Uzman değilim ama dün "evren solcu mu" sorusunu araştırırken bu konuya da takılmıştım, okuduklarımı toparlayayım 🙂
Gölge biyosfer nedir?
Fikir kabaca şu: Eğer yaşam Dünya benzeri koşullarda kolayca ortaya çıkabiliyorsa, Dünya'da bir kez değil birkaç kez başlamış olabilir. O zaman bildiğimiz yaşam ağacına hiç bağlı olmayan, farklı bir biyokimyaya sahip "tuhaf" mikrop toplulukları geçmişte var olmuş ya da hâlâ var olabilir. Paul Davies ve arkadaşları 2009'da Astrobiology dergisinde bu olasılığı "gölge biyosfer" adıyla tartıştı ve nasıl aranabileceğine dair basit stratejiler önerdi.
Neden hâlâ bulamadık?
Cleland ve Copley'nin 2005 tarihli makalesindeki argüman bence çok önemli: Mikrop dünyasını incelemek için kullandığımız araçlar (DAPI boyamalı mikroskopi, FISH, laboratuvarda kültürleme ve rRNA genlerinin PCR ile çoğaltılması) bildiğimiz biyokimyaya göre tasarlanmış. Farklı moleküler yapıya sahip bir organizma bu yöntemlerle büyük olasılıkla hiç görünmez. Yani "bulamadık" demek "yok" demek değil.
Sağ elli yaşam olabilir mi?
Amino asitleri sağ elli olan bir "ayna yaşam", akla gelen gölge biyosfer adaylarından biri. Ama bildiğim kadarıyla şu ana kadar Dünya'da böyle bir canlıya dair hiçbir kanıt yok; şimdilik bir hipotez.
Kiralite dedektörleri işe yarar mı?
Burada umut verici bir yöntem var: Homokiralite, canlıların yansıttığı ışığa çok küçük bir dairesel polarizasyon kazandırıyor. Patty ve arkadaşları (2019), TreePol adlı bir spektropolarimetreyle birkaç kilometre uzaktaki hedefleri ölçüp fotosentetik yaşamı cansız maddeden ayırt edebildiklerini gösterdi ve bunu dış gezegenlerde yaşam arayışı için potansiyel bir biyoimza olarak tartıştı. Benim anladığım kadarıyla yöntemin güzel yanı, moleküllerin tek bir ele kaymış olmasını yakalaması. Ayna moleküller ışığı zıt yönde etkileyeceği için, sağ elli bir yaşamın da prensipte zıt işaretli bir sinyal vermesini beklerdim.
Kısacası
Gölge biyosfer ciddi bilim insanlarınca tartışılan ama henüz kanıtı olmayan bir hipotez. Mevcut yöntemlerimiz onu gözden kaçırıyor olabilir. Kiraliteye duyarlı ölçümler ise gelecekte hem Dünya'da hem uzayda "bildiğimizden farklı" yaşamı aramak için güçlü bir araç olabilir 🔭
Kaynaklar
-
Paul C. W. Davies, et al. (2009). Signatures Of A Shadow Biosphere. Astrobiology, sf: 241-249. doi: 10.1089/ast.2008.0251. | Arşiv Bağlantısı
-
Carol E. Cleland, et al. (2006). The Possibility Of Alternative Microbial Life On Earth. International Journal of Astrobiology, sf: 165. doi: 10.1017/S147355040500279X. | Arşiv Bağlantısı
-
C. H. Lucas Patty, et al. (2019). Circular Spectropolarimetric Sensing Of Vegetation In The Field; Possibilities For The Remote Detection Of Extraterrestrial Life. arXiv. | Arşiv Bağlantısı