İçerikler - Sayfa 756

Uçuş sırasında hepimiz camdan dışarı bakarız; ancak hiçbirimiz uçak camlarının neden evlerimizdeki gibi köşeli olmadığını düşünmeyiz. Sahiden, uçakların camları neden yuvarlaktır?

Yıllar boyunca havacılık, uçak ve uzay mühendisliği, uçak teknolojilerinde çok büyük sıçrayışlar yaptı. Bu atılımlara verilebilecek en bariz örnek, uçaklarda daha fazla yolcu taşınması ve uçakların daha hızlı bir şekilde daha uzak mesafeleri kat edebilmesidir. Yıllar süren bu gelişim sürecinde, elbette uçakların yapılarında da değişiklikler oldu ve bu değişimin bir parçası da camlardı.

Hepimiz, yaşamımızı aniden değiştiren bir salgının içinde bulduk kendimizi. İlkin televizyonlarda, uzak bir ülkede herkesi hasta eden bir virüsten söz edildiğini duyduk. İnsanlar ölüyordu, belki biraz üzüldük. Ama olabilir, insanlar her gün birçok sebeple ölüyor zaten... Sonra yayıldığını ve bir gün ülkemize de geleceğini öğrendik, endişelendik. Neler oluyor sorusuna haber merkezleri, bilim insanları ve bilim anlatıcıları cevap veriyordu: salgın! Birçok ülke salgından etkilenmişti. Bize de gelecek dediler. Ve geldi.

Ardından bilim insanları, bakanlar ve araştırmacı gazeteciler televizyonlarda boy göstermeye başladılar. Herkes aynı virüsten söz ediyor; ama herkes farklı şeyler söylüyordu. Sonra bu bilgili insanlar kervanına başkaları da katılmaya başladı: Youtuberlar, sosyal medya, arkadaşlarımız ve yakınlarımız da aynı konu hakkında konuşuyorlar ama nedense kimse bir noktada buluşamıyordu. Virüsün yapay olarak üretildiğinden tutun, hangi hayvandan bulaştığı konusunda bile hemfikir değiliz.

COVID-19 salgınının gidişatını değiştirmek konusunda en güçlü aracımız olduğunu Şubat 2020’den beri söylediğimiz aşıda, artık son dönemece geldik sayılır. Aşı üretim standartları için oldukça hızlı, bizler içinse bir ömür gibi sürmüş gibi gelen bir süre zarfı içinde, çok sayıda etkili aşı üretmemiz mümkün oldu.

Bu yüksek hızlı üretim, bize bilime kaynak ayrılacak ve bürokratik engeller kaldırılacak olursa ne kadar hızlı atılımlar yapabileceğimizi ispatlıyor. Nedense insanlar bu bariz gerçeği görmek yerine, hızlı aşı üretiminin bir komplo olması gerektiğine yönelik çarpık ve tutarsız inançlar uydurmayı seçiyor. Olsun, eğer her şey beklendiği gibi giderse, bundan 10 sene sonra komplocular değil, aşıyı üretenler hatırlanacak diye ümit ediyoruz.

Biz insanlara özgü bazı özellikler olduğunu düşünürüz; muhakkak bunlardan biri, matematiksel işlem yapma becerisidir. Ancak bu beceri de, insana özgü olduğu iddia edilen birçok diğer özellik gibi, sanılanın aksine sadece insana özgü olmayabilir. En azından bu unvanımızı tehdit eden çok sayıda hayvan vardır ve yapılan çalışmalar, bu unvanımızı uzun süre boyunca korumamızın zor olduğunu düşündürmektedir.

İnsanların hayvan diline ilgisi oldukça eskidir; ancak bilimsel çalışmaların başlangıcı, çok da uzak bir tarihe denk gelmez. Buna bağlı olarak, hayvanların matematiksel işlem becerileri ile ilgili olan araştırmalar da elbette bu bağlamda sınırlı olmaktadır. Matematiksel işlem yapma becerisi çok sayıda canlı türünde gözlemlenmiştir; ancak bu yazıda, bunlardan birkaçından söz edeceğiz.

Parkinson hastalığı, hareketi etkileyen ilerleyici bir sinir sistemi bozukluğudur. Semptomlar yavaş yavaş başlar, bazen tek elde neredeyse hiç fark edilmeyen bir titreme ile başlar. Titreme yaygındır, ancak bozukluk aynı zamanda genellikle sertliğe veya hareketin yavaşlamasına neden olur.

Parkinson hastalığının erken evrelerinde, yüz çok az belirti gösterebilir veya hiç göstermeyebilir. Yürürken kollar sallanmayabilir. Konuşma yumuşayabilir veya gevelenebilir. Parkinson hastalığı semptomları ve genel durum zamanla gittikçe kötüleşir.