Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Plüton Nedir? Neden Artık Bir Gezegen Değil? Tekrar Gezegen Olacak mı?

Plüton Nedir? Neden Artık Bir Gezegen Değil? Tekrar Gezegen Olacak mı? Wired
Plüton
14 dakika
126,626
  • Gezegen Bilimi
  • Gezegensel Jeoloji
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Plüton, Güneş Sistemi'nin en dış bölgelerindeki asteroid tabakası olan Kuiper Kuşağı'na oldukça yakın bir noktada, Dünya'dan 7.5 milyar kilometre uzakta bulunan, eskiden 9. gezegen olarak tanınan, günümüzdeyse bir cüce gezegen olarak sınıflandırılan bir gök cismidir. Plüton'un Güneş etrafındaki yörüngesi o kadar geniştir ki, ilk 1930 senesinde Clyde W. Tombaugh tarafından Lowell Gözlemevi'nde ilk defa keşfedilmesinden bu yana henüz Güneş etrafında 1 tam turunu tamamlamamıştır!

Cüce gezegen Plüton, ilk defa keşfedildiği 18 Şubat 1930'dan beri Güneş etrafında halen 1 tam turunu tamamlamadı. Bu turu, 23 Mart 2178 Pazartesi günü tamamlayarak 1 yılını doldurması bekleniyor. Bir diğer deyişle, Plüton'un 1 yılı yaklaşık olarak 248.09 Dünya yılıdır.
Cüce gezegen Plüton, ilk defa keşfedildiği 18 Şubat 1930'dan beri Güneş etrafında halen 1 tam turunu tamamlamadı. Bu turu, 23 Mart 2178 Pazartesi günü tamamlayarak 1 yılını doldurması bekleniyor. Bir diğer deyişle, Plüton'un 1 yılı yaklaşık olarak 248.09 Dünya yılıdır.

Astronomlar, 1978'de Plüton'un en büyük uydusu olan Charon'u keşfedip kütlesini tespit edene kadar (Charon, Dünya'nın %0.21'i kadar kütleye sahiptir) Plüton'un boyutlarını bilemiyorlardı. Bu keşif sayesinde Plüton'un 2.400 kilometre çapa sahip olduğu hesaplandı. Plüton oldukça küçüktür; ancak Merkür'ün sadece 4.880 kilometre çapa sahip olduğu düşünülürse, o kadar da küçük değildir. Plüton, Güneş'ten en uzak cüce gezegenlerden birisi olmakla birlikte, Kuiper Kuşağı adı verilen, Güneş Sistemi'nin sınırı olarak bilinen binlerce gök cisminden oluşan kuşağa çok yakındır. Şu anda kuşak içerisinde 70.000 adet 100 kilometreden büyük çaplı, buzla kaplı gök cismi olduğu düşünülmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Plüton'un ekvatorundaki çapı 2.274 kilometredir. Dünya'nın ekvatoral çapı olan 12.756 kilometreye kıyasla oldukça ufaktır. Kütlesel olarak da Dünya'nın yüzde 0.2'si kadar bir kütleye sahiptir.

Bir gök cisminin, örneğin Plüton'un, büyük bir kütleye sahip olamamasının ana sebebi, 4.57 milyar yıl önce Güneş Sistemi'miz oluşurken, bu gök cisimlerini oluşturacak materyallerin çok fazla kütlede olmamasıdır. Genellikle bu tip ufak gök cisimlerinin etrafında ondan daha büyük gök cisimleri oluşmuş ve materyalin büyük kısmı onların kütleçekimi sebebiyle onların yapısına katılmıştır. 

Bu Reklamı Kapat

Plüton, çevresel olarak ise ekvatorda 7323 kilometredir. Bu, Dünya'nın ekvatoral çevresinin yüzde 18'ine eşittir. Plüton'un yüzeyi, Rusya'nın yüzölçümünden küçüktür.

Rusya, Plüton ve Bangladeş
Rusya, Plüton ve Bangladeş

X Gezegeni: Plüton Nasıl Keşfedildi?

Plüton, 18 Şubat 1930 tarihinde keşfedildi. Görseldeki iki fotoğraf, Plüton'un 1930 senesindeki 6 günlük zaman diliminde (23 Ocak-29 Ocak arası) gökyüzündeki hareketini gösteriyor. Plüton'un konumu fotoğraflarda oklarla gösterilmiştir. 

Plüton'un Keşfi
Plüton'un Keşfi
NASA Solar System Exploration

Bu fotoğraf, aynı zamanda bize çok önemli bir şeyi gösteriyor: Bilim, oturduğumuz yerden yapabileceğimiz bir şey değil. Herkese açık olsa da, her yiğidin harcı da değil. Bu tür gökyüzünü ve yıldızları sürekli görüyoruz. Elimize onlarca uydu fotoğrafı verilecek olsa bile, pek azımız gördüklerimizden anlamlı bir sonuç çıkarabiliriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Clyde William Tombaugh için durum farklıydı. Amerikalı astronom, bu fotoğraflara başka bir gözle bakıyordu. Percival Lowell'in fantastik ama matematiksel olarak desteklenen hayali "X Gezegeni"ni bulmak için bu fotoğrafları tarıyor, inceliyor araştırıyordu. Lowell, sıklıkla sahtebilimin sınırlarına girmiş olsa da ve Mars'ta "uzaylı yapımı kanallar" olduğunu iddia ederek halk arasında hatalı spekülasyonların yaratılmasına neden olduysa da, Neptün ve Uranüs üzerinde yaptığı incelemeler, çok önemli bir keşfin önünü açtı. Güneş Sistemi'nin en dışındaki bu iki gezegenin, "X Gezegeni" adını verdiği Neptün-ötesi bir gezegenin varlığı nedeniyle yörüngelerinden bir miktar sapmış olduğunu tespit etti. Daha doğrusu yörüngelerinden sapmış olmaları nedeniyle, X Gezegeni diye bir gezegen olması gerektiğini düşündü. 

Bu tezi ileri sürmesinden 14 sene sonra, Clyde Tombaugh yukarıda iki örneği gösterilen fotoğrafları analiz ederek Neptün ötesindeki gezegeni tespit etti. O gezegene, "Plüton" adı verildi.

Lowell'ın matematiksel hesaplamalarından yola çıkan Tombaugh, gerçekten de bir "X Gezegeni" bulmayı başarmıştı. Ancak sorun şu ki, Plüton o kadar ufak bir gök cismidir ki, Neptün ve Uranüs gibi devlerin yörüngesine dikkate değer miktarda hiçbir etkisi olamaz!

Sonradan, 1989 yılında Neptün yakınlarından geçen Voyager 2 uydusundan gelen veriler sayesinde anlaşıldı ki, bu yörüngelerdeki hatalar, Neptün'ün kütlesinin hatalı hesaplanmasından kaynaklanmıştır. Artık bu tür yörünge hataları olmadığı, dolayısıyla X Gezegeni diye bir şeyin buna neden olmadığı; ancak yine de hatalı da olsa bir hayalin, bilimsel bir gerçeğin önünü açtığını öğrenmiş olduk.

Plüton'un Gezegenlikten Çıkarılışı

Uzun yıllar boyunca "9. gezegen" olarak bildiğimiz Plüton, 2006 senesinde gezegen olma statüsünü kaybetti. Bu, Plüton'un -muhtemelen- hiç umrunda olmamakla birlikte, yeryüzü insanlarının aklına neden böyle bir değişikliğe gidildiği sorusunu getirdi. Bizlerin aklına getirdiği şey ise, insanların kendi akılları sıra koydukları tanımların, doğa için ne kadar önemsiz olduğu idi. Tıpkı bir hayvana "Sen insansı maymunlardansın." diye isim takmamız gibi.

Bu Reklamı Kapat

Aslında Plüton "gezegen" ünvanını tamamen yitirmedi. Artık "cüce gezegen" olarak anılıyor. Tanımsal olarak cüce gezegen, bir gezegen kadar büyük kütleli olmayan, ancak bir uydu kadar da küçük kütleli olmayan gök cisimlerine verdiğimiz bir isimdir.

Plüton, Güneş Sistemi içerisinde, Güneş'in etrafında dönen en büyük 2. cüce gezegendir, birincisi ise Eris cüce gezegenidir. Günümüzde bu tip cüce gezegenlere Plüton'un şerefine "plutoid" adı da verilse de, Eris'in 2005 yılındaki keşfi, Plüton'u gezegen olmaktan çıkaracak kararlar silsilesinde de önemli bir basamak olmuştur.

Ana Gerekçe: Eris'in Keşfi

Aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz, Amerikalı astronom Michael E. Brown. Brown, 2006 yılında Plüton'un gezegen statüsünden çıkarılarak cüce gezegen kategorisine sokulmasına neden olan keşifleri yapan astronomların başında geliyor.

Michael E. Brown
Michael E. Brown

1965 yılında doğan Brown, çocukluğundan beri gözlerini hep Güneş Sistemi'nin sınırlarına diktiğini söylüyor. 2005 senesinde, yıllar yılı gözlediği bu sınırlar, sonunda Kuiper Kuşağı adı verilen bölgede bugün 2003 UB313 adı verilen bir gök cisminin tespitini mümkün kıldı. Bu gök cismi, geride bıraktığımız 150 yıldır Güneş Sistemi'nin sınırında keşfedilen en büyük gök cismiydi! Brown, bu cismi Xena adını verdi. Ancak astronomi cemiyeti içerisinde bu gök cisminin adı Eris olarak anıldı ve bu şekilde yerleşti.

Bu Reklamı Kapat

Bu keşif, büyük değişimleri başlatan ilk kıvılcım oldu. Güneş Sistemi'mizin sınırları, hangi gök cisimlerine "gezegen" diyebileceğimiz gibi birçok konuda tartışmalar başladı. Bu keşfin yarattığı kaostan ötürü, Eris'in keşfedilen ilk uydusuna Dysnomia adı verildi. Dysnomia, Yunan mitolojisinde Eris'in kızıdır ve kuralsızlığın tanrıçası olarak bilinir.

Brown her ne kadar onlarca yeni gök cisminin keşfinde görev almış olsa da, tarihe "Plüton'u Güneş Sistemi gezegenlerinden silen adam" olarak geçecek. Öyle ki, bu yaptığından ötürü TIME dergisi tarafından hazırlanan "En Etkili 100 İnsan" listesinin 2006 versiyonuna dahil edildi. Tabii ki, işin bu "popüler" tarafı bir yana, Brown'un bilime katkıları oldukça kıymetlidir. 2007 senesinde Dünya'nın en prestijli okullarından Caltech'in en prestijli eğitim ödülü olan Feynman Ödülü'ne layık görüldü. 28 Nisan 1998 tarihinde keşfedilen bir asteroidin resmi adı, ona ithafen 11714 Mikebrown olarak verildi. 2012 yılında ise astrofiziğin en prestijli ödüllerinden biri olan Kavli Madalyası'na layık görüldü.

Brown, 2010 yılında "Plüto'yu Nasıl Öldürdüm ve Bunu Neden Hak Etmişti?" başlıklı bir kitap yazdı. Kitabın ne yazık ki Türkçesi bulunmuyor.

Plüton'u Gezegenlikten Çıkarma Gerekçeleri

Plüton'un gezegenlik statüsü, aşırı ufak olmasından ötürü aslında 1992 yılından beri sorgulanmaktaydı. Ancak ortada resmi bir "gezegen" tanımı bulunmadığı için, kimse Plüton'u neye dayanarak gezegenlik statüsünden çıkaracağını bilemiyordu. Bu nedenle daha ziyade astronomi çevrelerinde bir espri konusu olarak kalıyordu. Halbuki Plüton'un başına gelecekler, asırlar öncesinden sinyallerini veriyordu:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dünya Küresi: Antik, 15 cm, Işıksız

Dünyanın siyasi durumunu eskitme harita tekniği ile geçmişi ve bugünü bir arada sunan “Antik Küre” ofislerin vazgeçilmez bir aksesuarı niteliğindedir.

  • Harita Türü: Antik
  • Çap: 15 santimetre
  • Işık Durumu: Işıksız
Devamını Göster
₺52.00
Dünya Küresi: Antik, 15 cm, Işıksız

"Gezegen" sözcüğünün İngilizcesi olan "planet", Yunancada "gezgin" anlamına gelen bir sözcükten gelmektedir. Gökyüzünde sabitmiş gibi gözüken (ve aslında olmayan) yıldızların aksine, gezegenler gökyüzünde bir noktadan diğerine gezebilen yapıda gözükürler. Aslına bakılırsa, Güneş ve Ay da böyle gözüktüğü için, ilk başta onlar da "gezegen" olarak değerlendirilmiştir. 

Elbette, bu yaklaşım pek uzun sürmedi. Buna rağmen, ilk asteroidler 1800'lü yıllarda tanımlanmaya başladığında, onlar da "gezici" oldukları için birer gezegen olarak tanımlanmışlardır. Ancak bundan sadece birkaç on yıl sonra, astronomlar o kadar fazla sayıda asteroid keşfettiler ki, kafaları karışmaya başladı. Ceres ve Vesta gibi gök cisimleri, asteroid kuşağındaki en büyük gök cisimleridir. Bunlar, kafa karışıklığını önlemek için "gezegen" yerine "minik gezegen" olarak anılmaya başlandı. Bu, adeta Plüton'un 1.5 asır sonra başından geçeceklerin bir habercisi gibiydi. Ancak o zamanın astronomları, bu tanımlamayı bilimsel bir temele oturtma ihtiyacı duymadılar.

Fakat 2005 yılında Eris'in keşfi, işleri değiştirdi. Kuiper Kuşağı'nda bulunan ve Plüton'dan %27 daha büyük olan Eris, Güneş Sistemi'nde bunun gibi daha birçok gök cismi olabileceğinin farkına varılmasına neden oldu. Bu da, 2006 yılında 26'ıncı defa toplanan Uluslararası Astronomi Birliği'nin (UAB), bu toplantı sırasında resmi bir gezegen tanımı yapması kararına neden oldu.

New Horizons aracı tarafından Plüton'un bugüne kadar çekilmiş en net fotoğrafı.
New Horizons aracı tarafından Plüton'un bugüne kadar çekilmiş en net fotoğrafı.

Bunun sebeplerinden en önemlisi pratik gerekçeler: UAB'nin Minik Gezegen Merkezi'nin yardımcı yöneticisi Gareth Williams, Güneş Sistemi'nde keşfedilen her gök cismine "gezegen" diyecek olursak bunun kısa sürede çok kafa karıştırıcı bir hal alacağını söylüyor. Söylediğine göre eğer ki Plüton bir gezegen olarak kalırsa, Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin sayısı 24 veya 25'e kadar çıkabilir! Şöyle vurguluyor:

Önümüzdeki 10 yıl içerisinde bu sayı 50'ye ve hatta 100'e kadar çıkabilir. Okullarda çocuklarımızın bu kadar fazla gezegeni ezberlemesini ister miyiz? Hayır! Sayıyı düşük tutmayı tercih etmeliyiz.
Plüton'un gezegenlikten çıkarılması popüler kültürde de kendine bolca yer buldu. Örneğin burada, Neil deGrasse Tyson ile Plüton arasındaki bir atışmayı görüyoruz.
Plüton'un gezegenlikten çıkarılması popüler kültürde de kendine bolca yer buldu. Örneğin burada, Neil deGrasse Tyson ile Plüton arasındaki bir atışmayı görüyoruz.

Gezegen Olmanın Şartları

Bir gök cisminin gezegen olabilmesi için şu şartlar gerekiyor:

  1. Güneş'in etrafında dönmesi gerekiyor.
  2. En azından kabaca küresel olabilecek kadar iri olması gerekiyor.
  3. Bir gökcisminin gezegen olabilmesi için aynı zamanda kütleçekim kuvveti sayesinde "bulunduğu yörüngeyi temizlemiş olması" gerekiyor. Yani kendi yörüngesini işgal eden hiçbir gök cismi bulunmamalı.

Plüton, ilk iki kuralı sağlasa da, bu kuralı sağlamıyor. En azından yörüngesinin büyük bir kısmında bunu yapamıyor.

Dürüst olalım: Özellikle de üçüncü kural, spesifik olarak Plüton, Eres ve Ceres gibi gök cisimlerini gezegen statüsünden dışarıda bırakmak için koyulmuş vaziyette.

4.5 milyar yaşındaki Plüton'da 100 milyon yıldan daha genç sıradağların bulunuyor olması, cüce gezegenin sanılandan daha aktif olabileceğini düşündürmektedir. Tektonik hareketler ve dağ oluşumu, yaşamın başlaması ve sürdürülmesi için gerekli döngülerin basamaklarından sadece birisidir. Bu durum, Plüton'da yaşamın barınamayacak olsa bile gereken şartlardan en azından bir veya birkaç tanesinin sağlanabileceğini göstermektedir. Fakat diğer şartların sağlanamıyor olması, Plüton'un yaşam için iyi bir aday olmasına engel olmaktadır. Yine de Plüton'un jeolojik olarak aktif olması, cüce gezegene dair bilgilerimizi kökünden değiştirmektedir.
4.5 milyar yaşındaki Plüton'da 100 milyon yıldan daha genç sıradağların bulunuyor olması, cüce gezegenin sanılandan daha aktif olabileceğini düşündürmektedir. Tektonik hareketler ve dağ oluşumu, yaşamın başlaması ve sürdürülmesi için gerekli döngülerin basamaklarından sadece birisidir. Bu durum, Plüton'da yaşamın barınamayacak olsa bile gereken şartlardan en azından bir veya birkaç tanesinin sağlanabileceğini göstermektedir. Fakat diğer şartların sağlanamıyor olması, Plüton'un yaşam için iyi bir aday olmasına engel olmaktadır. Yine de Plüton'un jeolojik olarak aktif olması, cüce gezegene dair bilgilerimizi kökünden değiştirmektedir.

Bu Karardan Herkes Memnun Değil

Herkes bu tanımdan memnun değil. Astrofizik Merkezi iletişim müdürü olan ve münazaranın düzenlenmesinde görev alan David Aguilar şöyle söylüyor:

Bu hiç mantıklı değil. Cüce bir meyve ağacı da, bir meyve ağacı değil midir? Cüce bir tavşan da tavşan değil midir?

Ancak bu tarz bazı itirazlara rağmen, nihayetinde gezegen tanımı ve Plüton'un gezegenlikten çıkarılma kararı UAB üyeleri tarafından onaylandı.

Dolayısıyla Plüton artık resmi bir gezegen değil ve tanımlarda bir değişim yapılmadığı müddetçe de tekrar bir gezegen olamaz.

Bu Reklamı Kapat

Tarafımızdan üretilen Plüton tişörtü! Edinmek için kaynak bağlantısına tıklayabilirsiniz.
Tarafımızdan üretilen Plüton tişörtü! Edinmek için kaynak bağlantısına tıklayabilirsiniz.
Agora Bilim Pazarı

Bu sebeple 2006 yılında Güneş Sistemi'ndeki gezegen sayısı 9'dan 8'e indi. Hatta Sistem içerisindeki gezegenlere artık "Plüton öncesi" deniyor. Çünkü Plüton, en dış yörüngedeki gök cisimlerinden biri olarak, "gezegenlerin sınırı" olarak görülüyor. Tabii kendisi bu sınıra dahil değil. En azından 2006'dan beri...

Gezegen Tanımı Yapabilecek Konumda mıyız?

Harvard Üniversitesi'nin Gezegen ve Yaşam Girişimi yöneticisi astronom Dimitar Sasselov, "gezegen" sözcüğünün bilimsel bir tanıma ihtiyaç duymadığını ileri sürüyor. Çünkü ona göre, henüz bir cismi "gezegen" olarak tanımlayabilmek için yeterli bilimsel bilgiye sahip değiliz. Sebebi ise şu:

Güneş'ten başka yıldızlar etrafında dönen binlerce gezegen keşfettik. Bunların nasıl oluştuklarını anlayana kadar ve gerçekten neye benzediklerini öğrenene kadar, yapacağımız her tanım zamansız olacaktır. Plüton, bilimsel bir mantığa göre bir gezegen olabilir de, olmayabilir de... Şimdilik, bir varsayılan ayar olarak Plüton'u gezegen olarak görmeliyiz.

Saygın Harvard astronomu ve tarihçisi Owen Gingerich, Plüton kararından memnun olmayanlar arasında. Gingerich, 2006 senesinde UAB Plüton için oylama yaparken oradaydı. Ancak oylamanın, zaten birçok üye evlerine döndükten sonra yapıldığını söylüyor. Sayı vermek gerekirse, organizasyonun 10.000 üyesinden sadece 424'ünün varlığında oylama yapılmış. Gingerich şöyle söylüyor:

Oylama sorumluları Plüton'un rütbesinin alınmasına yönelik onay kararının tekrar gözden geçirilmesine yönelik bir oylama yapma kararı aldıklarında, birçok kişi bunu tekrar oylamayı reddetti. Çünkü hepsi öğle yemeğine gitmek için sabırsızlanıyordu. Öylece, oldu bitti.

Plüton'a Halk Desteği

Harvard Üniversitesi Smithsonian Astonomi Merkezi'nde yapılan bir münazarada bilim insanları kozlarını paylaştı. Soru açık ve netti: "Plüton, bir gezegen midir?" 

Bu Reklamı Kapat

Her ne kadar bilim insanları bu konuda çok ciddi bir tavır takınarak bilimsel verileri tartışsalar da, tartışmanın tozu dumanı dindiğinde, salonda bulunan, bilim insanı olmayan halka aynı soru soruldu ve yanıt vermeleri istendi. Cevapları, soru kadar açıktı: "Elbette Plüton bir gezegendir, aptal mısınız?"

2015 yazında Plüton'a ulaşarak en yakın fotoğrafları çekmemizi sağlayan New Horizons (Yeni Ufuklar) uydusunun başındaki gezegen bilimci Alan Stern, ne yazık ki münazarada yoktu. Ancak halk oylaması sonucunu duyduğunda, şöyle söyledi:

Bu konuda ne zaman bir anket yapılsa sonuç aynı oluyor. Uluslararası Astronomi Birliği'nin bu tartışmada artık yeri olmadığını düşünüyorum.
Son 80 sene içerisinde Plüton'a dair fotoğraflarımız ve algımız, "Aa, orada ufak bir nokta var; gezegen olabilir mi acaba?" seviyesinden "Her ne kadar artık bir gezegen olarak görmesek de, bizden 7.5 milyar kilometre uzaktaki cüce gezegene ufak bir uçan makina gönderelim, dibine kadar girelim ve yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çekelim." seviyesine ulaştı! Bu bile, bilim ve teknolojideki atılımların büyüklüğünü anlamak için yeterlidir.
Son 80 sene içerisinde Plüton'a dair fotoğraflarımız ve algımız, "Aa, orada ufak bir nokta var; gezegen olabilir mi acaba?" seviyesinden "Her ne kadar artık bir gezegen olarak görmesek de, bizden 7.5 milyar kilometre uzaktaki cüce gezegene ufak bir uçan makina gönderelim, dibine kadar girelim ve yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çekelim." seviyesine ulaştı! Bu bile, bilim ve teknolojideki atılımların büyüklüğünü anlamak için yeterlidir.
Imgur

Plüton Yeniden Gezegen Olacak mı? Oldu mu?

Halk arasında gezegenlerin rütbeleri konusunda yeni bir akım yayıldığı söylenebilir. Ancak bu "istek", bilimsel gerçekleri veya kabulleri çarpıtmak için de kötüye kullanılıyor.

1 Nisan 2014: Uluslararası Astronomi Birliği'nin 1 Nisan Şakası

Birçok sitede, özellikle 1 Nisan 2014'te Uluslararası Astronomi Birliği'nin yaptığı 1 Nisan şakasından beridir, Plüton'un tekrardan gezegen olacağı söylentileri yayılıyor. Halktan da geniş bir kitle bu söylentilere inanmış/inanıyor gözüküyor. Ancak söylentiler bir yana, gerçekten de Plüton'un yeniden gezegen olması konusunda yoğun bir baskı ve istek var. Peki astronomlar halkın fikirlerine kulak verecek mi?

Bu Reklamı Kapat

Plüton 2006 senesinde gezegenler kulübünden atıldığında, pek de itiraz etmeksizin "cüce gezegen" unvanını kabul etmek zorunda kaldı. Kimileri için "fare dağa küsmüş" durumu olduğu iddia edilse de, milyonlarca Plüton hayranının yıllar boyu süren desteği bir an olsun eksilmedi. Plüton'un tekrar gezegen olmasını isteyenler sadece öğrenciler değil, aynı zamanda birçok astronom da...

"1 Nisan’ın en güzel tarafı, insanların yılın geri kalanında şüpheci olmanın nasıl bir şey olduğunu 1 günlüğüne de olsa deneyimleyebiliyor olmasıdır." - Phil Plait (Astronom, Skeptik, Popüler Bilim Yazarı)
"1 Nisan’ın en güzel tarafı, insanların yılın geri kalanında şüpheci olmanın nasıl bir şey olduğunu 1 günlüğüne de olsa deneyimleyebiliyor olmasıdır." - Phil Plait (Astronom, Skeptik, Popüler Bilim Yazarı)
The Skeptics' Guide to the Universe

27 Ağustos 2019 NASA Açıklaması

Ağustos 2019'da Colorado Üniversitesi’nde Uzay Mühendisliği Bilimleri binasını ziyareti sırasında konuşan NASA yöneticilerinden Jim Bridenstine şöyle dedi:

Bilginiz olsun, benim görüşüme göre Pluton bir gezegen. ‘NASA yöneticisi Plüton’u bir kez daha gezegen ilan etti’ diye yazabilirsiniz. Ben bu sözün arkasındayım, bu şekilde öğrendim ve bu bilginin doğruluğunun arkasındayım.

Sözün şaka yollu söylenmiş olması bir yana, NASA'nın hiçbir yöneticisinin veya çalışanının tek başına bir gök cismini gezegen statüsüne veya bir başka statüye sokmaya yetkisi veya gücü bulunmamaktadır. Bu, şahsi bir görüşten öteye gidemez ve bilimsel herhangi bir değeri yoktur.

Sonuç

Sosyal medyada iddia edilenin aksine Plüton 11 Ekim 2019 itibariyle halen bir "gezegen" değil ve halen bir "cüce gezegen"; çok büyük ihtimalle de hep öyle kalacak.

Ama aceleci olmamak lazım. Bu ufaklığın durumu gelecek dönemde değişebilir, böyle bir ihtimal çok düşük olsa da var. Fakat ne olursa olsun, Plüton hala bir gezegen değil, hala Güneş'in etrafında dönüyor ve hala bizim tanımlarımızı umursamıyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 17
  • Güldürdü 10
  • Muhteşem! 7
  • İnanılmaz 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Üzücü! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Grrr... *@$# 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. D. Lemonick. The People Have Voted: Pluto Is A Planet!. (26 Eylül 2014). Alındığı Tarih: 16 Nisan 2019. Alındığı Yer: Time | Arşiv Bağlantısı
  • National Geographic. (2010). National Geographic Answer Book: Fast Facts About Our World. ISBN: 978-1426203459. Yayınevi: National Geographic.
  • F. Cain. Why Pluto Is No Longer A Planet. (5 Ocak 2012). Alındığı Tarih: 7 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Universe Today | Arşiv Bağlantısı
  • LiveScience. When Will Pluto Complete Its First Orbit Since Its Discovery?. (12 Temmuz 2011). Alındığı Tarih: 7 Ağustos 2019. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 08:55:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1033

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Gün
Modern
Evrimsel
Evrim Kuramı
Biyoloji
Hayvanlar Alemi
Güve
Beslenme Bilimi
Sosyal Medya
Sars-Cov-2
Diyabet
Nöron Hücresi
Mühendislik
Araştırma
Astronomi
Onkoloji
Balıklar
Obezite
Diş Hekimliği
Arkeoloji
Goril
Ara Geçiş Türleri
Kilo
Antropoloji
Kan Hastalıkları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.