Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Komplo Teorisi Nedir? Komplo Teorileri Nasıl Çalışır?

Komplo Teorisi Nedir? Komplo Teorileri Nasıl Çalışır? David G. McAfee
2 dakika
7,634 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Komplo Teorileri yazı dizisinin 2. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Komplo teorisi, 2 veya daha fazla insanın veya en az 1 organizasyonun tipik olarak "yasadışı" ya da "zararlı" olarak kabul edilen durum veya olayları gizlice planlayıp gerçekleştirdikten sonra üzerini örttüklerini ileri süren spekülatif hipotezlerden oluşan iddialardır. Günümüzde komplo teorileri genellikle akademik açıdan kabul edilen tarihi yaşanmışlıkları, farklı bir açıdan ele alan ve izah eden "ispatsız ama olası görülen açıklama" anlamında kullanılmaktadır.

Çağımızın en tehlikeli argüman çeşitlerinden birisidir; çünkü komplo teorisyenleri ispata ihtiyaç duymadıkları halde akla ve kulağa hoş gelen iddialarda bulunabilirler. Bu durum, halk arasında kolaylıkla tutunabilen fikir kırıntılarına ("memlere") neden olur. Bu memler kolaylıkla toplum içerisinde yayılır; ancak memin arkasında yatan argümanların hiçbir dayanak noktası bulunmayabilir. Bu durum, bilgi dezenformasyonunun en yaygın nedenlerinden birisidir. Syracuse Üniversitesi Maxwell Vatandaşlık ve Halkla İlişkiler Okulu'nda politik ekstremizm ve din-vahşet ilişkisi uzmanı politik bilimci Prof. Dr. Michael Barkun bunu şöyle izah ediyor:

Komplo teorilerinin bir önemli özelliği, sanki haklarında kanıt varmış gibi bir hale evrimleşebiliyor olmalarıdır. Bu durum, onları yanlışlanamaz kılmaktadır. Bu nedenle komplo teorileri, kanıt yerine inanca dayalı bir mesele halini almaktadır.

Komplo Teorilerinin Nitelikleri

Sosyolog Türkay Salim Nefes, politik komplo teorilerinin arkasında yatan ana psikolojinin, sosyal gruplar içerisindeki "gerçek ama gizli" olduğu iddia edilen güçleri aydınlatma girişimi olduğunu ileri sürmektedir. Barkun ise asıl meselenin "şeytani güçleri" açıklamak amacıyla komplo teorilerinin geliştirildiğini belirtmektedir. Barkun, komplo teorilerinin 3 temel özelliğinden söz etmektedir:

  • İlk olarak komplo teorileri, kurumsal analizlerin açıklayamadıklarını açıklayabileceklerini iddia ederler. Aslen kafa karıştırıcı olan dünyamıza dair, mantığa uygunmuş gibi gözüken açıklamalar geliştirirler.
  • İkincisi, komplo teorileri aşırı basittirler. Bu, insanları kendine çeker. Dünya'yı basitçe "iyi güçler" ve "kötü güçler" olarak ikiye bölerler. Tüm kötü güçleri tek bir kaynağa kadar indirgerler.
  • Üçüncüsü, komplo teorileri her zaman "gizli bilgi" olarak sunulurlar. Böylece diğerlerinin erişemeyeceği veya kabul etmeyeceği bilgiler gibi pazarlanırlar. Komplo teorisyenleri için kitleler "beyni yıkanmış sürüler"den ibarettir. Buna karşılık komplo teorisyenleri, kendilerini "sürünün dışında ve onlardan üstün" görürler. Bu sayede plan yapıcıların oyununu bozduklarına inanırlar.

Ne Yapmalısınız?

Her şeyin kaynağını istemekten sakın geri durmayın. Her şeyin nereden öğrenildiğini, neye dayandırıldığını, o dayandırılan kaynakların güvenilirliğini, referans alınan kişilerin akademik deneyimlerini, vb. öğrenmeye çalışın. Bu soruları iddia sahiplerine yönelttiğinizde, kolaylıkla gerçeklere ulaşabildiğinizi göreceksiniz.

Reklamı Kapat

Çoğu zaman komplo teorisyenleri, çok şey biliyormuş gibi gözüken, aslında konular hakkında pek az ve sığ bilgilere sahip olan kişilerdir. Bu kişileri mantıklı bir dizgiyi takip eden sorularla kolaylıkla tespit edebilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 27
  • Muhteşem! 9
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • İnanılmaz 4
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/01/2021 15:06:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4110

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Amerika Birleşik Devletleri
Hayvan Davranışları
Kütleçekimi
Hücre
Abd
Onkoloji
Oksijen
Deney
Etik
Fizik
Böcekler
Enfeksiyon
Gerçek
Eğitim
Virüsler
Tarih
Nükleer
Viral
Doktor
Dalga
Astronomi
Mistisizm
Balıklar
Saç
Kertenkele
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Al elmaya taş atan çok olur.”
Türk Atasözü
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku