İçerikler - Sayfa 309

Biyoteknoloji ve nanoteknolojinin gelişmesi ve bu teknolojilerin biyomedikal alanda uygulamaya geçmesiyle beraber, teşhis ve tedavide önemli ilerlemeler kaydedilmeye başlanmıştır. Bu teknolojilerin gelişmesi ve uygulamaya girmesi; hızlı tanı koyma, hızlı tedavi ve tedavinin düşük maliyet ile gerçekleştirilebilmesi gibi olanaklar sağlamıştır.^[1] Mikro iğne teknolojisi de biyomedikal uygulamada kendisine yer bulan önemli bir teknolojidir.

Mikro iğneler, deri gibi biyolojik engelleri invazif olarak geçebilen mikro ölçekli iğnelerdir. Mikro iğnenin deriye uygulanması sırasında iğneler, kan damarlarına ve sinirlere ulaşamayacağı için işlem sırasında ağrı veya kanama meydana gelmemektedir.^[2] Bununla beraber mikro iğneler; iğne yaralanma kazalarının önüne geçtiği ve hastaya kendi kendine uygulama olanağı sağladığı için de pratik ve güvenli bir yöntem olarak kabul edilmektedir.^[3]

Örümcek ipeği rakipsiz gücü ve sağlamlığıyla ünlüdür. Ancak bu ipeği seri şekilde üretmenin bir yolunu bulmak kolay bir iş değildir. Örümcekler, ipekböceklerinde olduğu gibi lif üretmek için çalıştırılamaz; çünkü örümcekler bölgelerini korumaya ve komşularını yemeye eğilimlidirler. Dahası ipek üretimini uzun süre sürdürmeyi reddederler. Bu nedenle onlarca yıldır bilim insanları; örümcek ipeği üretmek için bakteriler, mayalar, fareler, hamsterlar ve hatta keçiler de dahil olmak üzere çeşitli organizmaların genetik mühendisliğini yapmaya çalışmış, ancak yalnızca kısmi bir başarı elde edebilmişlerdir.

Ancak yakın zamanlarda ilk kez, Çinli araştırmacılar genetiği değiştirilmiş ipekböceklerinden saf örümcek ipeği elde etmeyi başardılar.^[1] Ekibin 4 Ekim tarihinde Matter dergisinde yayımladığı rapora göre bu malzeme, kurşun geçirmez yeleklerde kullanılan Kevlar'dan altı kat daha dayanıklıydı. Çalışmada yer almayan Logan'daki Utah State Üniversitesinden örümcek ipeği uzmanı moleküler biyolog Randy Lewis, liflerin "daha önceki çalışmalarda elde edilebilen ürünlerden daha iyi mekanik özellikler sergilediğini" söyledi.

Bilimin hızla gelişmesi ile birlikte Dünya dışında yaşama fikri da gitgide gerçekleştirilebilir bir hedef haline gelmektedir. Dünyalaştırma (İng:"Terraforming"), başka gezegenleri insan yaşamına uygun hale getirmek için teorize edilen süreçlere verilen genel addır. Bu kavram, genellikle Mars gibi yaşam barındırmayan veya zorlu çevre koşullarına sahip gezegenlerin atmosferik, termal ve ekolojik özelliklerini düzenleyerek insanların dış bir uzay ortamında koloni kurabilecekleri ve sürdürülebilir bir şekilde yaşayabilecekleri ortamlar oluşturma sürecini ifade eder.

Bu süreç, gezegenin atmosferindeki basıncın ve sıcaklığın ayarlanması, suyun ve temel minerallerin erişilebilir hale getirilmesi ve yaşam için hayati öneme sahip olan radyasyon seviyeleri, yerçekimi ve güneş ışığı gibi faktörlerin optimize edilmesiyle ilgilenir. Dünyalaştırma, sık sık bilimkurgu eserlerinde karşımıza çıkan bir konsept olmakla birlikte, aynı zamanda geleceğin uzay kolonileştirme girişimlerinin de önemli bir unsuru olarak bilimsel ve teknolojik araştırmaların merkezinde yer almaktadır.

Mikroplastikler; plastik kirliliği sonucu oluşan, uzunluğu 5 milimetreden küçük olan plastik parçalarıdır. Mikroplastikler, polimer katkı maddelerinin karışımından oluşan katı plastik parçacıklardan meydana gelir.^[1][2]

Plymouth Üniversitesinde deniz biyolojisi profesörü olan Richard Charles Thompson yazdığı bir makalesinde, gözlemlediği küçük plastik parçalarına "mikroplastikler" ismini vererek bu terimi ilk kullanan kişi olmuştur. Thompson, mikroplastik terimini ilk kullanan kişi olsa da mikroplastik parçalarının boyutlarını resmi olarak ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi ve Avrupa Kimyasallar Ajansı belirlemiştir.^[1][2]

Bilim insanları geçmişte uykuyu; beyin ile dış dünya arasındaki bir pencerenin üzerine çekilen, beynin dış uyaranlara tepkisini durduran bir perde gibi düşünüyordu.

12 Ekim 2023 tarihinde Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan bir çalışma, uyku esnasında bu perdenin kısmen açık olduğu zamanlar olabileceğini gösterdi.^[1] Araştırmaya katılan kişiler, araştırmacıların kendisine söylemiş olduklarına bağlı olarak uykunun belirli evrelerinde gülümsüyor ya da kaşlarını çatıyordu. Fransa'da yer alan Paris Beyin Enstitüsünde bilişsel bilimci olan çalışmanın ortak yazarlarından Delphine Oudiette, tarihsel olarak uykunun tanımının çevre ile ilgili bilincin durması olduğunu vurgulayarak konu hakkında şunları söylüyor: