Eğer evren şu anda genişliyorsa, geçmişte daha küçük bir hacimde toplanmış olmalıdır. Bu sebeple, eğer zamanda yeterince geriye gidecek olursak çok yoğun ve çok sıcak bir ortamla karşılaşırız. Büyük Patlama modeline göre, evrenin hangi anında, hangi tür parçacık etkileşimlerinin gerçekleştiğini bilebiliyoruz. Şimdilik bir saniyeden bile daha kısa sürede gerçekleşen bu süreçleri bir kenara bırakalım ve evrenin birkaç yüz bin yıllık yaşına odaklanalım.

Evren 300.000 yıl yaşındayken, hâlâ oldukça sıcak bir durumdadır. Böyle bir ortamda fotonlar serbest bir şekilde hareket edemezler. Yani sürekli bir etkileşim halinde olduklarından ötürü, taşıdıkları bilgiyi sürekli olarak kaybederler. Bu şu demek: Eğer fotonlar serbest bir şekilde hareket edemiyorsa, buradan fotonlar yoluyla bir bilgi alamazsınız. Yani evrenin fotonlar için opak olduğu dönemini, fotonlar aracılığıyla göremiyoruz. Dolayısıyla Büyük Patlama anını görmek mümkün değildir. Çünkü bu andan itibaren ortaya çıkan fotonlar, aşırı yoğun ve sıcak ortamda çeşitli etkileşimlere girmişlerdir.

Lavların bazı atıklarımızı yakabilecek kadar sıcak olduğu doğrudur. 2018'de Hawaii'nin Büyük Adası'ndaki Kilauea patladığında, lav akıntılarının sıcaklığı birçok kayayı eritebilecek olan 1100 Celsius derecenin üzerine çıkmıştı. Bu, Venüs gezegeninin yüzeyinden daha sıcak olmasının yanı sıra genellikle çöpleri 1000-1200 C^o arasında yakarak yok eden atık yakma tesisleri kadar da sıcaktı.

Ancak bütün lavlar aynı sıcaklıkta değildir. Hawaii'deki patlamalar "basalt" adı verilen bir lav türü üretir. Basalt, Washington eyaletindeki St. Helens dağı gibi diğer volkanlarda patlayan daha kalın dasit lavından çok daha sıcak ve akışkan bir yapıya sahiptir. Örneğin, 2004-2008'deki St. Helens dağı patlaması, yüzey sıcaklığı yaklaşık 704 C^o olan bir lav kubbesi üretmişti.

Hawthorne Etkisi, insanların bir deneye katılımcı olmaları durumunda daha iyi çalışmaya ve daha yüksek performans göstermeye yönelik sergilediği yatkınlığı ifade eder. Zira bir deney sırasında araştırmacıların bireylerin davranışlarını gözlemlemesi, bireylerin davranışlarını herhangi bir başka bağımsız değişkene kıyasla daha yüksek oranda değiştirmektedir.

Hawthorne Etkisi, başta endüstri ve kurumsal psikoloji alanları olmak üzeere birçok psikoloji ders kitabında ele alınmaktadır. Ancak güncel çalışmalarda etkinin temel aldığı bulguların abartıldığı da öne sürülmüştür.

Von Restorff Etkisi veya İzolasyon Etkisi olarak da bilinen von Restorff İzolasyon Etkisi, bir kimsenin çevresinde bulunan diğer nesnelerden bariz bir şekilde farklı bir nesneyi daha iyi hatırlamasına sebep olan bilişsel bir önyargıdır. Bu etkiye göre örneğin insanlara içinde yalnızca bir adet renkli fotoğraf bulunan, kalan tüm fotoğrafların ise siyah beyaz olduğu bir grup fotoğraf gösterilirse insanlar, renkli fotoğrafı daha iyi hatırlayacaktır. Zira renkli fotoğraf, diğerleri arasında göze batmaktadır.

Bu etki, birçok durumda önemli bir rol oynamaktadır ve anlaşılması önemlidir. Bu çerçevede makalemizde bu etkiye yönelik kimi bilgiler edinecek, bu etkiden nasıl faydalanabileceğinizi anlayacak ve çevrenizdeki insanların kullanması durumunda bu kullanımı nasıl ele alabileceğinizi göreceksiniz.

İç grup, bir bireyin millet, ırk, din, sosyoekonomik statü veya politik duruş gibi faktörler çerçevesinde kendini bir parçası olarak gördüğü sosyal gruplardır. Dış grup ise buna bağlı olarak bir bireyin kendini bir parçası olarak görmediği grupları ifade eder. Örneğin inançlı bir birey, inandığı dine inanan diğer insanları kendi iç grubunda; başka dinlere inanan kimseleri dış grubunda olarak görecektir.

İç grup ve dış grup kavramları ve dinamikleri; sosyal kimlik kavramı ve psikolojisi hayatımızı birçok bağlamda etkileyen unsurlardır. Bu nedenle anlaşılmaları son derece önemlidir.