Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Stanislav Petrov: Tek Bir Doğru Karar ile 3. Dünya Savaşı'nı Önleyen Adam!

Stanislav Petrov: Tek Bir Doğru Karar ile 3. Dünya Savaşı'nı Önleyen Adam!
7 dakika
9,094
  • Askeri Tarih

Stanislav Yevgrafovich Petrov (Rus: Станисла́в Евгра́фович Петро́в), 1983 yılında Sovyetler Birliği Hava Savunma Kuvvetleri'ndeki görevinde aldığı protokol-dışı doğru bir karar sayesinde Sovyetler Birliği'nin boş yere Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı nükleer saldırı yapmasını önlemiş yarbaydır. Bu kararı, aynı zamanda potansiyel olarak 3. Dünya Savaşı'nı veya nükleer bir yok oluşu önlemiştir.

Stanislav Petrov Kimdir?

Petrov, 7 Eylül 1939'da Vladivostok yakınlarında doğdu. Babası Yevgraf, II. Dünya Savaşı sırasında savaş uçağı uçurdu. Annesi hemşireydi.

Bu Reklamı Kapat

Petrov, Sovyet Hava Kuvvetleri Kiev Yüksek Mühendislik Radyo-Teknik Koleji'ne kaydoldu ve 1972'de mezun olduktan sonra Sovyet Hava Savunma Kuvvetleri'ne katıldı.[1] 1970'lerin başında, NATO ülkelerinden gelen balistik füze saldırılarını tespit etmeyi amaçlayan yeni erken uyarı sistemini denetleyen örgüte atandı.

Petrov, Raisa ile evliydi ve Dmitri adında bir oğlu ve Yelena adında bir kızı vardı. Karısı 1997'de kanserden öldü.

Bu Reklamı Kapat

1983 Sovyet Nükleer Yanlış Alarm Olayı

Olayın Arka Planı

Bu olay, Birleşik Devletler ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkilerin en gergin olduğu dönemlerden birinde yaşandı.[2] Sovyetler Birliği'nin on dört SS-20/RSD-10 harekat alanı nükleer füzesini konuşlandırmasına yanıt olarak, NATO'nun askeri komutanı tarafından Aralık 1979'da, doğu Ukrayna, Beyaz Rusya veya Litvanya'daki hedefleri 10 dakika ve daha uzun menzil içinde vurabilecek olan 108 adet Pershing II nükleer füzesi ve daha doğudaki potansiyel hedefleri daha yavaş vurabilecek olan BGM-109G Karadan Başlatılan Seyir Füzeleri (GLCM) yerleştirme kararı alındı.

Böylece ABD'nin, Şubat 1981'in ortalarında başlayıp 1983'e kadar devam eden psikolojik operasyonları başladı. Bunlar, Sovyet radar güvenlik açığını test etmek ve ABD'nin nükleer yeteneklerini göstermek için tasarlanmış operasyonlardı. Operasyonlar; Barents, Norveç, Kara ve Baltık denizlerinde ve GIUK açıklığı yakınında gizli deniz operasyonlarını ve ayrıca Amerikan bombardıman uçaklarının haftada birkaç kez, doğrudan Sovyet hava sahasına yönelip son anda sınırdan geri dönen uçuşları içeriyordu.[3] ABD'nin uçuş faaliyetini gösteren gizli "eylem sonrası raporları" gören [eski] askeri yardım ve teknoloji müsteşarı Dr. William Schneider Jr., şöyle anlatıyor:[3]

Bu, onları gerçekten rahatsız ediyordu. Bütün bunların ne anlama geldiğini bilmiyorlardı. Bir filo doğrudan Sovyet hava sahasında uçuyordu ve diğer radarlar yanıyordu. Bu nedenle birimler alarma geçiyordu. Ama son dakikada filo yön değiştirip ve eve geri dönüyordu.

Mayıs 1981'e kadar CIA ve kıdemli KGB subaylarının söylediğine göre, 1941 ve Reagancı retorik ile tarihsel paralelliklere saplantılı olan ve Pershing II'lere karşı savunma yeteneği olmayan Sovyet liderleri, ABD'nin Sovyetler Birliği'ne gizli bir nükleer saldırı hazırladığına inanıyordu ve bu nedenle RYaN Operasyonu'nu başlattılar.[4], [5] Buna operasyon çerçevesinde yurtdışındaki ajanlar, nükleer bir saldırı gerçekleştirecek olan servis ve teknik personeli takip edip onları önleyecek veya gerekirse karşılıklı imhayı tetikleyeceklerdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

1 Eylül 1983'te Sovyet ordusu, Sovyet hava sahasına giren bir Güney Kore yolcu uçağı Korean Air Lines Flight 007'yi düşürdü. ABD Kongre Üyesi Larry McDonald ve diğer birçok Amerikalı da dahil, uçaktaki 269 kişinin tamamı öldü.[6] İlk Pershing II füzelerinin 1983 yılının Kasım ayının sonlarında konuşlandırıldığı bildirildi. Soğuk Savaş nükleer stratejileri konusunda uzman ve Washington DC'deki Dünya Güvenlik Enstitüsü'nün eski başkanı Bruce Blair, o dönemde Amerikan-Sovyet ilişkisini şöyle anlatıyor:[7]

... o kadar kötüleşmişti ki, Sovyetler Birliği bir sistem olarak -sadece Kremlin, sadece Sovyet lideri Yuri Andropov veya sadece KGB olarak değil, bütün bir sistem olarak- bir saldırı beklemeye ve çok hızlı bir şekilde misilleme yapmaya yönelikti. Saçma sapan bir alarm halindeydi. Çok gergindi ve hatalara ve kazalara meyilliydi. Petrov'un çalışma saatine denk gelen yanlış alarm, ABD-Sovyet ilişkilerinde bundan daha tehlikeli ve yoğun bir aşamada gelemezdi.

Amerikan televizyonunda yayınlanan bir röportajda Blair, şöyle anlatıyor:

Ruslar (Sovyetler), Başkan Ronald Reagan tarafından yönetilen ABD hükümetinin ilk saldırı emrini vermeye hazırlandığını gördü. [Petrov'un karıştığı olayla ilgili olarak] Bence bu, ülkemizin kazara nükleer savaşa en yakın olduğu andı.
Stanislav Petrov
Stanislav Petrov
Russia Beyond

Stanislav Petrov ve 26 Eylül 1983 Günü Yaşananlar

26 Eylül 1983'te, Sovyet Hava Savunma Kuvvetleri'nde yarbay olan Stanislav Petrov, Oko kod adlı Sovyet erken uyarı uydularının komuta merkezini barındıran Moskova yakınlarındaki Serpukhov-15 sığınağında görevli subaydı.[8] Petrov'un sorumlulukları arasında uydu erken uyarı ağını gözlemlemek ve Sovyetler Birliği'ne karşı yaklaşan herhangi bir nükleer füze saldırısını üstlerine bildirmek vardı. Erken uyarı sistemlerinden gelen füzelerin tespit edildiğine dair bir bildirim alındığında, Sovyetler Birliği'nin stratejisi, karşılıklı garantili imha doktrininde belirtildiği üzere, ABD'ye karşı acil ve zorunlu bir nükleer karşı saldırı (uyarı üzerine füze fırlatma) idi.[9]

Gece yarısından kısa bir süre sonra, sığınağın bilgisayarları, Amerika Birleşik Devletleri'nden Sovyetler Birliği'ne doğru bir kıtalararası balistik füzenin geldiğini bildirdi. Petrov, olanları şöyle anlatıyor:[10]

[Devam eden bir füze saldırısı olduğunu düşündürecek] tüm verilere sahiptim. Eğer raporumu emir komuta zincirine gönderseydim, kimse buna karşı bir şey söylemezdi. (...) Siren uluyordu, ama birkaç saniye orada oturup, üzerinde 'Fırlatma' yazan büyük, arkadan aydınlatmalı, kırmızı ekrana baktım.

Sistem ona bu uyarının güvenilirlik seviyesinin "en yüksek" olduğunu söylüyordu. Yani hiç şüphe olamazdı. Amerika, Sovyetler Birliği'ne bir füze fırlatmıştı. Ama gerilim, henüz yeni başlıyordu:

Bu Reklamı Kapat

Bir dakika sonra siren tekrar çaldı. İkinci füze fırlatılmıştı. Sonra üçüncüsü, dördüncüsü ve beşincisi. Bilgisayarlardaki uyarılar, 'fırlatma'dan 'füze saldırısı'na dönüştü. (...) Bir saldırıyı bildirmeden önce ne kadar süre düşünmemize izin verildiğine dair bir kural yoktu. Ama ertelemenin her saniyesinin değerli zamanı alıp götürdüğünü biliyorduk; Sovyetler Birliği'nin askeri ve siyasi liderliğinin gecikmeden bilgilendirilmesi gerekiyordu. Tek yapmam gereken telefona uzanmaktı; üst düzey komutanlarımıza doğrudan hattı aktive etmekti - ama hareket edemiyordum. Kızgın bir tavada oturuyormuş gibi hissediyordum.
Stanislav Petrov
Stanislav Petrov
The New York Times

Petrov, ABD tarafından yapılacak ilk nükleer saldırının, Sovyet karşı saldırı araçlarını devre dışı bırakmak için yüzlerce eşzamanlı füze fırlatmasını içermesi muhtemel olduğundan, tespitin bir bilgisayar hatası olduğunu düşündü. Sovyet Ordusu'nun liderliğine, bir "sistem hatası" olduğunu bildirdi (ancak kaynaklar, bu bildirinin yapılıp yapılmadığı konusunda anlaşamamaktadır). Eğer yanılıyor olsaydı, birkaç dakika içinde Sovyetler Birliği tarihindeki ilk nükleer saldırıları deneyimleyecekti. Petrov, olanları şöyle anlatıyor:

Aradan yirmi üç dakika geçti. Nihayet, hiçbir şey olmadığını anladım. Gerçek bir saldırı olsaydı, o zamana kadar bunu zaten bilirdim. Öyle bir rahatlama oldu ki anlatamam.

O dönemlerde kullandıkları uydu sisteminin güvenilirliği zaten sorgulanıyordu: Sovyetler Birliği'nin kara radarı, ufkun ötesindeki füzeleri tespit etmekte yetersizdi.[11] Daha sonradan, söz konusu yanlış alarmların, güneş ışığının yüksek irtifa bulutları ve uyduların Molniya yörüngeleri üzerindeki ender hizalanmasından kaynaklandığı belirlendi.[12] Daha sonradan bu hata, sabit bir uyduya çapraz referans verilerek düzeltildi.[13] Petrov, aradan geçen 30 küsür yıldan sonra, şöyle diyor:

Açıkçası şansın %50 civarındaydı. Alarmın kesin olarak hatalı olduğunu bilmem imkânsızdı. Ama ben, bizim birlikte sivil eğitim almış olan tek kişiydim. Tüm meslektaşlarım profesyonel askerlerdi ve emir verip almaya programlanmışlardı. Eğer o bilgisayarın başında ben değil de benden başka bir meslektaşım olsaydı, alarmı derhal bildirirdi. Ben kendimi kahraman olarak görmüyorum, benim işim buydu. Ama o anda mesaide olan ben olduğum için şanslılar.

Petrov, kararına yol açan faktörler arasında, ABD'nin herhangi bir ilk saldırısının çok büyük olacağına, bu nedenle beş füzenin mantıksız bir başlangıç olduğuna dair inancını ve eğitimini sayıyor. Buna ek olarak, fırlatma tespit sistemi yeniydi ve onun görüşüne göre henüz tamamen güvenilir değildi. Yer radarı, birkaç dakika boyunca devam eden yanlış alarmdan sonra bile doğrulayıcı kanıtları toplayamamıştı.

Stanislav Petrov
Stanislav Petrov
Vox

Olaydan Sonra Yaşananlar

Petrov, olan bitenler ve verdiği karar hakkında üstleri tarafından yoğun bir şekilde sorgulandı. Başlangıçta kararından dolayı övüldü.[9] Petrov'un olayla ilgili raporunu ilk duyan (ve bunu 1998'de kamuoyuna ilk açıklayan), o sırada Sovyet Hava Savunma Füze Savunma Birlikleri komutanı olan General Yuri Votintsev, Petrov'un "doğru eylemlerinin göze çarptığını" belirtti. Petrov'un kendisi, başlangıçta Votintsev tarafından övüldüğünü ve kendisine bir ödül vaat edildiğini ifade etti; ancak olayı askeri günlüğe düzgün bir şekilde girmediği bahanesiyle, yani evrakları uygunsuz bir şekilde doldurduğu için azarlandığını da hatırlıyor.

Bu Reklamı Kapat

Petrov, bu kararı için hiçbir ödül almadı. Petrov'a göre bunun nedeni, füze tespit sisteminde bulunan olay ve sistemde sonradan tespit edilen diğer hataların, üstlerini ve bundan sorumlu olan etkili bilim insanlarını utandırmasıydı. Eğer Petrov resmi olarak ödüllendirilmiş olsaydı, bu diğer kişilerin cezalandırılmaları gerekecekti.[14]

Petrov, bu noktada daha az hassas bir göreve atandı ve erken emekli oldu. Her ne kadar Batılı kaynaklar zaman zaman ordudan "zorla çıkarıldığını" yazsa da Petrov bunu reddediyor. Ancak Petrov, emekliliği sırasında bir sinir krizi de geçirdi.

Stanislav Petrov
Stanislav Petrov
Los Angeles Times

Sovyet lideri Yuri Andropov'u iyi tanıyan eski bir KGB karşı istihbarat şefi olan Oleg Kalugin, Andropov'un Amerikan liderlerine olan güvensizliğinin derin olduğunu söylüyor. Petrov, uydu uyarılarını geçerli kabul etmiş olsaydı, böylesine hatalı bir raporun Sovyet liderliğini kavgacı olmaya kışkırtmış olabileceği düşünülebilirdi. Kalugin şunları söylüyor:[15]

Tehlike, Sovyet liderliğinin 'Amerikalılar saldırabilir, bu yüzden önce biz saldırsak iyi olur.' düşüncesiydi.
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 16
  • Korkutucu! 5
  • Tebrikler! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Lenta.ru. Смерть Предотвратившего Ядерную Войну Офицера Петрова Подтвердили. (19 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Lenta.RU | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Chan. Stanislav Petrov, Soviet Officer Who Helped Avert Nuclear War, Is Dead At 77. (18 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b P. Schweizer. (1996). Victory: The Reagan Administration's Secret Strategy That Hastened The Collapse Of The Soviet Union. ISBN: 9780871136336. Yayınevi: Atlantic Monthly Press.
  • ^ C. Andrew, et al. (1994). Comrade Kryuchkov's Instructions. ISBN: 9780804722285. Yayınevi: Stanford University Press.
  • ^ National Security Archive. The Soviet Side Of The 1983 War Scare. (5 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: National Security Archive | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. Kennedy. War Games. (19 Aralık 2008). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: CNN | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Pieta. (Belgesel, 2021). The Red Button.
  • ^ Freelance Bureau. The One That Did Not Click. (10 Aralık 2021). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Freelance Bureau | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b A. Lebedev. The Man Who Saved The World Finally Recognized. (21 Mayıs 2004). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: World Citizens | Arşiv Bağlantısı
  • ^ BBC News. Stanislav Petrov: The Man Who May Have Saved The World. (26 Eylül 2013). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: BBC News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Hoffman. I Had A Funny Feeling In My Gut. (10 Şubat 1999). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: The Washington Post | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Nagesh. Stanislav Petrov, Who Saved The World, Dies Without Fanfare Aged 77. (18 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Metro | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Wood. Molniya Orbit. (21 Temmuz 2004). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Everything2 | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Lenta.ru. В Нью-Йорке Россиянина Наградили За Спасение Мира. (20 Ocak 2006). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Lenta.RU | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Shane. The Nuclear War That Almost Happened In 1983. (5 Eylül 2003). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2021. Alındığı Yer: Baltimore Sun | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/10/2022 17:02:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11231

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Araştırmacılar
Temel
İstatistik
Toplumsal Cinsiyet
Cansız
Saldırı
Lgbt
Şehir Hastanesi
Kimyasal Bağ
Editör Seçkisi
Yaşlılık
Astrofotoğrafçılık
Abiyogenez
Plastik
Yiyecek
Karar
Beslenme
Kanser Tedavisi
Yüksek
Yemek
Foton
Karar Verme
Safsata
Lipit
Element
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.