Bir malzemenin bir kristal yapıdan diğerine geçerek bambaşka özellikler kazandığı evre dönüşümleri doğada her yerde karşımıza çıkıyor. Bu dönüşümlerin mikroskobik mekanizmalarını anlamanın, malzeme özelliklerini kontrol etmek ve işlevsel cihazlar tasarlamak için büyük önem taşıdığını biliyoruz.

Çin Bilimler Akademisi Metal Araştırmaları Enstitüsünden Prof. Dr. Chen Xingqiu ve Prof. Dr. Sun Yan liderliğindeki bir araştırma ekibi, Kuzeybatı Politeknik Üniversitesinden Prof. Dr. Niu Haiyang ile yürüttükleri ortak çalışmada, tek katmanlı molibden tellürür (MoTe₂) kristallerinde daha önce bilinmeyen bir evre dönüşümü mekanizmasını ortaya çıkardı.

Nisan 2026'da bir pazartesi akşamı, Kansas City yakınlarında beş hortum meydana geldi. Bunlardan biri, Kansas'ın Ottawa kasabasındaki birçok binayı yerle bir edecek kadar güçlüydü.

Bu tür hortumlar Kansas için alışılmadık bir durum değildir. Ancak bu aşırı hava olaylarını tahmin etmekten sorumlu olan Ulusal Hava Durumu Servisi ofisi hazırlıksız yakalanmış gibi görünüyordu. Çünkü o öğleden sonra yayımlanan raporda, hortum ihtimalinin olmadığı öngörülüyordu.

Evrenin derinliklerini inceledikçe kozmosun ne kadar tuhaf olabileceğine bir kez daha şahit oluyoruz. Gökbilimciler, pamuk şekerden bile daha hafif olan bir çift dev gezegen keşfetti. Jüpiter boyutlarındaki bu devasa gök cisimleri, süper pofuduk gezegenler olarak adlandırılıyor.

Bizden yaklaşık 1.110 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın yörüngesinde dolanan bu "tüy sıklet" ikili, pamuk şekerden daha düşük bir yoğunluğa sahip olduğu keşfedilen en büyük ötegezegenler olma özelliğini taşıyor. Oxford Üniversitesinden George Dransfield, bu durumun onları kendi boyutlarındaki bilinen en hafif gezegenler yaptığını belirtiyor. Dransfield, gönderdiği bir e-postada durumu şöyle açıkladı:

Doğal organik madde ile organizmalardaki koyu renklerden sorumlu doğal bir pigment olan ömelaninin ışık özelliklerini anlamak için geliştirilen yeni bir çerçevenin, gelişmiş sürdürülebilir teknolojilere ilham verebileceğini düşünüyoruz.

Dünya üzerindeki en yaygın maddelerden bazıları olmalarına rağmen, ömelanin veya doğal organik madde hakkında pek fazla şey bilmiyoruz. DOM, biyolojik materyalin ayrışmasıyla oluşan koyu renkli bir maddedir. Biz insanlarda ömelanin; deride ve diğer dokularda bulunan, hücreleri ultraviyole radyasyonun neden olduğu hasardan koruyan hayati bir pigmenttir. Doğada ise DOM, nehirlerin ve toprağın rengini belirler ve fotosentez gibi ışığa dayalı reaksiyonları etkiler.

Ringo Starr biraz kenara çekilebilir. Afrika'daki vahşi şempanzelerin, ellerini ve ayaklarını kullanarak ağaçlar üzerinde ritim tuttukları gözlemlendi. Şempanzeler, bir ağacın tabanından dışarı doğru yayılan büyük payanda köklerine vurarak ormanın içinde bir kilometreden daha uzağa taşınabilen derin ve yankılı sesler çıkarıyorlar. Bu şekilde ritim tutmak, uzun mesafeli bir iletişim biçimidir. Uganda'daki şempanzelerde yapılan 2022 tarihli bir çalışma, şempanzelerin kendilerine özgü ritim tutma stilleri olduğunu ve bu stilleri gruptaki diğer bireylere nerede olduklarını bildirmek için kullandıklarını ortaya koydu.

Altı farklı şempanze popülasyonundaki 370'ten fazla ritim tutma modelini inceleyen yakın tarihli bir takip çalışması, şempanzelerin ritim tutma biçimlerinin konuma göre de değiştiğini gösterdi. Batı Afrika'daki şempanzeler, tıpkı bir tekno müzik parçasındaki bas vuruşları gibi eşit aralıklı vuruşlarla ritim tutma eğilimindedir; Doğu Afrika'dakiler ise vuruşlar arasında daha kısa ve daha uzun aralıkları dönüşümlü olarak kullanırlar. Bazı şempanzeler ritim tutarken araç kullanımına da başvururlar. Çoğunlukla şempanzelere özgü karakteristik çığlıklar olan yüksek sesli nefes nefese bağırmaların (İng: "pant-hoot") ardından, tok sesler çıkarmak için ağaç gövdelerine taş fırlatırlar.