Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Bir insan gerçekten bağımsız düşündüğü için mi toplumdan farklılaşır, yoksa toplumdan farklılaşmayı benimsediği için mi kendisini bağımsız bir düşünür olarak görmeye başlar?

Ela Çatalkaya

Merhabalar.

Toplumdan yozlaşma dediğimiz bu var olan durumu iki farklı şekilde açıklayabiliriz. Bu durum bilinçli veya bilinçsiz olabiliyor.

İlk önce bilinçsiz, yani farkında olmadan aslında toplumdan uzaklaştığımız, yozlaştığımız bir düşünsel sisteme bakalım. Toplumların belli tabuları, belli kalıpları vardır ve bu kalıplara göre yaşayışlarını devam ettirirler. Gün ola ki bu toplumun prangalarından kurtulan, yani esir hayatından kurtulup kendi düşünsel çizelgesini oluşturabilen , kendi aklını kullanabilen bir insan çıktığı zaman o toplumdan soyutlanır, ister istemez ayrılır. Çünkü senin fikirlerin toplumun ideallerine ters düşüyor ve dolayısıyla toplumdan dışlanıyorsun; bu bildiğimiz hemen her filozofta veya bilim insanında böyleydi.

Bir de ikinci grup var. Ben bu gruba birazcık romantizm duygusuyla hareket edenler şeklinde yorumluyorum. Toplumdan fikir olarak değil, görünüş olarak farklılaşmak istiyorlar. "Onlarla aynı olmamalıyım" düşüncesi aslında bunun altında yatıyor. Dolayısıyla kendilerini toplumdan farklı bir kümeye atıyorlar; bunlar da ikinci grup.

Ama unutmamalıyız ki aklını kullanabilme cesareti gösterebilmiş her radikal fikir veya her varlık gösterebilen insan toplumdan hemen hemen her zaman soyutlanmıştır; bu mecburi olarak bir gerçekliktir.

Kaynaklar

B BERBER. Bilim Insanlarının Bilimsel Keşiflere Karşı Direnci. (1961). Alındığı Yer: Pub Med | Arşiv Bağlantısı

1

0

Paylaş

Ela Çatalkaya

ÜyePsikoloji & Psikiyatri

Kaynak istiyor Bir insan gerçekten bağımsız düşündüğü için mi toplumdan farklılaşır, yoksa toplumdan farklılaşmayı benimsediği için mi kendisini bağımsız bir düşünür olarak görmeye başlar?

Aslında sorunun ortaya çıkış sebebi gündelik hayatımı etkileyen bir durumla ilgili. Çeşitli videolar, animasyonlaştırılmış kısa filmler hazırlamayı seviyorum fakat herhangi bir gruba veya kuruma bağlı kaldığımda yaratıcılığımı yitirmeye başladığımı hissediyorum. Bu durumla ilgili olarak bu soru ortaya çıktı.

2

1

Paylaş

Kaan Kara

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Sakız çiğnemek çene görünüşü açısından iyi midir? yoksa zararlı mı?

Mert Ayriç

Kısa cevap: Sakız çiğnemek çene hattınızı belirgin hâle getirdiğini gösteren sağlam bir kanıt yok, aşırı çiğnemek ise çene eklemi ve çiğneme kasları için gerçek bir risk taşıyor. Yani "jawline sakızı" diye bir şey, eczanede de internette de aynı derecede raf süsü.

Neden böyle? Çiğneme kası (masseter) çalıştıkça hacmi artabilir, bu doğru. Ama bu, kalın ve gergin bir kas demek, estetik olarak "keskin çene" demek değil. Çene hattının görünümünü esas belirleyen şeyler kemik yapısı (alt çene açısı, çene ucu), genetik, yüzdeki yağ oranı ve yaşla gelen doku değişimleridir. Sakız bunların hiçbirini değiştirmez. Üstelik kas büyürse yüz keskinleşmez, kareleşir ve genişler. Estetik kliniklerinin masseter kasına botulinum toksini uygulayıp kası küçültmesinin sebebi de tam bu: insanlar zaten çok çiğneyen, kası aşırı gelişmiş çeneyi daraltmak istiyor.

Zarar kısmı ise sizin duyduğunuz uzmanların haklı olduğu yer. Sürekli ve uzun süre sakız çiğnemek şunlarla ilişkilendirilmiş:

Çiğneme kaslarında ağrı ve yorgunluk
Çene eklemi (TMJ) bölgesinde ağrı, çıtırdama, açılma kısıtlılığı ve baş ağrısı. Gözlemsel çalışmalarda özellikle günde saatlerce çiğneyen gençlerde temporomandibular bozukluk riski artmış görünüyor.
Zaten diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığı olanlarda belirtilerin kötüleşmesi

Şunu da ekleyeyim, bu çalışmaların çoğu ilişki gösteriyor, "sakız mutlaka hasar yapar" demiyor. Ama kazancı olmayan bir şeyin riskini göze almak için de bir sebep göremiyorum.

