Sorulara Dön
2
Evrim & Abiyogenez

Bütün evrimler canlının kendisi için olumlu etkide midir, canlı için olumsuz olabilecek evrimler var mıdır?

Bu soru gece aklıma takılmıştı eğer saçmaysa kusuruma bakmayın pek bilmiyorum biyoloji çok merak ettim cevabını.

1
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Öncelikle ufak bir hatayı düzelterek başlayalım: Bir canlı (birey) evrimleşmez, evrimleşen popülasyonlardır. Sanırım "olumlu evrim" veya "olumsuz evrim" gibi kavramlar ile kastettiğiniz durum, "bir türü ya da popülasyonu olumsuz yönde etkileyebilecek evrimsel değişimler." Peki böyle bir durum olabilir mi? Kısa cevap: Evet.

Evrim, popülasyondaki kalıtsal özelliklerin nesiller geçtikçe değişmesidir. Peki evrime sebep olan mekanizmalar nelerdir? Mutasyonlar, Gen Akışı (Göçler), Genetik Sürüklenme, Crossing-Over, Transpozonlar, Yatay Gen Transferi gibi "Çeşitlilik Mekanizmaları"; Doğal Seçilim, Yapay Seçilim, Cinsel Seçilim, Akraba ve Grup Seçilimi gibi "Seçilim mekanizmaları" gibi mekanizmalar.

Hepsine girmemiz tabii ki imkansız ama kısaca bakacak olursak mutasyon gibi çeşitlilik mekanizmaları ile çeşitlilik oluşur. Mutasyonların %70 gibi bir kısmı nötr veya nötre yakın (Etkisiz veya çok az etkili) %20 civarı ani faydalı ve %10 civarı ise ani zararlı veya ölümcül. %10 civarı ani zararlı etkisi olan mutasyona sahip "bireyler" daha zor hayatta kalacak ya da direkt ölecektir. Zararlı mutasyona sahip bireyler için olumsuz etkiye sahip olsa da daha zor üredikleri ya da öldüğü için o zararlı mutasyonlar popülasyondan elenecektir. (Doğal seçilim). Yani "o canlı için" (birey için) olumsuz (zararlı) bir mutasyon olsa da popülasyonda yayılmadan elenecektir. Bu da popülasyondaki "olumlu" özelliklerin korunmasına yol açar. Zararlılar daha zor hayatta kalıp daha kolay ürediği için ve faydalılar daha kolay hayatta kalıp daha kolay ürediği için o faydalı özellikler popülasyonda nesiller geçtikçe çoğalır. Bu da olumlu bir durumdur.

Ama bu durum her zaman böyle işlemez. Örneğin çevre çok hızlı değişirse bu kaotik değişiklikte avantajlı olan birey yoksa yani bu çevresel değişimde, çevresel baskıda daha kolay hayatta kalan birey yoksa hepsi ölür, popülasyonun soyu tükenir. Bu da o popülasyon için olumsuz bir durum olarak görülebilir.

Lise biyoloji derslerinde öğrendiğimiz üzere, anne babamızdan gelen alellere (gen tiplerine) bağlı olarak homozigot baskın, heterozigot ve homozigot çekinik gibi farklı genetik durumlar bulunmaktadır. Heterozigotlar, bir genin farklı versiyonlarının (örneğin "normal" ve "mutant" versiyonların) bir arada bulunduğu durumlardır. Kimi zaman, bu heterozigot bireyler, homozigotlara nazaran avantajlı olabilirler ve böylece popülasyon içerisinde sayıları artar. Böylelikle o zararlı mutant gen de, popülasyon içerisinde korunmuş olur. Bunun en güzel örneği, orak hücre anemisine neden olan mutant gendir. Bu gen, zararlı olsa da, sıtmanın olduğu yerlerde bu genin bir kopyasına sahip olmak avantajlıdır. Böylelikle popülasyonda korunabilir. zararlı mutasyonlar "evrensel olarak" zararlı değillerdir. Kimi zaman bir ortamda zararlıyken, diğer bir ortamda o kadar da etkili olmayabilirler. Eğer ki bu daha etkisiz ortamdan, etkili olduğu ortama sürekli bir gen akışı varsa (göç yoluyla), o popülasyondaki zararlı mutantlar korunur.

Daha sonra tekrardan başka yere göç olursa o biriken mutasyonun zararlı etkileri tekrardan görülebilir ve popülasyonu olumsuz yönde etkileyebilir.

Başka bir örnek ise evrimsel süreç sebebi ile oldukça zeki bir türüz ve dezavantajlı olan kişileri yani doğada yaşayamayacak kişileri de yaşatmayı başarıyoruz. Bu durum, zararlı etkilerin birikmesine neden olabilir ve bu da popülasyonu olumsuz yönde etkileyebilir. (Ama bu, üstesinden gelemeyeceğimiz bir sorun değil.)

Başka bir olasılık olarak da evrimin genetik sürüklenme mekanizmasından bahsedelim. Bir kurbağa popülasyonu düşünelim. Bir kurbağa ortamına en uyumlu olsun. Daha kolay hayatta kalıp daha kolay üreyecek ve kendini avantajlı kılan genleri daha kolay aktaracak. Ama zıplarken yoldan geçeyim derken pat araba vurdu ve öldü. Popülasyonda en avantajlı birey şans eseri elenmiş oldu. Bu popülasyondaki evrimsel süreci değiştirecektir. Popülasyon için olumsuz etkiye de sebep olabilir.

Detaylı bilgiler için kaynakçadaki içeriklere göz atabilirsiniz.

146 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
6
Teşekkür (3)
Paylaş
6
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Kaynaklar

  • Evrim Ağacı. Evrim Mekanizmaları - Yazı Dizisi. (01 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 01 Nisan 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • Ç. M. Bakırcı. Zararlı Mutasyonlar Popülasyondan Elenmek Zorunda Mı? Neden Hala Hastalıklar Var?. (03 Mart 2015). Alındığı Tarih: 01 Nisan 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • P. Türkoğlu. Evrim Tarihi, Türeyişler Tarihinden Ziyade Yok Oluşları Tarihidir!. (05 Eylül 2015). Alındığı Tarih: 01 Nisan 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın