Son 19 Yılın En Güçlü Güneş Patlaması Yaşandı! Dünya'da Elektrik Kesintileri ve Teknolojik Aksaklıklar Oluşabilir!
![Son 19 Yılın En Güçlü Güneş Patlaması Yaşandı! Dünya'da Elektrik Kesintileri ve Teknolojik Aksaklıklar Oluşabilir!](https://cdn.evrimagaci.org/1Kp2iXm6gAzpuxN4vZdepGdsrOQ=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F79c82727-9451-40a6-a135-cf173805419b.jpeg)
- Çeviri
- Atmosfer Bilimi
- Bilim Haberciliği
Bu haber 3 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
Dünya gezegeni yaklaşık son 20 yılın en büyük güneş fırtınasıyla sarsılmak üzere.
Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), bir dizi güneş patlamasının önümüzdeki birkaç saat ve gün içinde Dünya'ya çarparak iletişim ve navigasyonu bozabileceği, elektrik kesintilerini tetikleyebileceği ve uydulara zarar verebileceği uyarısında bulunuyor.
Yüklü parçacıklardan oluşan en güçlü dalganın bu gece geç saatlerde Dünya atmosferine çarpması bekleniyor. NOAA'nın Uzay Hava Tahmin Merkezi, bunun Kuzey Kaliforniya ve Alabama'ya kadar güneyde görülebilen auroralara neden olabileceğini söylüyor. Avrupa'nın orta ve güney enlemlerine kadar inen coğrafyada ve dolayısıyla Türkiye'nin kuzeyinde de kutup ışıkları gözükebilir.
Güneş fırtınasının kaynağı, güneşin yüzeyinde bulunan ve dünyanın çapının 16 katı büyüklüğünde olan güneş lekeleri kümesidir. Bu lekeler, gezegenimize doğru büyük miktarlarda yüklü parçacıklar fırlatarak sapan görevi görebilen karışık manyetik alanlarla doludur. Koronal Kütle Atımları olarak bilinen bu olaylar, Güneş'in 11 yıllık güneş döngüsünün zirvesinde daha yaygın hale gelir.
Bu atımlar genellikle Dünya'yı ıskalarlar, ancak bu kez NOAA birkaç tanesinin doğrudan gezegenimize doğru yöneldiğini söylüyor. Uzay Hava Tahmin Merkezi servis koordinatörü Shawn Dahl şöyle izah ediyor:
Bir dizi koronal kütle atımının (...) doğrudan Dünya'ya yöneldiğine dair yüksek güvenimiz var.
Parçacıkların ilk dalgası, siz bu satırları okurken muhtemelen Dünya'ya ulaşmaya başladı bile! Bilim insanları fırtınanın şiddetinin önümüzdeki saatlerde artabileceğine inanıyor.
Dahl, parçacıkların ilk ve en büyük şok dalgasının ABD'nin doğu saatine göre bu akşam geleceğini söylüyor. Bu, muhtemelen kuzey enlemlerinde muhteşem auroraları tetikleyecektir.
Dahl, fırtınanın büyük olmasını beklemelerine rağmen, diğer etkilerin ne olabileceği konusunda hala çok fazla belirsizlik olduğunu söylüyor:
Bu konuda spekülasyon yapmak istemem. Ancak, şiddetli seviyeler oldukça sıra dışı.
Şok Edici Sorunlar
Şimdiye kadar kaydedilen en yıkıcı güneş fırtınası 1859 yılında meydana geldi. "Carrington Olayı" olarak bilinen bu fırtına, Meksika ve Hawaii'nin güneyine kadar görülebilen parıldayan auroralar yarattı. Ayrıca Avrupa ve Kuzey Amerika'daki telgraf sistemlerini de kızarttı.
Bu jeomanyetik fırtına o kadar güçlü olmayacak olsa da Dünya, elektronik ve elektrik sistemlerine daha bağımlı hale geldi. Fırtınanın manyetik alanının yönüne bağlı olarak, uzun mesafeli elektrik hatlarında beklenmedik elektrik akımlarına neden olabilir. Bu akımlar, güvenlik sistemlerinin bozulmasına neden olarak bazı bölgelerde geçici elektrik kesintilerini tetikleyebilir.
Fırtınanın ayrıca Dünya atmosferinin yüklü parçacıklarla dolu bir bölümü olan iyonosferi de bozması muhtemel. Bazı uzun mesafeli radyo yayınları iyonosferi kullanarak sinyalleri dünyanın dört bir yanına "sektirir" ve bu sinyaller muhtemelen kesintiye uğrayacaktır. NOAA'da uzay bilimci olan Rob Steenburgh'a göre parçacıklar ayrıca küresel konumlandırma sisteminden gelen sinyalleri de kırabilir ve karıştırabilir. Bu etkiler fırtınadan sonra birkaç gün boyunca devam edebilir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Steenburgh, kesintilerin ne kadar kötü olacağının belirsiz olduğunu söylüyor. GPS'e her zamankinden daha fazla bağımlı olsak da yörüngede bundan daha fazlası var. Dahası, fırtınadan kaynaklanan anomaliler iyonosferde bir havuzdaki dalgacıklar gibi sürekli yer değiştiriyor. Steenburgh şöyle diyor:
Şansımız yaver giderse kesintiler uzun süreli olmamalı.
Fırtınadan kaynaklanan radyasyonun başka istenmeyen etkileri de olabilir. Yüksek irtifalarda uydulara zarar verebilirken, alçak irtifalarda atmosferik sürüklenmeyi artırarak bazı uyduların Dünya'ya doğru batmasına neden olabilir.
Steenburgh, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Dünya'nın manyetosferi içinde yer aldığını, bu nedenle astronotlarının çoğunlukla korunacağını söylüyor. NASA, eğer varsa, astronotlarının ne gibi önlemler alacağı konusunda hemen ayrıntı vermedi.
Yukarı Bakın!
Bu fırtına şüphesiz önümüzdeki birkaç gün boyunca uydu operatörlerini ve kamu hizmetlerini meşgul edecek olsa da, bireylerin hazırlanmak için fazla bir şey yapmasına gerek yok. Dahl, şöyle anlatıyor:
Halkın ne yapması gerektiğine gelince, umarım bir şey yapmak zorunda kalmazlar.
En büyük sorun kısa süreli bir elektrik kesintisi olabilir, bu nedenle elinizde birkaç el feneri ve bir radyo bulundurun diyor.
Steenburgh, dışarı çıkmayı ve yukarı bakmayı unutmayın diye de ekliyor. Bu olay, normalden çok daha güneyde görülebilen auroralar yaratabilir. Steenburgh, soluk bir auroranın modern bir cep telefonu kamerası tarafından daha kolay tespit edilebileceğini, bu nedenle gözlerinizle göremeseniz bile gökyüzünün bir fotoğrafını çekmeyi denemenizi söylüyor:
Aurora gerçekten de uzayın bize bir armağanıdır.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Soru & Cevap Platformuna Git- 32
- 17
- 15
- 11
- 7
- 7
- 5
- 3
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: NPR | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/09/2024 02:19:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17554
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in NPR. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.