İçerikler - Sayfa 159

Flynn etkisi adı verilen bir olguya göre, 1932 yılından 20. yüzyıl boyunca IQ puanları önemli ölçüde artış göstermiştir. Her on yılda üç ila beş IQ puanı arasında değişen bu artış, zekâ seviyelerinde belirgin bir iyileşmeye işaret etmiştir.

Ancak Northwestern Üniversitesi'nden yapılan ve Intelligence dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, 2006 ile 2018 yılları arasında ABD'deki geniş bir katılımcı grubunda bir kategori hariç tüm alanlarda tersine bir "Flynn etkisi" olduğuna dair kanıtlar buldu.^[1] Tersine Flynn etkisi, dört bilişsel alandan üçünde tutarlı negatif eğimler gösterdi.

Anne karnında ve yaşamın ilk iki yılında düşük şekerli beslenme, yetişkinlikte kronik hastalık riskini anlamlı ölçüde azaltabilir. Yeni bir çalışma, erken yaşta şeker tüketiminin yaşam boyu sağlık üzerindeki etkilerine dair yeni ve çarpıcı kanıtlar ortaya koyuyor.

Science dergisinde yayınlanan çalışma, gebeliğin başlangıcından itibaren çocuğun ilk 1.000 gün boyunca kısıtlı düzeyde şeker tüketmesinin yetişkinlikte Tip 2 Diyabete yakalanma riskini %35'e varan oranda, hipertansiyon riskini ise %20'ye varan oranda azalttığını ortaya koymuştur. Doğumdan önce annenin düşük şeker tüketimi de riskleri azaltmaktadır, ancak doğumdan sonra da çocuğun şeker alımının kontrollü olması bu faydaları arttırmıştır.

Obskürantizm, bilgiye ulaşımı kasıtlı olarak engelleme ya da bilginin yayılmasını sınırlandırma pratiğidir.^[1] Bu terim genellikle bireyleri veya toplulukları bilgisiz bırakmayı ve böylece onları manipüle etmeyi veya kontrol altında tutmayı amaçlayan ideolojik, politik ya da sosyal yaklaşımları ifade eder.

Bu kavram, yalnızca bireysel çabalardan değil, aynı zamanda sistematik olarak bilgiye erişimi zorlaştıran yapısal mekanizmalardan da kaynaklanabilir. Obskürantizm bir otoritenin iktidarını koruma aracı olabileceği gibi toplumsal normlar, dini dogmalar veya kültürel tabular nedeniyle de ortaya çıkabilir.^[2]

Hıyarcıklı veba genellikle 14. yüzyılda Avrupa'da yarattığı ölümcül etkilerle ilişkilendirilse de vebaya neden olan Yersinia pestis bakterisinin izlerine, modern Rusya topraklarında bulunan ve 5.000 yıl öncesine kadar tarihlenen iskeletlerde de rastlanmıştır. Ancak araştırmacılar, son analizler sayesinde Avrasya dışındaki ilk bilinen veba vakasının 3.290 yıllık bir eski Mısır mumyası olduğunu doğruladıklarına inanıyor.

Kara Ölüm olarak da anılan veba, tarihin en kötü şöhretli hastalıklarından biridir. Genellikle kemirgenler üzerinde yaşayan pireler aracılığıyla bulaşan hıyarcıklı veba lenfatik sisteme saldırır ve enfeksiyondan birkaç gün sonra grip benzeri semptomlarla başlar. Ancak bu noktadan sonra durum genellikle daha da kötüleşir ve ölümcül bir hal alır. Genellikle kemirgenler üzerinde taşınan pireler yoluyla bulaşan hıyarcıklı veba, lenfatik sisteme saldırır ve enfeksiyondan birkaç gün sonra grip benzeri semptomlara yol açar. Bu noktadan sonra durum genellikle daha da kötüleşir ve ölümcül hale gelir. Kasık, koltuk altı ve boyundaki lenf düğümleri ağrılı bir şekilde şişerken, enfekte kişi yüksek ateş, titreme ve hatta nöbetler yaşamaya başlar. Hematemez (kan kusma) başlar ve şişen lenf düğümleri genellikle yırtılan kabarcıklara dönüşür. İç kanamalar, geniş çaplı morluklara ve dokuların nekroz nedeniyle ölmesine yol açar; bu da hastalığın "Kara Ölüm” lakabını almasının sebebi olmuştur. Modern antibiyotik tedavileri olmadan, hastaların %30-90'ı bu hastalık nedeniyle hayatını kaybedebilir.

Bir çocuğun ilk kez cep telefonu hediyesi aldığı an, birçok ebeveyn için endişe kaynağıdır. Akıllı telefon kullanımına bağlı riskler hakkındaki kaygılar nedeniyle birçok ebeveyn çocuğuna cep telefonu almayı olabildiğince ertelemeye çalışır.

Araştırmalara göre, zorunlu ortaöğretimin ilk yılında 13-14 yaşındaki tüm öğrenciler zaten bir cep telefonu almış oluyor. Bu durumun farkında olan University of the Basque Country araştırma ekibi, çocukların kullandığı dijital cihazlar ve bunları hangi amaçlarla kullandıklarını ilköğretimin son yılından itibaren, yaklaşık 11-12 yaşlarındayken incelemeye karar verdi. Araştırma ekibininden Eneko Tejada şöyle anlatıyor: