İçerikler - Sayfa 215

4.000 yıldan daha eski bir kafatası üzerindeki makas kesikleri, eski uygarlıklardaki insanların, bugün de hâlâ boğuştuğumuz bir sorun olan beyin kanserini tedavi etmeye çalıştıklarının bir göstergesi!

Hastalık oranlarındaki dalgalanmalar, yaratıcı tedaviler ve Beyaz Saray'daki 'moonshot' söylentileri kanserin modern bir bela gibi görünmesine neden olabilir. Ancak yeni bir keşif, insanların hastalıklarla nasıl başa çıktığını ve Antik Mısır dönemine kadar uzanan tedavi arayışını ortaya koyuyor.

Kompozit rezinler, diş hekimliğinde çeşitli uygulamalar için kullanılan sentetik rezinlerden yapılmış dolgu malzemeleridir. Rezin bazlı bu malzemeler, diş hekimliğinde geniş bir kullanım yelpazesine sahiptir. Klinik olarak dolgu malzemesi, yapıştırıcı, çekirdekler olarak kullanılmakta; endodontik postlar ve indirekt restorasyonlarda görev almaktadır.

Kompozit rezinler, bugün sıkça kullanılmalarına neden olan bazı faydalara sahiptir:

Saha çalışması, antropolojinin en önemli uygulamalarından biridir ve diğer kültürleri yerel çevrelerinde gözlemleyerek çalışmak amacıyla uzak bölgelere seyahat etme geleneğinin takibinde ortaya çıkmıştır. Antropolojinin tüm alt alanlarında bilgi edinmek amacıyla belirli şekillerde saha çalışmaları yapılmaktadır; ancak yöntemler alandan alana farklılık gösterebilmektedir. Buna uygun olarak saha çalışmaları, günümüzde şehir antropolojisinde bir kimsenin memleketi, görsel veya dijital antropolojide internet, etnotarih veya müze antropolojisi bağlamında ise üniversite arşivleri ve müzelerde bulunan koleksiyonları da içerecek şekilde genişlemiştir.

Birçok insan, insanlık tarihinin geçmişine doğal bir hayranlık duymaktadır. Belki de bizlerden daha önce yaşamış insanların bıraktığı nesnelerde kendimizi görebilmemizden kaynaklanan bu hayranlık, geçmiş medeniyetlerin beşeri kültürel eserlerinde, tapınaklarında ve kalıntılarında kendini göstermekte; antik dönemde yaşamış insanların düşünce ve dünya görüşlerini aydınlattığımız bu yolculukta ilk adımı atmamızı sağlamakta; bazen karşımıza dev insanlar, ejderhalar ve hatta dünya dışı varlıkları içeren mitler çıkmaktadır. Bununla beraber, çağdaş arkeolojide insan geçmişini araştırmak için elbette daha az tahmine dayalı yöntemler kullanılmaktadır ve alanın temelini bilimsel yaklaşımlar ve teknikler oluşturur.

Ne yiyeceğinize genlerinizin karar vermesine izin vermeli misiniz? Nutrigenomik alanı, ya da diğer adıyla Genetik Beslenme Bilimi işte bu konunun üzerine eğiliyor. Fakat ne yazık ki sinir bozucu bir şekilde, nutrigenomiğin iki yüzü var: Bir yönden yediğimiz yiyecekler ile vücudumuzdaki moleküller arasındaki etkileşimleri aydınlatmaya çalışan bir araştırma alanıyken; diğer yandan bu alan DNA ve kişiselleştirilmiş bakım konusundaki kamuoyu ilgisinden faydalanan ticari bir girişime dönüşmüş durumda. Peki bu kadar ilgiye gerçekten değer mi?

Genler, yiyeceklerden aldığımız besinleri nasıl işlediğimizi etkileyebilir. Ürün etiketlerinde "Fenilalanin içerir." ifadesini görmüş olabilirsiniz. Fenilalanin, proteinlerin birçok yapı taşından biridir; ancak PKU (fenilketonüri) adı verilen bir hastalığı olan kişilerde, ilgili genin mutasyonu nedeniyle etkisiz bir enzim bulunur ve bu kişiler yiyeceklerden fenilalanin aldıklarında bu maddeyi işleyemezler. Fenilalanin vücutta birikir ve geri dönüşü olmayan zihinsel engellere yol açabilir. Bunu önlemek için, hastaların fenilalanin alımını sınırlayan özel bir diyete uymaları gerekir, işte bu nedenle yiyeceklerin üzerinde etiket uyarıları vardır.

Birçok kedi sahibi, mobilyaların yırtılmasını normal karşılar. Kedi dostlarımız pençelerini kullanarak bir şeyleri tırmalamak için doğuştan gelen bir içgüdüye sahiptir. İnsanlar bunu genellikle düzeltilmesi gereken bir davranış sorunu olarak görür. Yakın zamanda bir grup araştırmacı, Frontiers in Veterinary Science dergisinde yayınladıkları bir çalışmada evcil kedilerin tırmalamasını etkileyen faktörleri araştırdı ve bu davranışın kedinin yaramaz olması ile doğrudan bağlantılı olmadığını ortaya koydu.

Kedinin kişilik özelliği, ortamda küçük çocukların olması ve kedinin oynadığı oyun türü tırmalama davranışı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Araştırmacılar, kedi sahiplerinin tırmalama davranışını önlemek için deneyebilecekleri bazı yöntemler de öneriyor. Çalışmanın yazarlarından ve Ankara Üniversitesi'nde veteriner araştırmacı Yasemin Salgırlı Demi̇rbaş yaptığı açıklamada şunları söylüyor: