Unutma: Yüzüne Dokunma! COVID-19 Salgınının Yayılmasını Azaltmak İçin Parmağına İp Bağla!

"Yüzünüze Dokunmayın!" Dedikçe Yüzünüze Dokunasınız Geliyorsa veya Unutuyorsanız, Gelin Parmaklarımıza İp Bağlayalım!

Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

COVID-19 salgını başladığından beri söylediğimiz bir şey var: "Yüzünüze dokunmayın!"

Ancak bunu her dediğimizde aldığımız cevaplar aynı oluyor: "Bunu biliyoruz, haklısınız da; ama siz her 'Yüzünüze dokunmayın!' dediğinizde yüzümüze dokunasımız geliyor!"

Bu problemin farkındayız. Yüzümüze dokunmak çoğu zaman istemsiz olarak sergilediğimiz bir davranış. Birileri yüzümüzden bahsedince ister istemez yüzümüze dokunasımız gelir, çünkü dikkatimiz, çoğu zaman görmezden geldiğimiz yüzümüze kayar ve adeta "yüzümüzün farkına varırız".

Davranışbilimciler bir davranışı azaltmak için caydırıcı öğrenme (İng: "aversive learning") metodunu kullanırlar. Günlük yaşamımızda çocukların tırnak yememesi için sürülen acı ojeler ya da annemizin “Çocuğum dokunma oraya!” diye bağırarak çocuğu korkutması da caydırdırıcı öğrenmeye örnek gösterilebilir.

Ancak COVID-19 salgını gibi tehlikeli bir salgın sırasında yüzümüze bir kere dokunduğumuzda iş işten geçmiş olacağı için, hiç dokunmamamız gerektiğini sürekli aklımızda tutmamız daha uygun olacaktır.

Nedim Taşdelen

Çözüm Çok Basit: İp Bağlayın!

Evet, ilk etapta komik gelebilir ama bir düşünün: Normalde orada olmaması gereken bir şeyi vücudunuza bağlayarak, yapmayı çok normal bulduğunuz bir davranışı engellemek için hatırlatıcı olarak kullanacaksınız.

İşaret parmağımıza bağlayacağınız bir ip sayesinde, evimizin dışındayken elimizi yüzümüze götürdüğümüz anda bunu yapmamamız gerektiğini hatırlayabiliriz. Dahası, eve geldiğimizde elimizi yıkarken ipi çözüp atarsak, parmağımıza bağladığımız ipi elimizi yıkayıp yıkamadığımıza dair bir belirteç olarak da kullanabiliriz.

Dahası da var: Ayrıca işaret parmaklarımıza bağladığımız bu ipler dışarıdaki insanların da görmesiyle onlar için de hem bir uyarı olacak hem de farkındalık yaratmayı sağlayacaktır.

Kısacası işaret parmağımıza bağladığımız bir parça ip, evimizin dışındayken yüzümüze dokunmamamızı, tokalaşmamamızı, çevreye çok fazla temas etmememizi ve elimizi yıkamamız gerektiğini hatırlatacaktır.

Bu küçük hatırlatıcı sayesinde hastalığın yayılımının engellenmesi için fark yaratabiliriz.

Sık Sorulan Sorular

Virüslerden nasıl kaçınabiliriz?

Ellerimizi bol sabunla yıkayarak. Yüzümüze dokunmayarak. Çevreye çok fazla temas etmeyerek.

Neden yüzümüze dokunmamalıyız?

Göz, burun ve ağzımızdaki mukozal dokular virüslerin vücumuza giriş kapılarıdır.

Bir saatte yüzümüze kaç defa dokunuyoruz?

İstemsiz olarak bir saat içinde ortalama olarak gözlerimize 3, burnumuza 3, ağzımıza 4 kere dokunuyoruz. Başımızdaki tüm alanları dahil edersek bir saat içinde başımıza ortalama 23 defa dokunuyoruz.

Peki ya burnumuzun ucu çok kaşındı, ne yapacağız?

Bu durumda yapılabilecek en iyi yol bileğimizin dış tarafını burnumuzun ucuna sürtmek olabilir. Başınızdaki kaşınan yerleri bileğinizin dışını kullanarak kaşımaya çalışın, parmaklarınızla temas etmeyin.

Elime virüsler nereden gelebilir?

Dokunduğunuz hemen hemen her yerden. Buradan bilgi alabilirsiniz.

Elimi nasıl dezenfekte etmeliyim?

Çalışmalar etil alkol çözeltisi (örn: kolonya) veya sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) çözeltisinin kimi virüslerin enfekte edici özelliğini azalttığını ortaya koymuştur. Ancak en iyi yöntem elinizi su ve sabunla yıkamaktır.

Eldiven takmak işe yarar mı?

Hem evet hem de hayır. Eldiven takmak elbet de dokunduğunuz nesneler ile eliniz arasında bariyer oluşturacaktır. Ancak COVID-19 etmeni olan virüs kauçuk cerrahi eldivenler üzerinde 8 saate kadar barınabilmektedir. Eldiven kullanıyorsanız sık sık değiştirip elinizi yıkamanız gerekecektir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 19
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/04/2020 16:52:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8356

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Fizikçiler pazartesi, çarşamba ve cumaları dalga teorisini; salı, perşembe ve cumartesileri parçacık teorisini kullanırlar.”
William Henry Bragg
İnsan Zekasının Evrimi: Neden Sadece İnsanın Beyni Bu Kadar Evrimleşmiştir?
Geri Bildirim Gönder