Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea)

Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea) Wikimedia
4 dakika
2,211
Tüm Reklamları Kapat
Mavi çarkıfelek
  • Bilimsel Adı Passiflora caerulea
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Mavi çarkıfelekAlternatif: Mavi taçlı çarkıfelek, Yaygın çarkıfelek
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle

Passiflora caerulea (veya halk arasındaki adıyla "Çarkıfelek"), İngilizcede "mavi tutku çiçeği" olarak da bilinir ve Passifloraceae ailesine ait bir asma türüdür. Güçlüdür, "yaprak döken" veya "yarı yaprak döken" olarak kategorize edilir ve 25 metreye kadar uzayabilir.

Yaprakları avuç içi şeklindedir ve kokulu çiçekleri mavi-beyazdır - ki "caerulea" epiteti "mavi" anlamına gelmektedir. Ayrıca mavi, beyaz, sarı ve kahverengi bantlar halinde belirgin bir taç filament saçağı vardır. Oval turuncu meyvesi 6 santimetreye kadar büyür ve yenilebilir; ancak tadı her damağa uygun değildir (birçokları meyvesini "yumuşak", "istenmeyen" veya "tatsız" olarak tanımlamaktadır). P. caerulea, Güney Amerika'da tıbbi özellikleriyle de popülerdir ve hem Toba hem de Maka halkları tarafından geleneksel olarak kullanılır.

Anavatanı Güney Amerika olan bu bitki, özellikle Arjantin, Paraguay, Uruguay ve Brezilya'nın güneyine özgüdür; hatta Paraguay'ın millî çiçeğidir. Geniş adaptasyon yeteneği ve göz alıcı çiçekleri nedeniyle dünya çapında popüler bir bahçe bitkisi haline gelmiştir.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Passiflora caerulea türünün evrimsel tarihi hakkında kapsamlı araştırmalar henüz yapılmamıştır. Ancak P. caerulea da diğer Passiflora türleri gibi çiçekli bitkiler (angiospermler) içinde yer almaktadır. Bu nedenle, bu türün atalarının, basit çiçek yapılarına ve daha genel tozlaşma stratejilerine sahip olan erken çiçekli bitkiler olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Passiflora türlerinin çoğu tropikal veya subtropikal bölgelerde yaşamaktadır; dolayısıyla atalarının tropikal orman habitatlarında evrimleşmiş olması olasıdır. Bu habitatların, bitki türlerinin çeşitlenmesi ve karmaşık çiçek yapıları geliştirmesi için uygun koşullar sağladığı bilinmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Passiflora caerulea'nın ataları, muhtemelen daha basit çiçek yapılarına sahip bitkilerdi. Zaman içinde, bu atalar, mevcut Passiflora türlerinde görülen karmaşık çiçek yapılarına evrimleşmiş olmalıdır. Bu karmaşık yapılar, spesifik polinatörlerle etkileşimleri kolaylaştırdı ve çapraz tozlaşmayı teşvik etmiştir. Bu adaptasyonlar ve herbivor baskısına karşı savunma mekanizmaları ile tohum dağılım stratejileri sayesinde Passiflora, bugün aşina olduğumuz ekolojik nişlere uyum sağlayarak çeşitlenmiştir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Passiflora caerulea, Güney Amerika'nın tropik-altı bölgelerine özgüdür. Özellikle Arjantin, Brezilya'nın güneyi, Paraguay ve Uruguay'da doğal olarak bulunur. Tür; orman kenarları, açıklıklar ve nehir kenarları gibi çeşitli habitatlarda yaygın olarak bulunmaktadır. Ormanlık alanların yanı sıra, terkedilmiş arazilerde ve yol kenarlarında da yetişebilir.

Ancak aynı zamanda Passiflora caerulea, çarpıcı çiçekleri ve hızlı büyüme özelliği nedeniyle dünya çapında popüler bir süs bitkisi haline de gelmiştir. Avrupa, Kuzey Amerika ve diğer tropik-altı ve ılıman iklimlerde, özellikle de bahçelerde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Soğuğa nispeten dayanıklı olması ve çeşitli toprak türlerinde yetişebilmesi, bu türün farklı iklim koşullarına ve çevrelere uyum sağlamasını sağlayarak popüler bir bitki haline getirmektedir.

Passiflora caerulea, bazı bölgelerde agresif bir asma türü olarak kabul edilmektedir ve yerel bitki toplulukları üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Örneğin, Yeni Zelanda ve bazı ABD eyaletlerinde istilacı tür olarak listelenmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN (Uluslararası Doğa Koruma Birliği) Kırmızı Listesi'ne göre Passiflora caerulea türü tehlike altında değildir; çünkü tür, günümüzde hâlen geniş dağılıma sahiptir ve popülasyonunun görece istikrarlıdır. Buna karşılık, anavatanındaki doğal habitatlarının tahrip edilmesi, özellikle tarım alanlarının genişlemesi ve kentsel gelişim, yerel popülasyonlar için tehdit oluşturabilir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Passiflora caerulea'nın en dikkat çekici kültürel yönü, Hristiyanlıkta taşıdığı simgesel anlamdır. Çiçeğin parçaları, Hz. İsa'nın çarmıha gerilmesini temsil eder. Örneğin, çiçeğin on parçasının İsa'nın on havarisini, çiçeğin ortasındaki sütunların İsa'nın çarmıhını, çevresindeki iplik benzeri yapıların ise İsa'nın kafasına takılan dikenden taçı simgelediğine inanılmaktadır. Bu nedenle bazen "çarmıh çiçeği" olarak da adlandırılır.

Tür, göz alıcı çiçekleri ve hızlı büyüyen sarmaşık yapısı nedeniyle dünya çapında popüler bir süs bitkisidir. Bahçelerde, duvarlarda, pergolalarda ve çitlerde sıklıkla kullanılmaktadır ve estetik bir değer katmanın yanı sıra alanları yeşillendirme işlevi görmektedir.

Bazı kültürlerde, Passiflora caerulea'nın çeşitli kısımları geleneksel tıpta kullanılmıştır. Özellikle, çiçekler ve yapraklar bazen sakinleştirici ve uyku düzenleyici özellikleri nedeniyle kullanılmaktadır. Ancak, bu tıbbi kullanımlarının etkinliği ve güvenliği konusunda bilimsel kanıtlar sınırlıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Meyveleri, özellikle anavatanı olan Güney Amerika'da tüketilmektedir. Yenilebilir olmasına rağmen, meyvesi genellikle sulu değildir ve az tatlıdır. Meyvenin kullanımı genellikle bölgeseldir ve küresel ölçekte yaygın değildir.

Etimoloji

"Passiflora", Latince "passio" (Tür: "acı, çile") ve "flora" (Tür: "çiçek") kelimelerinden türetilmiştir. Bu isimlendirme, 17. yüzyılda Hristiyan misyonerler tarafından yapılmıştır. Yukarıda da bahsettiğimiz üzere çiçeğin çeşitli özellikleri, Hristiyan inancında İsa Mesih'in çarmıha gerilişine ve çilesine benzetilmiştir. Bu benzetmeler, çiçeğe aynı zamanda "Passion Flower" (Tür: Tutku Çiçeği) adını kazandırmıştır. Buradaki "passion" sözcüğü, "acı" veya "çile" anlamına gelmektedir ve sözcüğün günümüz İngilizcesinde kazandığı "tutku" anlamından farklıdır.

"Caerulea", Latince'de "mavi" anlamına gelir. Bu, Passiflora caerulea'nın karakteristik mavi çiçeklerine atıfta bulunur. Çiçeklerin mavi ve beyaz renk kombinasyonu, bu türü diğer Passiflora türlerinden ayırt edici bir özelliktir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
26
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Umut Verici! 4
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 12:11:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16346

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea). (25 Aralık 2023). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16346
Bakırcı, Ç. M. (2023, December 25). Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea). Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16346
Ç. M. Bakırcı. “Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Dec. 2023, https://evrimagaci.org/s/16346.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Mavi çarkıfelek (Passiflora caerulea).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 25, 2023. https://evrimagaci.org/s/16346.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close