İçerikler - Sayfa 635

Albert Einstein hiç şüphesiz bilim tarihinin en önemli figürlerinden biridir. Geliştirmiş olduğu Görelilik Teorisi, bugün Kuantum Mekaniği ile birlikte fiziğin iki başat teorisinden biri olarak kabul edilmektedir. Üstelik Fotoelektrik Etki üzerine yazdığı makale ile de bir anlamda Kuantum Mekaniği alanının da kurucularından sayılır ve bu çalışmasıyla Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştür.

Ancak bu kadar önemli bir kişilik olan Einstein için bu seviyeye gelmek, hiç de kolay olmadı. Kısmen kendisinden, kısmen de dış etkilerden kaynaklanan sebeplerden dolayı, aslında yirmili yaşlarının ortasına geldiğinde bir arkadaşının yardımı ile bulabildiği patent bürosunda kontrol memurluğu işini sürdürüyor, bir taraftan da yeni evlendiği eşi Mileva Mariç -ki kendisi sınıf arkadaşıdır- ve çocuklarını geçindirmeye çabalıyordu. Yeri gelmişken söyleyelim, Mariç de çok iyi bir matematikçi ve fizikçiydi ve bu alanda özel dersler vererek, aile bütçesine katkı sağlamaktaydı.

Obezite, insanoğlunun en önemli sorunlarından biri haline geldikçe bu soruna karşı alternatif çözümler geliştirilmeye başlandı. Bu yollardan günümüzde en popüleri, cerrahi müdahaledir. Yani kişinin yeme kapasitesinin, fiziksel olarak mideyi küçülterek ya da sindirim kanalını kısaltarak azaltmak ve böylece kişinin daha çabuk doyuma ulaşmasının sağlamaktır. Bu yazımızda bu cerrahi müdahalenin aslında ne olduğuna kısaca değineceğiz ve sonrasında bu cerrahi işlemin uzun dönemde ne kadar başarılı olduğunu inceleyeceğiz ayıracağız.

Genel olarak kilo kaybına ve onun yol açacağı her türlü sağlık sorununa karşı yapılan cerrahi müdahaleler, bariatrik cerrahi adı altında birleşir. "Bariatrik" kelimesi, Yunanca'da "ağırlık, yük" anlamına gelen "bar- (baros)" kelimesi ile "medikal/tıbbi tedavi" anlamına gelen "-iatri (iatrikos)" kelimelerinin birleşmesi ile türetilmiştir. Türkçede "kilonun medikal tedavisi" anlamına gelmektedir. "Bariatric" kelimesi ilk olarak yaklaşık 1965 yıllarında İngilizcede kullanılmaya başlanmıştır. 2000'li yıllardan beri de dilimizde İngilizce kökenli olarak kullanılmaktadır.

Gen sürücüsü, genleri kalıtımın tipik kurallarına uymayacak şekilde değiştiren bir tür genetik mühendisliği tekniğidir. Gen sürücüleri, belirli bir gen grubunun bir sonraki nesle aktarılma olasılığını önemli ölçüde arttırır. Bu da genlerin, bir popülasyon boyunca hızla yayılmasına ve doğal seçilimi "geçersiz kılmasına" yol açar. Bakterilerden elde edilen gen düzenleme teknolojisi CRISPR-Cas9 sayesinde araştırmacıların gen sürücüleri oluşturması daha kolay hale geliyor.

Gen sürücü teknolojisi ile "evrimsel rotayı" değiştirmek mümkündür. Imperial College London'da genetik bilimci olan Andrea Crisanti, bu teknolojinin gücünü şöyle anlatıyor:

Azot, canlıların protein, DNA ve klorofil sentezleyebilmek için ihtiyaç duyduğu bir elementtir. Atmosferde en yüksek oranda bulunan bir gaz olmasına rağmen, moleküler azot birçok canlı tarafından doğrudan kullanılamaz, çünkü azot atomları arasındaki üçlü bağı kırmak yüksek miktarda enerji gerektirmektedir.

Bu nedenle canlılar azot ihtiyaçlarını amonyak ya da nitrat gibi bileşikleri tüketerek giderirler. Element olarak bulunan azotu amonyağa dönüştüren bazı bakteriler ve arkeler, bazı bitki türleriyle simbiyotik bir ilişki kurarak, onların azot ihtiyacını karşılasa da buğday, mısır, pirinç gibi tarım bitkileri böyle bir ilişki içinde değildir. Yıldırımlar gibi abiyotik faktörlerce de canlılar tarafından kullanılabilir azotlu bileşikler üretilebilmekle beraber, bu oran tüm canlılığı sürdürmek için oldukça yetersizdir.

Evrim sürecinin normalde milyonlarca yıl içinde meydana geldiği düşünülür. Ancak Irvine'daki Kaliforniya Üniversitesi'nden (UCI) araştırmacılar, Proceedings of the National Academy of Sciences'da yayınlanan bir çalışmalarında, UCI'den biyologlar, toprak mikroorganizmalarının küresel ısınmayla baş edebilmek için sadece 18 ay içinde evrimleştiklerini gösterdiler.^[1]

Toprak mikrobiyomları (yani topraktaki mikroorganizma çeşitliliği veya toprak içerisinde bakteri ve diğer mikroorganizmaların toplamı), küresel karbon döngüsünün kritik bir motorudur. Mikroorganizmalar, besin maddelerini ekosisteme geri dönüştürmek ve karbonu atmosfere geri salmak için, ölü bitki materyallerini ayrıştırırlar.