgınlık genellikle tekrarlayan hareketler, yüz ifadeleri veya sözlü ifadelerin eşlik ettiği, sürükleyici bir deneyimdir.

Belirti ve Semptomlar

Uyum bozucu dalgınlığa sahip olduğu iddia edilen kişi, bozukluğun bir veya daha fazla semptomuna sahip olabilir; fakat tüm belirtileri göstermek zorunda değildir. Yaygın semptomlar arasında aşağıdakiler örnek verilebilir:[2], [13]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Kendi karakterlerine, olayın geçtiği yere, olay örgüsüne ve diğer ayrıntılı hikaye benzeri özelliklere sahip son derece inandırıcı hayaller,[6], [7], [13]
  • Gerçek olayların tetiklediği hayaller,
  • Günlük işleri tamamlamada çekilen zorluk,
  • Gece uyumakta çekilen zorluk,
  • Hayal kurmaya devam etmeye karşı duyulan karşı konulmaz arzu,
  • Hayal kurarken kendini tekrarlayan hareketlerde bulunma,
  • Hayal kurarken yüz ifadeleri yapma,
  • Fısıldayarak ve konuşarak hayal kurma,
  • Dakikalarca, hatta saatlerce süren hayaller kurma.

Komplikasyonlar

Uyum bozucu dalgınlık çekenlerin kurdukları hayaller o kadar sürükleyici ve uzun olabilir ki, kişi çevresindeki dünyadan kopar ve bu durum, kişinin ilişkilerini, iş veya okul performansını, uykusunu ve günlük yaşamını olumsuz etkiler. Tıp öğrencileri üzerinde yapılan araştırmalar, uyum bozucu hayal kurma sebebiyle öğrencilerin not ortalamalarında önemli bir düşüş bildirdiklerini bulmuştur.[14]

Uyum bozucu dalgınlığı olanlar, günlerinin 4.5 saatini hayallere dalmış şekilde geçirebilirler. Kendi iç dünyalarına o kadar kapılabilirler ki, gerçekliğe dönmeleri zorlaşır. Hayallerinin her şeyi tüketen, sürükleyici doğası nedeniyle insanlar, gerçek dünyadaki ilişkilerini ve sorumluluklarını ihmal ederek duygusal sıkıntıya düşebilirler.[15] Ne yazık ki, güçlü hayal kurma arzusuna rağmen, insanlar bunu yaptıktan sonra genellikle duygusal olarak daha kötü hissederler.[16], [17]

Genel olarak, uyum bozucu olan ve olmayan şekilde hayal kuran kişilerin uyku sorunları yaşaması daha olasıdır.[18] Yetersiz uyku; kişinin odaklanma, konsantre olma ve dikkat etme yeteneğini bozan uyku yoksunluğuna neden olabilir - ki bunların hepsi, aynı zamanda uyum bozucu dalgınlığın belirtileridir. Bu durum, rahat uyunmayan bir gecenin ardından neden uyum bozucu dalgınlığa daha meyilli olunduğunu açıklayabilir.

Uyum bozucu dalgınlığın bir başka belirtisi olan dissosiyasyon da uyku bozukluklarıyla ilişkilidir. Son olarak, kaygı ve depresyon gibi uyumsuz hayal kurmayla bağlantılı bazı zihinsel sağlık koşulları da kötü uyku ile ilişkilidir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Uyum bozucu dalgınlığa neyin sebep olduğu henüz bilinmemektedir; ancak travma ile başa çıkmanın bir yolu olarak gelişebileceği düşünülmektedir:[19] İç dünya, dışarıda yaşanan deneyimden daha güvende hissettirebilir. Örneğin, uyum bozucu dalgınlık sorunu yaşayan kişilerin, COVID-19 sürecindeki karantinalar sırasında kendilerini bu davranışı daha sık sergilerken buldukları raporlanmaktadır; çünkü bu kişiler, hayal kurma dürtülerini daha az kontrol edebildiklerini hissetmişlerdir ve hayallerinin canlılığı yoğunlaşmıştır.[6], [20], [21]

Bu Reklamı Kapat

Uyum bozucu dalgınlık yaşayan insanlar aynı zamanda dikkat eksikliği ve hiperaktivite (ADHD), depresyon ve obsesif kompulsif bozukluk (OCD) da deneyimleyebilirler (uyum bozucu dalgınlık yaşayanların yarısından fazlasında bir diğer zihinsel sorun bulunmaktadır).[1], [22] Uyum bozucu dalgınlık henüz resmî bir psikiyatrik sorun olarak tanımlanmadığı için, diğer psikiyatrik durumlar ile aralarındaki ilişki hâlen gizemini korumaktadır.

Teşhis Yöntemleri

Uyum bozucu dalgınlığı teşhis etmek için kullanılan evrensel bir yöntem olmamakla birlikte, Prof. E. Somer, bir kişinin bu bozukluğu yaşayıp yaşamadığını belirleyen Uyum Bozucu Dalgınlık Ölçeği'ni (İng: "Maladaptive Daydreaming Scale" ya da kısaca "MDS") geliştirmiştir.[23], [24], [25], [26] Uyum Bozucu Dalgınlık Ölçeği, uyum bozucu dalgınlığın 5 temel özelliğini derecelendiren, 14 parçalı bir ölçektir:[27]

  • Hayallerin içeriği ve kalitesi (detayı),
  • Kişinin hayallerini kontrol edebilme yeteneği ve rüya görme dürtüsü,
  • Hayal kurmanın verdiği sıkıntı miktarı,
  • Hayal kurmanın kişi tarafından algılanan faydaları,
  • Hayal kurmanın, bir kişinin günlük aktivitelerini gerçekleştirmesini ne kadar etkilediği.

Buna ek olarak kişiler, uyum bozucu dalgınlığı ne sıklıkla yaşadıklarını da derecelendirirler.

Uyumsuz bozucu dalgınlık, genellikle bir psikoz türü olan şizofreni olarak teşhis edilir. Bu, şizofreni hastalarının gerçekliği hayal dünyalarından ayırt edememelerinden kaynaklanmaktadır; fakat Somer, uyum bozucu dalgınlığı olan insanların, hayallerinin gerçek olmadığının farkında oldukları için bunun bir psikoz olmadığını belirtmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Bu bozukluğun henüz resmi bir tedavisi yoktur; ancak bir çalışmada araştırmacılar, obsesif kompulsif bozukluğun tedavisinde kullanılan fluvoksaminin (Luvox) uyum bozucu dalgınlığa sahip olan bir kişinin hayallerini kontrol etmede etkili olduğunu keşfetmişlerdir.[28]

Bu bozukluk günlük yaşamınıza müdahale edebilir. Bu durumla başa çıkmak için ihtiyaç duyduğunuz yardımı almak sizin için zor olabilir. Öte yandan bu bozukluğu yaşayan başka insanların rahatsızlıklarıyla nasıl başa çıktıklarını öğrenme amacıyla bir destek grubuna katılmak, uyum bozucu dalgınlığınızı uzak tutmanızı kolaylaştırabilir. Uyum bozucu dalgınlığı olduğunu düşünen kişilere, genel olarak şu önerilerde bulunulabilir:[14]

  1. Uyku kalitenizi artırın. Bunu başarabilmek için:
  2. Haftanın her günü aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın.
  3. Her gün en az 7, mümkünse 8 saat uyuyun.
  4. Yorucu bir günün ardından, uykuya yavaşça dalmanızı sağlayacak bir rutin edinin.
  5. Düzenli egzersiz yapın ve sağlıklı beslenin.
  6. Gün boyunca yorgunluğunuzu azaltın. Bunu yapmak ilk etapta zor olabilir; ancak:
  7. Yeterince Güneş ışığına maruz kaldığınızdan emin olun (özellikle de sabahları).
  8. İhtiyaç duyduğunuzda kafein tüketin; ancak günde 400 miligramı geçmeyin.
  9. Uykudan 6 saat önceki zaman diliminde kahve içmeyin.[29]
  10. Semptomlarınızı anlayın. Uyum bozucu dalgınlık geçirdiğiniz bir günden önce neler yaptığınızı bir not defterine veya telefonunuza not alın.[18] Bunları tespit ettikten sonra, onları tek tek eleyerek hangilerinin sizde uyum bozucu dalgınlığa sebep olduğunu tespit edin.
  11. Destek alın. Semptomlarınızı güvendiğiniz kişilere (örneğin ailenize ve arkadaşlarınıza) açın. Eğer onlar durumu bilirse, kendilerini bilerek umursamadığınızı sanmazlar ve bu da ilişkilerinizi zora sokmamış olur. Ayrıca daldığınızı gördüklerinde gerçekliğe dönmenize yardımcı olabilirler.
  12. Terapi almayı düşünün. Elbette, bir psikolog veya psikiyatrist size yardımcı olabilecek ve dalgınlığınızın uyum bozucu olup olmadığını tespit etmenizi sağlayacaktır. Ayrıca uyum bozucu dalgınlığı tetikleyen unsurun ne olduğunu tespit etmenizi de kolaylaştırabilir. Bunlar tespit edildikten sonra, onlarla nasıl baş edebileceğinizin yollarını da öğrenmenizi sağlayabilirler.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Uyum bozucu dalgınlığın popülasyonda ne sıklıkla görüldüğü henüz bilinmemektedir.[7]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • İnanılmaz 4
  • Güldürdü 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 01:07:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9787

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Ses
Tüy
Beslenme
İstatistik
Analiz
Richard Dawkins
Coronavirus
Göz
Biyokimya
Nükleik Asit
Yüksek
Abd
Köpek
Nükleer
Köpekgil
Koruma
Kuş
Toplumsal Cinsiyet
Oyun Teorisi
Homeostasis
Erkek
Hayvan Davranışları
Neandertal
Maskeler
Müfredat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et