Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Komplo Teorisi Dedektörü: Komplo Teorilerini Nasıl Tespit Edebilirsiniz?

Komplo Teorisi Dedektörü: Komplo Teorilerini Nasıl Tespit Edebilirsiniz? Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Michael Shermer Blog isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Komplo Teorileri yazı dizisinin 8. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Suya florürün katılmasını topluma karşı işlenen en büyük dolandırıcılığın olduğuna inanan bir avukatla karşılaşmıştım. Diğer kişiler de JFK (John Kennedy), RFK (Robert Kennedy), MLK Jr. (Martin Luther King Jr.), Jimmy Hoffa ve Prenses Diana'nın kimler tarafından öldürüldüklerini anlatarak beni saatlerce nefes kesici hikayeleriyle güldürdüler.

Aynı şekilde Federal Reserv'in, Yeni Dünya Düzeni'nin, Trilateral Komisyon'un, Dış-işleri Meclis'in, Yale Üniversitesi'nin gizli topluluğu olan Skull and Bones'un, Tapınak Şövalyeleri'nin, Masonların, İlluminati'nin, Bilderberg Grub'un, Rothschild'ların, Rockefeller'lerin ve Siyonistler'in hain planlarına dair bahsettiler. Bunlara inananların sayısı o kadar fazla ki, Dünya'yı nasıl ele geçireceklerine dair bir toplantı yapmak isteseler Madison Sqaure Garden gibi devasa bir spor kompleksinde buluşmaları gerekecek.

Yine de, eldeki bütün teorileri bir kenara atamayız çünkü gerçek komplolar bazen olabilmektedir. Bunun yerine bir komplo teorisinin nasıl yanlış olabileceğine dair bazı ipuçlarına bakacağız.

Komplo Teorisi Dedektörü

Bir iddia birazdan okuyacağınız özelliklerin ne kadar fazlasına sahiplerse o zaman o iddiaların gerçekçiliği bir o kadar olasılıksız olacaktır.

  1. Komplo için sunulan kanıtın normalde ilişkilendirilmemesi gereken olayların arasındaki şekillere bakılarak "noktaların birbiriyle bağlantılı" olarak gösterilmesi.
  2. Ek Bilgi: Bu bağlantıları destekleyecek herhangi bir kanıt yokken yerine komployla uyuşacak kanıtları (başka bağlantılarla uyuştukları halde, yada rastgele olmalarına rağmen) öne sürmek komplo teorisinin büyük ihtimalle yanlış olduğunu göstermektedir.
  3. Komployu gerçekleştirebilecek kişilerin neredeyse süper-insan gücüne sahip olmaları.
  4. Ek Bilgi: Yüksek mevkide bulunan kişiler gerçekte sandığımız kadar güçlü değillerdir.
  5. Komplonun karmaşık olması ve başarılabilmesi için birçok sayıda şeye bağlı olması.
  6. Benzer şekilde komplo için birçok sayıda kişinin ortak bir kararla sır tutması.
  7. Ek Bilgi: Ne kadar çok insan dahilse, komplonun kendisi bir o kadar gerçek-dışı olmaktadır.
  8. Komplonun bir ulusun, ekonominin yada siyasi sisteminin ele geçirilmesiyle ilgili olması.
  9. Ek Bilgi: Eğer dünyayı ele geçirmekten söz ediyorsa, komplonun kendisi büyük ihtimalle doğru değildir.
  10. Komplonun aslında gerçek olabilecek küçük olaylardan gerçek olma olasılığı düşük olan büyük olaylara çevirmek.
  11. Komplonun gerçekte zararsız ve önemsiz olaylara kötümser ve haince anlamlar yüklemesi.
  12. Komplonun gerçek verilerin ve yapılan incelemelerin arasındaki farkı ayırt etmemesi ve olasılık derecelerine yada gerçeklik oranlarına değinmemesi.
  13. Komplo teorisyenleri hiçbir fark görmeden bütün hükumetlerden yada özel gruplardan şüphe etmesi.
  14. Ek Bilgi: Bu doğru ve yanlış komploların arasındaki farkların anlaşılmamasına yol açmaktadır.
  15. Komplo teorisyenin alternatif açıklamaları reddetmesi, sunulan tüm kanıtları kenara itmesi ve sadece kendi görüşleriyle uyuşabilecek ve gerçek olarak sayabilecek verilerin peşinden gitmesi.

Politikacıların bazen yalan söyledikleri yada şirketlerin ara sıra hile yaptığı bilinse bile bunlardan her olayın aslında kötü bir komplonun sonucu olduğu çıkarımını yapmak doğru değildir. Bazen bazı şeyler "sadece olur" ve beyinlerimiz bu tarz verileri anlamlı birer şekle (açıklama) büründürür.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2020 03:05:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4019

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Araştırma
Virüs
Sars Virüsü
Factchecking
Epidemik
Doğal
Elektrokimya
Kedigiller
Yaşamın Başlangıcı
Tekillik
Böcek Bilimi
Öğrenme Teorileri
Elektrik
Dünya
Fotoğraf
Genetik Müdahale
Carl Sagan
Renk
Beslenme
Ara Tür
İnsan
Çocuk
Kütleçekimi
Köpekbalığı
Duygu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sınırlı sayıda kalp atışımız olduğunu düşünüyorum ve benimkileri boşa harcamaya hiç niyetim yok!”
Neil Armstrong
Geri Bildirim Gönder