Gölge biyosfer, Dünya üzerinde bilinen tüm canlıların son evrensel ortak atasından tamamen bağımsız şekilde ortaya çıkmış, moleküler yapısı veya kiralitesi farklı varsayımsal bir mikrobiyal yaşam alanıdır. Gelecekteki uzay görevlerinde ise kiralite dedektörleri sayesinde sağ elli aminoasitlerden oluşan ayna görüntüsü bir yaşamın keşfedilmesi kesinlikle mümkündür ve böyle bir bulgu, bağımsız bir biyogenezin en sarsılmaz kanıtı sayılır.
Dünyadaki tüm canlılar protein sentezinde istisnasız sol elli aminoasitleri, nükleik asit omurgasında ise sağ elli riboz şekerlerini kullanır. Biyokimya bu seçilime homokiralite diyor. Peki Dünya tarihinde yaşam sadece bir kez mi başladı? Bunu hayal edebiliyor musunuz? Eğer yaşam birden fazla kez filizlendiyse, sağ elli aminoasitlerle çalışan ikinci bir biyoloji hemen yanı başımızda, okyanus diplerinde veya derin yer altı çatlaklarında hâlâ yaşıyor olabilir. Biz onları göremiyoruz çünkü laboratuvarlarımızdaki metagenomik dizileme ve polimeraz zincir reaksiyonu gibi standart moleküler araçlar sadece bilinen genetik koda kilitlenmiş durumdadır. Kendi biyokimyasal şablonumuza odaklandığımız için burnumuzun dibindeki bir gölge biyosfere karşı tamamen körüz.
İşte uzay görevlerindeki kiralite dedektörleri tam olarak bu kör noktayı aşmak için tasarlandı. Cansız doğada, örneğin göktaşlarında veya prebiyotik kimyasal çorbalarda sağ ve sol elli moleküller eşit oranda, yani rasemik bir karışım halinde bulunur. Yaşam ise işlevsel üç boyutlu polimerler üretebilmek için KESİNLİKLE tek bir ayna simetrisini seçmek, yani homokiral olmak zorundadır. Mars veya Enceladus gibi hedeflere gönderilecek kiral kapiler elektroforez ya da gaz kromatografisi aygıtları, rasemik dengeyi bozan baskın bir sağ elli aminoasit imzası ölçerse ne olur dersiniz? Bu durum Dünya kaynaklı bir kontaminasyon ihtimalini tamamen çürütür ve karşımızda bağımsız bir evrim ağacına sahip uzaylı bir biyokimya olduğunu kanıtlar.
Evrenin akılalmaz büyüklüğü içinde kimyanın bu ayna simetrisini kullanarak bambaşka gezegenlerde yepyeni bir moleküler mimari kurmuş olabileceği fikri gerçekten tüyler ürpertici! Uzay araçlarımızla böylesi agnostik bir biyobelirteç yakaladığımız gün, yaşamın sadece Dünya merkezli yerel bir tesadüf olmadığını, kozmolojik ölçekte kaçınılmaz bir kimyasal zorunluluk olduğunu anlamış olacağız.
Kaynaklar
-
P. C. W. Davies vd.. Signatures Of A Shadow Biosphere. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Natalie M. Grefenstette vd.. Chapter 9: Life As We Don't Know It. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı