İçerikler - Sayfa 289

Darwin, Lamarck ve Huxley başta olmak üzere evrimsel biyolojinin öncülleri, evrimin geniş zaman ölçeğinde, aşamalı olarak gerçekleştiği fikrini ortaya koymuşlardır. Başlangıçta yaygın olarak türlerin zaman içinde adaptasyonlar yoluyla değişebileceği ve evrimin uzun süreçler boyunca milyonlarca yıl içinde sürekli olarak gerçekleşerek, organizmaların çevreleriyle etkileşim içinde olduklarını ve bu etkileşimlerin zamanla türlerin evrimine yol açtığı fikirleri kabul görmüştür.

Zamanla evrim üzerinde yapılan araştırmalar artıkça bazı organizmaların çevresel değişikliklere hızla uyum sağlayarak adaptasyonlar geliştirebileceği ve bu adaptasyonların kısa süre içinde genetik varyasyonlar yoluyla yayılabileceği keşfedilmiştir. Bu noktada da evrimin uzun stabil dönemlerini bölen hızlı değişim sıçramaların olduğu hipotezi ortaya atılmıştır. Örneğin söz konusu tür uzun bir süre "değişmeden" seçilim göstermeye devam ediyordur; lakin kısa bir dönemde gerçekleşen jeolojik veya biyolojik olaylar ardından jenerasyonda hızlı bir değişim (sıçrama) yaşanabileceği savunulmaktadır. Tam olarak desteklenemeyen ve üzerinde tartışmalar olan bu hipoteze sıçramalı evrim veya kesintili denge (İng: "punctuated equilibrium") adı verilmiştir.

Irritabl Bağırsak Sendromu (İng: "Irritable bowel syndrome", IBS), bilinen organik bir hastalık olmamasına karşın kronik karın ağrısı ve değişen bağırsak alışkanlıkları ile karakterize edilen fonksiyonel bir gastrointestinal bozukluktur.^[1] Hayatı tehdit eden bir hastalık olmasa da hastaların yaşam kalitesini etkiler.

En yaygın görülen fonksiyonel bozukluklar arasındaki sıklık bakımından kabızlık (%10.1) ve fonksiyonel dispepsinin (%7.2) ardından IBS genel olarak %4.1 ile 3. sırada yer almaktadır.^[2] Bu hastalık herhangi bir zamanda sağlıklı kişilerin %5-10'unu etkiler. Aralığın bu kadar geniş olması; değerlendirmede kullanılan Roma tanı kriterlerine veya incelenen ülkeye bağlıdır. Herhangi bir yaş ve cinsiyette görülebilirken 20-40 yaş arasındaki kadınları daha fazla etkilediği bilinmektedir.^[3]

Uzay araştırmaları alanında, bir roketin fırlatılması; kapsamlı planlama, mühendislik hassasiyeti ve titiz uygulamanın doruk noktasını simgeleyen, insanlığın teknolojik başarısının zirvesi konumundadır. Bir dizi kritik prosedür ve kontrol içeren bu süreç, ister uyduların konuşlandırılması, ister bilimsel araştırma yapılması, isterse de Güneş Sistemimiz'in uzak noktalarının keşfedilmesi olsun, uzay görevlerinin başarısı için esastır. Bir roketin montaj binasından uzaya yolculuğuna kadar olan yolculuğu, genel olarak 4 farklı aşamaya ayrılabilir: fırlatma öncesi hazırlıklar, geri sayım prosedürleri, kalkış ve fırlatma sonrası operasyonlar. Her aşama, görevin güvenliğini, verimliliğini ve başarısını sağlamak için titizlikle tasarlanan ve yürütülen bir dizi adımı kapsamaktadır.

Bu makalemizde, fırlatmaya kadar olan süreçteki tüm hazırlıkları genel başlıklar halinde göreceğiz ve bazı fırlatma listelerini inceleyeceğiz.

Çoğumuzun zihninde son buzul periyodu ile özdeşleşmiş bir hayvan olan yünlü mamut, (Mammuthus primigenius) kuzey yarı kürenin soğuk ve kuru düzlüklerinde yaşamış otçul bir memeli türüdür. Yaklaşık 400,000 yıl önce step mamutlarından tür olarak ayrılan yünlü mamutların boyları 2.6 ile 3.4 metre arasında değişirken, ağırlıkları 4-6 ton civarındaydı.

Ne yazık ki dünya üzerinde gezen son yünlü mamutlar, yaklaşık olarak M.Ö. 1700'lerde Wrangel adasında dünyaya veda etmiştir. Artık etrafta göremediğimiz bu canlılar, Proboscidea (Hortumlular) sınıfının Elephantidae (Filgiller) familyasına mensuptu.