Aşırı Dalgınlık: Hayalleriniz Hayatınıza Engel Oluyor mu?

477 B görüntülenme12.12.2024
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıMaladaptive Daydreaming: Uyum Bozucu Dalgınlık Nedir? Hayatı Zorlaştıran Düzeyde Dalgınlıkla Nasıl Başa Çıkılır?
Derinlemesine

Özet

Video, hayal kurmanın bir süper güç olduğunu ve bunun insan zihnindeki etkilerini ele alıyor. Ayrıca, uyumsuz hayal kurma (maladaptive daydreaming) gibi zihinsel sağlık sorunlarıyla ilişkili durumları ve bu durumların belirtilerini açıklıyor.

Terimler

  • Hayal kurmak

    Hepimizin bir süpergücü var: Hayal kurmak! Düşünsenize, olduğunuz yerden 1 santim kıpırdamaksızın, sadece zihin gücünüzü kullanarak, kendinizi bambaşka senaryolar içinde bulabiliyorsunuz.

  • Kurgular

    Bu kurgularınızın gerçekliği ve bilimsel isabetliği, sizin hayal kurduğunuz konular hakkındaki bilginiz, zeka seviyeniz ve geçen videolarda konuştuğumuz zihin gözünüzü ne kadar kullanabildiğinizle ilişkili.

  • Kütleçekimi

    Düşünsenize, pekâla kütleçekiminin çekici değil de itici bir kuvvet olduğunu hayal edebilirsiniz.

  • Şizofreni

    Bunun en meşhur örneği, Akıl Oyunları gibi filmler dolayısıyla hepimizin iliklerine kadar işlemiş olan ve eminim izleyicilerimizin bir kısmının da muzdarip olduğu şizofreni ve benzeri bozukluklar.

  • Halüsinasyonlar

    Bu hastalar, gerçeklikten ayırt edemeyecekleri kadar gerçekçi halüsinasyonlar ve delüzyonlar (yani hezeyanlar) deneyimliyorlar.

  • Delüzyonlar

    Bu hastalar, gerçeklikten ayırt edemeyecekleri kadar gerçekçi halüsinasyonlar ve delüzyonlar (yani hezeyanlar) deneyimliyorlar.

  • Travma Sonrası Stres Bozukluğu (PTSD)

    Keza Travma Sonrası Stres Bozukluğu, yani PTSD hastaları da, 'flashback' zorlayıcı anılar nedeniyle travmalarının etkilerini yıllarca, tekrar tekrar yaşıyorlar.

  • Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (ADHD)

    Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (yani ADHD) ve Obsesif Kompulsif Bozukluk (yani OCD) gibi bozukluklar da insanın hayal gücü yetisiyle yakından ilişkili.

  • Obsesif Kompulsif Bozukluk (OCD)

    Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (yani ADHD) ve Obsesif Kompulsif Bozukluk (yani OCD) gibi bozukluklar da insanın hayal gücü yetisiyle yakından ilişkili.

  • Maladaptive daydreaming

    Bazılarımızda, 'maladaptive daydreaming' olarak bilinen, Türkçeye 'uyumsuz hayal kurma' veya 'uyum bozucu dalgınlık' diye çevirebileceğimiz bir problem var.

  • Uyum bozucu dalgınlık

    Bu; kişiyi okulundan, aile ve arkadaşlarından veya mesleki fonksiyonlarından bile alıkoyacak kadar çok miktarda ve sıklıkta hayallere dalmaya verdiğimiz bir isim.

  • Disosiyasyon

    Buna genel olarak 'disosiyasyon', yani 'kendinden uzaklaşma' diyoruz.

  • Patolojik disosiyasyon

    Bunlar, patolojik seviyede olmadığı müddetçe, bir bozukluk veya sendrom olarak kategorize edilemeyecek, normal davranışlar.

  • Bilişsel yetenekler

    Zaten insanı diğer hayvanlardan farklı kılan en önemli bilişsel yeteneklerden biri de işte bu.

  • Mental zaman yolculuğu

    Yani 'mental zaman yolculuğu' dediğimiz şeyi yapabiliyor olsalar da.

  • Stres seviyeleri

    Yani gündelik işlerin yükü ve stresi çok yoğun olduğunda veya kimi durumda travmalar gibi altta yatan problemler tetiklendiğinde, beynimiz stres seviyelerini düşürmek ve bizi o 'rahatsız edici an'dan söküp çıkarmak için hayallere dalabiliyor.

  • Gerçekliğe bağlama teknikleri

    Bunlara 'grounding techniques', yani 'gerçekliğe bağlama teknikleri' deniyor.

  • Repetitif hareketler

    Bir diğer kritik faktör, bu hayallere repetitif, yani kendini tekrar eden hareketlerin eşlik etmesi.

  • Başa çıkma mekanizmaları

    Bu uzmanlar, size birtakım başa çıkma mekanizması öğretmeye veya edindirmeye çalışacaklar.

  • Flashback

    'Flashback' zorlayıcı anılar nedeniyle travmalarının etkilerini yıllarca, tekrar tekrar yaşıyorlar.

  • Hayal dünyası

    Hayal dünyasından geri çağrılıp kendilerine getirildiklerinde, bulundukları yeri ve o anda ne yapıyor olduklarını bir süreliğine hatırlayamıyorlar.

  • Duygular

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.

  • Kumar bağımlılığı

    Bu bakımdan uyum bozucu dalgınlığın geçenlerde konuştuğumuz kumar bağımlılığı gibi bağımlılıklara benzer bazı bileşenleri olduğunu da söyleyebiliriz.

  • Uzman psikolog

    Dolayısıyla size ilk ve en önemli tavsiyem, eğer bu konuda bir sorun yaşadığınızı düşünüyorsanız, uzman bir psikolog veya psikiyatristten yardım almanız olur.

  • ICD-11

    Uyum bozucu dalgınlık, aslında ICD-11 veya DSM-5 gibi kataloglarda yer alan resmi bir bozukluk değil.

  • DSM-5

    Uyum bozucu dalgınlık, aslında ICD-11 veya DSM-5 gibi kataloglarda yer alan resmi bir bozukluk değil.

  • Hayal kurma kabiliyeti

    Bazılarının hayal kurma kabiliyeti o kadar yüksek ki, kendilerini hayal ettikleri ortamdaymış gibi deneyimleyebiliyorlar.

  • Duygusal durum

    O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.

  • Sosyal ilişkiler

    Yani normalde insanlarla iletişim kurmayı seven, en azından iletişim kurmakta zorlanmayan biriyseniz de birdenbire (veya kademeli bir şekilde) insanlardan kendinizi soyutlayıp.

  • Hayal kurma

    Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.

  • Kritik ayrım

    Gerçi burada kritik bir ayrım da var: Yapılan çalışmalar, uyum bozucu dalgınlık yaşayan kişilerin hayalle gerçeği birbirinden gayet ayırt edebildiğini gösteriyor.

  • Duygusal kaçış

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.

  • Sosyal medya

    Bana gelen maillere ve yorumlara bakılacak olursa, aranızda bu sorundan muzdarip olduğunu düşünen aşırı fazla sayıda kişi var.

  • Araştırma

    Maalesef Dünyanın geri kalanı gibi Türkiye'de de bu problem neredeyse hiç araştırılmıyor.

  • Veriler

    Bu konudaki veriler çok zayıf.

  • Stresli coğrafyalar

    Ama uluslararası yayınlardaki bulgular birazcık bile doğruysa, Türkiye gibi stresli, gergin ve kaotik coğrafyalarda bu tip sorunların daha yaygın olması en azından beni şaşırtmazdı.

  • Hayal gücü

    Ama bence hayallerinizin bir problem olup olmadığını belirleyen en önemli kriter, bu davranışı sonlandırıp sonlandıramadığınız.

  • Tedavi

    Sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız.

  • Duygusal durum

    Bu bakımdan uyum bozucu dalgınlığın geçenlerde konuştuğumuz kumar bağımlılığı gibi bağımlılıklara benzer bazı bileşenleri olduğunu da söyleyebiliriz.

  • Zihin

    Zihninizde, dalından kopan bir elmanın yere doğru değil de göğe doğru fırladığını hayal edebilirsiniz.

  • Kendi kendine yardım

    Dolayısıyla size ilk ve en önemli tavsiyem, eğer bu konuda bir sorun yaşadığınızı düşünüyorsanız, uzman bir psikolog veya psikiyatristten yardım almanız olur.

  • Hayal dünyasına dalma

    Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.

  • Duygusal rahatsızlık

    O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.

  • Hayal kurma süreci

    Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.

  • Sosyal yaşantı

    Haliyle bu, onları sosyal yaşantıdan da soyutluyor.

  • Hayal dünyasında geçirdiğiniz zaman

    Yani günlerinin %55-60 kadarını, yani uyanık oldukları 16 saatin 8-10 saatini hayal dünyasında geçirmekten bahsediyorum!

  • Hayal kurma türleri

    Çoğu zaman belli fantazya tiplerine sahip oluyorlar: işte mesela tarihsel kurgu veya bilimkurgu gibi.

  • Kurgusal karakterler

    Bu kurgular ve karakterler zaman içinde evrimleşiyor olsa da, spesifik hayal kurgularına tekrar tekrar geri dönüyorlar.

  • Dalgınlık artışı

    Özellikle de sorunlu ve stresli dönemlerde karşımıza sık çıkan dalgınlık artışı veya hayal kurma yoluyla çıkış yolları aramak 'uyum bozucu dalgınlık' demek değil.

  • Kendini tekrar eden davranışlar

    Yapılan çalışmalarda vakaların %80 gibi devasa bir çoğunluğunda hayal kurarken ileri geri sallanma ve evin içinde volta atma gibi davranışlar olduğu görülüyor.

  • Rahatsız edici davranışlar

    O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.

  • Duygusal durum

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.

  • Hayal dünyasına dalma

    Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.

  • Hayal kurma süreci

    Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.

  • Duygusal kaçış

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.

  • Sosyal ilişkiler

    Yani normalde insanlarla iletişim kurmayı seven, en azından iletişim kurmakta zorlanmayan biriyseniz de birdenbire (veya kademeli bir şekilde) insanlardan kendinizi soyutlayıp.

  • Hayal gücü

    Ama bence hayallerinizin bir problem olup olmadığını belirleyen en önemli kriter, bu davranışı sonlandırıp sonlandıramadığınız.

  • Tedavi

    Sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız.

  • Duygusal rahatsızlık

    O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.

  • Hayal dünyasına dalma

    Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.

  • Kendini tekrar eden davranışlar

    Yapılan çalışmalarda vakaların %80 gibi devasa bir çoğunluğunda hayal kurarken ileri geri sallanma ve evin içinde volta atma gibi davranışlar olduğu görülüyor.

  • Duygusal durum

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.

  • Hayal kurma süreci

    Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.

  • Duygusal kaçış

    Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Uyum bozucu dalgınlık, resmi bir bozukluk değildir; sadece halk arasında sık karşılaşılan bir durumdur.
  • Hayal kurmak her zaman bir bozukluk demek değildir; birçok insan normal olarak hayal kurar.
  • Disosiyasyon, sadece psikiyatrik bozukluklarla ilişkili değildir; normal bir kaçış mekanizması olarak da işlev görebilir.
  • Hayal kurma, her zaman zararlı değildir; bazen stresle başa çıkma mekanizması olarak kullanılabilir.
  • Uyum bozucu dalgınlık yaşayan kişiler, hayal ile gerçeği ayırt edebilirler; bu, şizofrenide görülen bir durum değildir.
  • Hayal kurarken geçirilen zaman, her zaman sorunlu değildir; normal insanlar da günün belirli bir kısmını hayal kurarak geçirebilir.
  • Uyum bozucu dalgınlık, sadece hayal kurmanın sıklığı ile değil, aynı zamanda hayallerin yapısal ve detaylı olmasıyla da ilgilidir.
  • Hayal kurma, sadece zihinsel bir bozukluk değil, aynı zamanda yaratıcı düşüncenin bir parçasıdır.
  • Hayal kurma, her zaman sosyal ilişkileri olumsuz etkilemez; bazı insanlar için sosyal etkileşimleri artırabilir.
  • Hayal kurmanın sağlıklı sınırları vardır; aşırıya kaçmak sorun yaratabilir.

Sorular

  • Aşırı dalgınlık: Hayalleriniz hayatınıza engel oluyor mu?
  • Hayal kurmak nedir?
  • Hayal kurmanın gerçekliği ve bilimsel isabetliği nedir?
  • Neden bazı insanlar hayal kurarken gerçeklikten uzaklaşır?
  • Uyum bozucu dalgınlık nedir?
  • Uyum bozucu dalgınlık ile sıradan hayal kurma arasındaki farklar nelerdir?
  • Disosiyasyon nedir?
  • Hayal kurmanın patolojik bir durum olup olmadığını nasıl anlarız?
  • Uyum bozucu dalgınlık belirtileri nelerdir?
  • Hayal kurarken neden kendimizi kaybediyoruz?
  • Hayal kurmanın sağlıklı sınırları nelerdir?
  • Hayal dünyasından çıkmak için ne yapmalıyız?
  • Stres seviyelerini düşürmek için hangi adımlar atılmalıdır?
  • Gerçekliğe bağlama teknikleri nelerdir?
  • Hayal kurma sorunları için uzman bir psikologdan yardım almak ne kadar önemlidir?
  • Hayal kurarken hangi davranışlar sorunlu olabilir?
  • Uyum bozucu dalgınlık neden yaygın bir problem olabilir?
  • Hayal kurmanın olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?
  • Hayal kurma süresi ne kadar olmalıdır?
  • Hayal dünyasında geçirilen zaman sosyal ilişkileri nasıl etkiler?
  • Hayal kurmanın zihinsel sağlığa etkileri nelerdir?
  • Hayal kurma ile bağımlılık arasındaki ilişki nedir?
  • Hayal gücünün gelişimi nasıl desteklenir?
  • Hayal kurma yeteneği nasıl artırılabilir?
  • Hayal kurmanın yaratıcı düşünceye etkisi nedir?
  • Hayal kurma ile gerçeklik arasındaki denge nasıl sağlanır?

Ön Bilgiler

  • Hayal kurmanın gerçekliği ve bilimsel isabetliği, hayal kurduğunuz konular hakkındaki bilginizle ilişkilidir.
  • Zihin gözünüzü ne kadar kullanabildiğinizi anlamak önemlidir.
  • Kütleçekimi gibi temel fizik kurallarını bilmek, hayal gücünüzün sınırlarını anlamanıza yardımcı olur.
  • Disosiyasyon kavramını anlamak, hayal kurmanın normal ve patolojik seviyelerini ayırt etmenize yardımcı olur.
  • Uyum bozucu dalgınlık ve diğer psikiyatrik bozukluklar arasındaki farkları bilmek önemlidir.
  • Hayal kurmanın normal bir davranış olduğunu ve bunun patolojik bir durum olmadığını anlamak gerekir.
  • Stres ve travma gibi durumların disosiyasyonu nasıl etkilediğini bilmek önemlidir.
  • Hayal gücünün sağlıklı sınırlarını bilmek, uyum bozucu dalgınlık belirtilerini tanımak için gereklidir.
  • Başa çıkma mekanizmalarını öğrenmek, hayal kurma sorunlarıyla başa çıkmanıza yardımcı olabilir.
  • Gerçekliğe bağlama tekniklerini uygulamak, hayal dünyasından uzaklaşmanıza yardımcı olabilir.

Kişiler

  • Eli Somer

    Uyum bozucu dalgınlık terimini 2002'de isimlendirmiştir.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Bu durumun (internet videoları ve sitelerine dayanarak kendine tanı koyma ve kendi kendine tedavi uygulamaya kalkmanın) neden tehlikeli olduğunu ilerleyen bir videoda daha detaylıca anlatma

Ve siz de sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız. Bunun neden tehlikeli olduğunu ilerleyen bir videoda daha detaylıca anlatacağım, kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın. Ama şunu da anlıyorum: Bazılarınız, burada tarif ettiğim sorunları gerçekten yaşıyor ve haklı olarak, bunu engellemek için bir şeyler yapmak istiyor.