Özet
Video, hayal kurmanın bir süper güç olduğunu ve bunun insan zihnindeki etkilerini ele alıyor. Ayrıca, uyumsuz hayal kurma (maladaptive daydreaming) gibi zihinsel sağlık sorunlarıyla ilişkili durumları ve bu durumların belirtilerini açıklıyor.

Video, hayal kurmanın bir süper güç olduğunu ve bunun insan zihnindeki etkilerini ele alıyor. Ayrıca, uyumsuz hayal kurma (maladaptive daydreaming) gibi zihinsel sağlık sorunlarıyla ilişkili durumları ve bu durumların belirtilerini açıklıyor.
Hepimizin bir süpergücü var: Hayal kurmak! Düşünsenize, olduğunuz yerden 1 santim kıpırdamaksızın, sadece zihin gücünüzü kullanarak, kendinizi bambaşka senaryolar içinde bulabiliyorsunuz.
Bu kurgularınızın gerçekliği ve bilimsel isabetliği, sizin hayal kurduğunuz konular hakkındaki bilginiz, zeka seviyeniz ve geçen videolarda konuştuğumuz zihin gözünüzü ne kadar kullanabildiğinizle ilişkili.
Düşünsenize, pekâla kütleçekiminin çekici değil de itici bir kuvvet olduğunu hayal edebilirsiniz.
Bunun en meşhur örneği, Akıl Oyunları gibi filmler dolayısıyla hepimizin iliklerine kadar işlemiş olan ve eminim izleyicilerimizin bir kısmının da muzdarip olduğu şizofreni ve benzeri bozukluklar.
Bu hastalar, gerçeklikten ayırt edemeyecekleri kadar gerçekçi halüsinasyonlar ve delüzyonlar (yani hezeyanlar) deneyimliyorlar.
Bu hastalar, gerçeklikten ayırt edemeyecekleri kadar gerçekçi halüsinasyonlar ve delüzyonlar (yani hezeyanlar) deneyimliyorlar.
Keza Travma Sonrası Stres Bozukluğu, yani PTSD hastaları da, 'flashback' zorlayıcı anılar nedeniyle travmalarının etkilerini yıllarca, tekrar tekrar yaşıyorlar.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (yani ADHD) ve Obsesif Kompulsif Bozukluk (yani OCD) gibi bozukluklar da insanın hayal gücü yetisiyle yakından ilişkili.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (yani ADHD) ve Obsesif Kompulsif Bozukluk (yani OCD) gibi bozukluklar da insanın hayal gücü yetisiyle yakından ilişkili.
Bazılarımızda, 'maladaptive daydreaming' olarak bilinen, Türkçeye 'uyumsuz hayal kurma' veya 'uyum bozucu dalgınlık' diye çevirebileceğimiz bir problem var.
Bu; kişiyi okulundan, aile ve arkadaşlarından veya mesleki fonksiyonlarından bile alıkoyacak kadar çok miktarda ve sıklıkta hayallere dalmaya verdiğimiz bir isim.
Buna genel olarak 'disosiyasyon', yani 'kendinden uzaklaşma' diyoruz.
Bunlar, patolojik seviyede olmadığı müddetçe, bir bozukluk veya sendrom olarak kategorize edilemeyecek, normal davranışlar.
Zaten insanı diğer hayvanlardan farklı kılan en önemli bilişsel yeteneklerden biri de işte bu.
Yani 'mental zaman yolculuğu' dediğimiz şeyi yapabiliyor olsalar da.
Yani gündelik işlerin yükü ve stresi çok yoğun olduğunda veya kimi durumda travmalar gibi altta yatan problemler tetiklendiğinde, beynimiz stres seviyelerini düşürmek ve bizi o 'rahatsız edici an'dan söküp çıkarmak için hayallere dalabiliyor.
Bunlara 'grounding techniques', yani 'gerçekliğe bağlama teknikleri' deniyor.
Bir diğer kritik faktör, bu hayallere repetitif, yani kendini tekrar eden hareketlerin eşlik etmesi.
Bu uzmanlar, size birtakım başa çıkma mekanizması öğretmeye veya edindirmeye çalışacaklar.
'Flashback' zorlayıcı anılar nedeniyle travmalarının etkilerini yıllarca, tekrar tekrar yaşıyorlar.
Hayal dünyasından geri çağrılıp kendilerine getirildiklerinde, bulundukları yeri ve o anda ne yapıyor olduklarını bir süreliğine hatırlayamıyorlar.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.
Bu bakımdan uyum bozucu dalgınlığın geçenlerde konuştuğumuz kumar bağımlılığı gibi bağımlılıklara benzer bazı bileşenleri olduğunu da söyleyebiliriz.
Dolayısıyla size ilk ve en önemli tavsiyem, eğer bu konuda bir sorun yaşadığınızı düşünüyorsanız, uzman bir psikolog veya psikiyatristten yardım almanız olur.
Uyum bozucu dalgınlık, aslında ICD-11 veya DSM-5 gibi kataloglarda yer alan resmi bir bozukluk değil.
Uyum bozucu dalgınlık, aslında ICD-11 veya DSM-5 gibi kataloglarda yer alan resmi bir bozukluk değil.
Bazılarının hayal kurma kabiliyeti o kadar yüksek ki, kendilerini hayal ettikleri ortamdaymış gibi deneyimleyebiliyorlar.
O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.
Yani normalde insanlarla iletişim kurmayı seven, en azından iletişim kurmakta zorlanmayan biriyseniz de birdenbire (veya kademeli bir şekilde) insanlardan kendinizi soyutlayıp.
Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.
Gerçi burada kritik bir ayrım da var: Yapılan çalışmalar, uyum bozucu dalgınlık yaşayan kişilerin hayalle gerçeği birbirinden gayet ayırt edebildiğini gösteriyor.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.
Bana gelen maillere ve yorumlara bakılacak olursa, aranızda bu sorundan muzdarip olduğunu düşünen aşırı fazla sayıda kişi var.
Maalesef Dünyanın geri kalanı gibi Türkiye'de de bu problem neredeyse hiç araştırılmıyor.
Bu konudaki veriler çok zayıf.
Ama uluslararası yayınlardaki bulgular birazcık bile doğruysa, Türkiye gibi stresli, gergin ve kaotik coğrafyalarda bu tip sorunların daha yaygın olması en azından beni şaşırtmazdı.
Ama bence hayallerinizin bir problem olup olmadığını belirleyen en önemli kriter, bu davranışı sonlandırıp sonlandıramadığınız.
Sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız.
Bu bakımdan uyum bozucu dalgınlığın geçenlerde konuştuğumuz kumar bağımlılığı gibi bağımlılıklara benzer bazı bileşenleri olduğunu da söyleyebiliriz.
Zihninizde, dalından kopan bir elmanın yere doğru değil de göğe doğru fırladığını hayal edebilirsiniz.
Dolayısıyla size ilk ve en önemli tavsiyem, eğer bu konuda bir sorun yaşadığınızı düşünüyorsanız, uzman bir psikolog veya psikiyatristten yardım almanız olur.
Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.
O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.
Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.
Haliyle bu, onları sosyal yaşantıdan da soyutluyor.
Yani günlerinin %55-60 kadarını, yani uyanık oldukları 16 saatin 8-10 saatini hayal dünyasında geçirmekten bahsediyorum!
Çoğu zaman belli fantazya tiplerine sahip oluyorlar: işte mesela tarihsel kurgu veya bilimkurgu gibi.
Bu kurgular ve karakterler zaman içinde evrimleşiyor olsa da, spesifik hayal kurgularına tekrar tekrar geri dönüyorlar.
Özellikle de sorunlu ve stresli dönemlerde karşımıza sık çıkan dalgınlık artışı veya hayal kurma yoluyla çıkış yolları aramak 'uyum bozucu dalgınlık' demek değil.
Yapılan çalışmalarda vakaların %80 gibi devasa bir çoğunluğunda hayal kurarken ileri geri sallanma ve evin içinde volta atma gibi davranışlar olduğu görülüyor.
O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.
Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.
Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.
Yani normalde insanlarla iletişim kurmayı seven, en azından iletişim kurmakta zorlanmayan biriyseniz de birdenbire (veya kademeli bir şekilde) insanlardan kendinizi soyutlayıp.
Ama bence hayallerinizin bir problem olup olmadığını belirleyen en önemli kriter, bu davranışı sonlandırıp sonlandıramadığınız.
Sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız.
O süre zarfında kurduğunuz hayaller sizi mutlu ediyor olsa da, o hayallerden çıktıktan sonra harcadığınız vakit ve o sırada sergilediğinizi fark ettiğiniz davranışlar sizi rahatsız ediyorsa, problemli bir hayal gücünüz olduğundan kuşkulanılabilir.
Hayal dünyasına dalıp gittiğiniz ve yolun nasıl geçtiğini fark etmediğiniz olmuştur.
Yapılan çalışmalarda vakaların %80 gibi devasa bir çoğunluğunda hayal kurarken ileri geri sallanma ve evin içinde volta atma gibi davranışlar olduğu görülüyor.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için.
Hayal kurmayı, uyum bozucu dalgınlıktan ayıran başlıca faktörlerden biri bu.
Özellikle de bazı vakalarda kişiler, hayal dünyasındayken duygularının ve hislerinin daha açık olduğunu deneyimledikleri için, gerçek dünyadan kaçmak için hayallere dalmak onlara daha cazip geliyor.
Uyum bozucu dalgınlık terimini 2002'de isimlendirmiştir.
Ve siz de sırf bu tip videolara veya internet sitelerinde okuduklarınıza göre, yani özetle kafanıza göre kendinize tanı koymamalısınız; bundan yola çıkarak tedavi uygulamaya kalkmamalısınız. Bunun neden tehlikeli olduğunu ilerleyen bir videoda daha detaylıca anlatacağım, kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın. Ama şunu da anlıyorum: Bazılarınız, burada tarif ettiğim sorunları gerçekten yaşıyor ve haklı olarak, bunu engellemek için bir şeyler yapmak istiyor.