Süre ne olmalı? Jawline için hiçbir süre önerilmez, çünkü ortada kanıtlanmış bir fayda yok. Sakızı ağız kokusu veya tükürük salgısını artırmak için kullanıyorsanız, şekersiz ve yemekten sonra en fazla 10 ila 20 dakika çiğnemek makul kabul edilir. Çene ağrısı, çıtırdama ya da yorgunluk başlarsa bırakın. Ağrı geçmiyorsa diş hekimine veya çene cerrahisine gidin. Sert "mastic" ya da jawline egzersiz aletleri ise sakızdan daha iyi değil, aynı eklem üzerine bindirilen daha sert bir yük.

Yüz hattı için gerçekçi olan şey ise genel yağ oranı, uyku, duruş ve yaşla birlikte değişen yüz yapısını kabullenmek. Bunun için satılan hiçbir ürünün mucize vaat etmesine inanmayın.

Kaynaklar

PubMed arama sonuçları. Gum Chewing And Temporomandibular Disorders In Adolescents / Young Adults (Chewing Gum And Tmd Association). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). Temporomandibular Disorders (Tmd). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
PubMed arama sonuçları. Botulinum Toxin For Masseter Hypertrophy. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Merve Yıldırım

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Fareler Kulak Yer/Kemirir Mi?

Rearendia RT

kısa cevap: evet, ama çok nadir ve neredeyse hep belirli koşullarda. fareler ve özellikle sıçanlar uyuyan insanın kulağını, yüzünü, parmaklarını kemirebilir. fakat kulak onların özel hedefi değil, ulaşabildikleri yumuşak doku ve yiyecek kokusu belirleyici oluyor.

neden kemirirler? kemirgenlerin kesici dişleri hayat boyu uzar. dişlerini aşındırmak için sürekli bir şeyleri kemirmek zorundadırlar, kablo, ahşap, plastik, sabun, ne bulurlarsa. bu davranış beslenmeden bağımsız bir ihtiyaçtır. insan dokusunu kemirmeleri ise başka bir konu. sıçanlar fırsatçı ve her şeyi yiyen hayvanlardır, aç kaldıklarında ve insanla aynı ortamı paylaştıklarında yaralı, uyuşmuş ya da hareketsiz bir canlıya yönelebilirler.

gerçekte ne görülüyor?

sıçan ısırıkları çoğunlukla yoğun istila olan, hijyen ve çöp yönetimi zayıf konutlarda, uyuyan kişilerde bildiriliyor. New York'ta yapılan bir çalışmada ısırıkların büyük kısmı ev içinde, gece saatlerinde ve ellerde, ayaklarda, yüzde olmuştu.
bebekler, yatalak hastalar, sarhoş ya da çok derin uyuyanlar daha risklidir çünkü tepki veremezler. yüzde ve kulakta kemirme yaralanmaları bu gruplarda tarif edilir.
ağzında, ellerinde yemek kalıntısı olan kişiye yaklaşma ihtimali artar.
ev faresi (Mus musculus) sıçana göre çok daha küçük ve çekingendir, insanı kemirmesi daha da seyrektir. korkutulup sıkıştırıldığında ısırabilir ama kulak yemek gibi bir alışkanlıkları yoktur.
ölüm sonrası kemirgenlerin kulak, burun, dudak gibi yumuşak dokuları yediği adli tıp literatüründe bilinir, bu yüzden "kulak yiyor" efsanesi kısmen oradan beslenmiş olabilir.

asıl risk yara değil, bulaşan hastalıklar. sıçan ısırığı ateşi (Streptobacillus moniliformis), leptospiroz ve yara enfeksiyonları, tetanoz gibi riskler ısırığın kendisinden daha ciddi olabilir. ısırık ya da kemirilme şüphesi varsa yarayı bol sabunlu suyla yıkayın, bir sağlık kuruluşuna gidin, tetanoz aşı durumunuz sorulacaktır. ateş, eklem ağrısı ya da döküntü birkaç gün sonra çıkabilir, bunu da hekime söyleyin.

evde fare sesi duyuyorsanız asıl çözüm yatak odasını yiyecek artığından arındırmak, giriş deliklerini kapatmak ve profesyonel haşere kontrolü almak. kulağınızı korumak için panik gerekmiyor, ama istilayı da hafife almamak lazım.

Kaynaklar

Childs JE, McLafferty SL, Sadek R ve ark.. Epidemiology Of Rodent Bites And Prediction Of Rat Infestation In New York City. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Rat-Bite Fever. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Eren Çetinkaya

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Tek çenekli bitkilerde ksilem ve floem nasıl oluşur?

Tunahan Mehmet Uçar

Tek çenekliler de ksilem ve floemi, çift çeneklilerle aynı ilk adımla yapar: apikal meristemin hemen altında oluşan prokambiyum ipliklerinden. Aradaki fark, çift çeneklilerde prokambiyumun bir kısmının kambiyum olarak kalıp ikincil ksilem ve floem üretmeye devam etmesi, tek çeneklilerde ise prokambiyumun genellikle tamamen olgun dokuya dönüşmesidir. Yani sorun "nasıl oluşurlar" değil, "kambiyum kalmaz" kısmında.

Birincil büyüme aşaması (her iki grupta ortak):

Sürgün ucundaki apikal meristem hücreleri bölünerek protoderm, temel meristem ve prokambiyum üretir.
Prokambiyum iplikleri, genç yaprak taslaklarında oluşan oksin akışının yönlendirdiği kanallar boyunca belirir. Oksin taşıyıcıları (PIN1) bu yolları pekiştirir, hücreler uzamış, dar bir iplik halinde dizilir.
Her iplik içinde önce protoksilem ve protofloem olgunlaşır. Ardından metaksilem ve metafloem farklılaşır. Bunlar sırasıyla tracheid ve damar elemanlarına, elek elemanlarına ve eşlik hücrelerine dönüşür.

Tek çenekli demetinin özelliği: Prokambiyumun tüm hücreleri ksilem veya floeme dönüştüğü için ksilem ile floem arasında bölünebilen bir şerit kalmaz. Bu yüzden demetlere kapalı demet denir. Demetler gövdede tek bir halka yerine dağınık dizilir (ataktostel). Kambiyum olmadığından kalınlaşma ikincil odun ve kabukla olmaz. Mısır, buğday veya çimen gövdesinin odunlaşıp yıllık halka yapmamasının sebebi budur.

İstisnalar: Bazı tek çenekliler yine de kalınlaşır. Palmiyelerde bu, uzun süre bölünmeyi sürdüren birincil kalınlaşma meristemi ve yaygın parankima büyümesiyle olur. Dracaena, Yucca ve Aloe gibi cinslerde ise gövde kenarında ikincil kalınlaşma meristemi bulunur ve bu meristem yeni, dağınık vasküler demetler üretir. Bu yapı çift çeneklilerdeki vasküler kambiyumla homolog değildir, ayrı evrilmiş bir çözümdür.

Deniz biyoloğu olarak küçük bir not düşeyim, deniz çayırları (Posidonia, Zostera) da tek çeneklidir! Onlarda ksilem iyice körelmiştir, çünkü su doğrudan yapraklardan alınır. Yine de aynı temel plan, prokambiyumdan türeyen kapalı demetler, orada da işliyor.

Kaynaklar

Ray F. Evert. Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, And Tissues Of The Plant Body (3. Baskı). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Enrico Scarpella, Ykä Helariutta. Vascular Pattern Formation In Plants. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Feruj K

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Ahlak bir toplumda nasıl yerleşik hale gelir?

ARİF G.

Şahsi düşüncemi paylaşıyorum yanlış anlaşılmasın.Ahlakın toplumda yerleşik olma sebebi; insanların tek başına yaşayamayıp aksine grup yapısı içinde hayatta kalmasından ve bunun getirdiği davranışsal iletişimden doğan, yazılı olmayan kurallar bütünü olmasıdır.Elbette uyulması veya uyulmaması durumunda kişilerin çekebilceği fiziki ya da zihinsel yaptırımların olduğu; ancak bu yaptırımların bizzat toplum tarafından uygulandığı bir sistemdir.Aksi halde bu zaten bir hukuk kuralları bütümü olmazmıydı? "Ahlakın toplumda yerleşik hale gelmesi" değil de aslında ahlak oluştuğunda bir "toplum" haline gelmemiz bana daha doğru geliyor. Yani bence topluluk dediğimiz olgu, tamamıyla ahlakın doğununun bir sonucudur.Ahlak elbette değişebilir ve bozulabilir bir şeydir; ancak bu değişim hiç bir zaman hızlı olmaz.Suyun kayayı aşındırması gibi yıllar boyu sürüp giden ve topluluğu etkileyen sebep-sonuç ilişkileri neticesinde değişen bir süreçtir.

1

0

Paylaş