Büyüleyici bir çeşitliliğe sahip olmasına rağmen, bakterilerden mavi balinalara kadar neredeyse her canlı, aynı genetik kodu paylaşır. Bu kodun nasıl ve ne zaman ortaya çıktığı ise bilim camiasında uzun süredir tartışmalara konu olmuştur.

Arizona Üniversitesi Genetik Lisansüstü Disiplinlerarası Programında doktora öğrencisi olan Sawsan Wehbi, bu kadim soruna farklı bir perspektiften yaklaşarak yeni bulgular ortaya çıkardı. Wehbi, genetik kodun nasıl evrimleşmiş olabileceğine dair ders kitaplarında yer alan açıklamaların güncellenmesini gerektiğini öne sürüyor. Bu iddialı çalışmanın baş yazarı olan Wehbi, PNAS dergisinde yayınladığı araştırmasında amino asitlerin genetik süreçlere dahil edilme sırasının genetik kodun evrimi konusunda yaygın olarak kabul edilen fikir birliği ile çeliştiğini öne sürüyor.^[1] Çalışmanın kıdemli yazarı Arizona Üniversitesi Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Bölümü profesörü Joanna Masel şöyle anlatıyor:

M.Ö. 700 yıllarında, Yeni-Asur İmparatoru II. Sargon, bugün Irak olarak bilinen çölde kendi adına bir başkent şehri inşa etmeye başladı. Arkeologlar uzun süre boyunca bu geniş çaplı projenin tamamlanamadan terk edildiğini ve geriye sadece bir inşaat alanının harabelerinin kaldığını düşünüyordu. Ancak Amerikan Jeofizik Birliği'nin 2024 Yıllık Toplantısı'nda yayınlanan bir saha incelemesi bu çürütüyor gibi görünüyor.^[1] Hassas bir manyetometreden elde edilen verilerin görselleştiren araştırmacılar, şehir surları içinde daha önce gizemini koruyan yapılar ve karmaşık altyapı sistemleri keşfettiklerini belirtiyor. Bu bulgular, şehrin sıradan bir inşaat alanından öte, sarayın ötesinde de yaşamış bir kent olduğuna işaret ediyor.

II. Sargon, Dur-Şarrukin (Tür: "Sargon’un Kalesi") adıyla bilinen şehrin inşaatına başladıktan birkaç yıl sonra öldü. Oğlu hızla kendi başkentini Ninova Şehrinde kurduktan sonraki 2.500 yıl boyunca II. Sargon’un inşaat projesi büyük ölçüde unutuldu.

Fener Balıkları (Lophiiformes), okyanusun en tuhaf canlıları arasındadır. Bu derin deniz sakinleri, avcıları cezbetmek için alınlarından sarkan biyolüminesan yemleriyle tanınır. Nature Ecology & Evolution dergisinde yayınlanan bir makalede araştırmacılar, bu canlılarda evrimsel açıdan sıra dışı başarılar elde etmelerini sağlayacak başka özelliklerin de evrimleştiğini ortaya koydu.^[1] Ekip, okyanusun yüzeyinden 1.000 ile 4.000 metre arasında değişen sert bathyopelajik bölgesinde hayatta kalabilmek için daha büyük çeneler, daha küçük gözler ve daha sıkışmış vücut şekilleri gibi adaptif özelliklere rastlandığını belirtiyor. Araştırmanın ortak yazarı ve Rice Üniversitesi evrimsel biyologlarından Kory Evans şöyle diyor:

Araştırmada, bir grup biyolog, fener balıklarının deniz tabanındaki habitatlardan derin denizin açık sularına nasıl geçiş yaptığını inceledi, müzelerdeki örneklerden faydalanılarak yapılan DNA analizleri ve 3 boyutlu modeller yardımıyla fener balıklarının evrimsel soy ağacını oluşturdu.

İsrail'in Celile bölgesindeki bir mağarada Asya kıtasındaki en eski ritüel buluşmasına dair kanıtlar bulundu. 35.000 yıl öncesine ait olan bulgular, Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlandı.^[1] Çalışmayı üç İsrailli araştırmacıdan oluşan bir ekip yönetti. 10 yılı aşkın devam eden mağaranın gizemlerini keşfetme çabalarına yardımcı olan ekibin arasında Case Western Reserve Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nden araştırmacılar da yer alıyor.

Manot Mağarasını binlerce yıl boyunca hem Neandertaller ve modern insanlar yaşam alanı olarak kullandı. 2015 yılında Case Western Reserve Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından 55.000 yıllık bir kafatası keşfedilmişti. Bu kafatası, her iki türün de özelliklerini taşıdığı için Neandertaller ile Homo sapiens arasındaki genetik etkileşimlere dair somut kanıt niteliği taşıyor. Bu, kafatasının evrimsel tarihimizi anlamakta önemli bir yere sahip olduğu anlamına geliyor.

Erken çocukluk dönemi üzerine birçok konu iyi çalışılmıştır. Örneğin çoğu ebeveyn, çocukların iki veya üç yaşına geldiklerinde favori yemekleri, renkleri ve oyuncakları olduğunu bilir. Yedi yaşına geldiklerinde ise çocuklar, kendileri ve çevrelerindeki dünya hakkında fikirlerini geliştirmeye başlarlar. Ancak daha az net bilinen bir konu, çocukların STEM olarak da bilinen bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanları hakkındaki fikirlerini ve bu alandaki yerlerini ne zaman geliştirmeye başladıklarıdır. Araştırmalar, erken yaşta rol modeller ve STEM ile tanışmanın, bu alanlardaki cinsiyet farkını azaltmada önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Ancak "erken yaş" tam olarak ne kadar erken?

Psychological Bulletin dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, bu yaş beklenenden çok daha küçük. Amerikan Araştırma Enstitüleri'nden David Miller ve ekibi, 40 yılı aşkın bir sürede 33 ülkeye yayılan 98 çalışmayı sentezleyerek 145.000'den fazla çocuğu kapsayan, çocukların STEM ile ilgili klişeleri üzerine bugüne kadarki en büyük çalışmayı gerçekleştirdi.