Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!

Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!
14 dakika
14,322
  • Evrimsel Biyoloji
  • Antropoloji
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Çoğu insan için Evrim Teorisi'nin tartışmaya yer bırakmaz şekilde ortaya koyduğu türler arası kuzen-ata ilişkisi, anlaması güç kavramlardan birisidir. Halbuki sadece kendi ailelerimize bile bakarak bu evrimsel olguyu algılamamız mümkündür. Bu makalemizde, türler arası akrabalık ilişkilerinden ziyade, tür içerisindeki akrabalık ilişkilerine odaklanacağız. Bu makaleyi, buradaki makalemiz gibi bazı diğerleriyle birleştirerek analiz edecek olursanız, var olmuş, var olan ve var olacak tüm türlerin birbirleriyle nasıl akraba olduğunu anlamanız mümkün olacaktır. Gelin şimdi sizi soy hattınız içerisinde son derece ilginç bir yolculuğa çıkaralım. Bu süreçte, evrimsel biyoloji ile ilgili birçok kavramı analiz etme ve anlama fırsatı bulacağınızı umuyoruz. Hikayeyi birinci tekil şahıs olarak anlatacağız, çünkü bu hikaye Wait But Why isimli bilim sitesinin kurucusu Tim Urban'ın soy ağacı tarihine yaptığı bir yolculuğa dayanıyor. Ondan öğreneceğimiz çok şey var, dolayısıyla hemen başlayalım:

Büyüklerimden yalnız 89 yaşındaki babaannem hayatta: Nana...

Tüm Reklamları Kapat

Yakın zamanda Nana’yı ziyarete gittim. Yüksek sesle kendimden bahsetmek, internet tarayıcı penceresini büyüterek “bozuk makinesini” tamir etmek, ortalıkta koşturan ufaklıkları sakinleştirmek ve döneceğimiz yere hala 1 kilometre olduğu halde onu sol şeride geçirmekle zamanımız geçti. Öte yandan bu ziyareti hayatımda yeterince yapamadığım bir şeyi yapma fırsatına çevirdim: Ailemiz hakkında sorular sormak. 

Sizi bilmiyorum ama oldukça eminim ki büyükanne ve büyükbabalarınıza hayatları hakkında ve onların anne/babalarının hayatları hakkında yeterince soru sormuyorsunuzdur. Hepimiz o kadar kendi içimize gömülmüş bir halde yaşıyoruz ki hayatlarımızın kaynağını sorgulamayı unutuyoruz. Dünya tarihi hakkında veya bir ülkenin tarihi hakkında merak ettiğimiz her şeyi öğrenmek için Google’ı kullanabiliyoruz ama yeterince iyi bilmemiz gereken kendi kişisel tarihimiz ancak sorular sormakla öğrenilebilir. 

Tüm Reklamları Kapat

Hayatını birlikte geçirdiği herkes öldüğü için Nana, kendisini “Mohikan’ların sonuncusu” olarak tanımladı. Eşi, kardeşleri, kuzenleri, bütün arkadaşları gitmişti. Bunun bütün zamanların en moral bozucu gerçeği olması bir tarafa, ailemin geçmişiyle ilgili her şeyin, bütün hazinenin, 89 yıllık yaşlı bir beyinde olması ve bunu yeterince kurcalamazsam tüm bilgilerin sonsuza kadar kaybolacağı gerçeği benim için sarsıcı bir uyarı alarmı oldu.

Ben de bu ziyaretimde sorular sormaya başladım.

Nana’nın keyfi kaçmıştı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ama hikayelerin içine dalması yalnızca birkaç dakika aldı ve sonraki 3 saatini oldukça odaklanarak geçirdi.

Çocukluğuyla ilgili şimdiye kadar bildiklerimden çok daha fazlasını öğrendim. Büyükannem ve büyükbabamın Büyük Buhran zamanında (1930’lar) büyüdüklerini biliyordum ancak; toprak sahibinin, bir anne ve çocuğunu açlıktan ölme, soğuktan donma pahasına sokağa attığını ve yine zor şartlarda yaşayan diğer komşuların yapabildikleri birkaç kuruş yardımlarla bir ay daha oda kiralayabildikleri gibi inanılmaz detayları ilk kez duydum. 

Büyükannemin büyükleri hakkında da çok şey öğrendim. Temel bilgilere sahiptim ama onları benim için ilk kez gerçek insanlar yapan şey, detaylardı. Üç tanesi New York yetimhanesinde büyümüştü. Dördüncü, 15 yaşlarında her şeyini Latvia’da bırakıp tek başına bir gemiyle Atlantik’i geçmiş, New York’ta bir şekerci dükkanında çalışmaya gitmişti.

Letonya’dan gelen ve son yıllarında ailesiyle birlikte yaşayan büyükannemin büyükannesi hakkında ilk kez bir hikaye duyuyordum ve belli ki tam bir karakterdi. Neyse ki, 1941’de Nazi kampı Holocaust’ta (Büyük Soykırım'da) dört oğlunun birden öldürüldüğünü öğrenmeden birkaç ay önce vefat etmiş.

Bunların hiçbirini bilmiyordum. Büyük büyükannemin dört kardeşinin Holocaust’ta öldürüldüklerini nasıl bilmezdim? Şimdi ilk kez baba tarafından büyük büyükanne/babalarım ve onların büyüklerinin belirgin karakterli karmaşık ve gerçek insanlar olduklarını biliyorum ve şimdiye kadar hayatımı onlar hakkında hiçbir şey bilmeyerek geçirdiğime inanamıyorum. 

Tüm Reklamları Kapat

Şimdi, en azından bu insanların kimler olduklarını bilerek öğrenme tahtasına bir çizik attığım için mutluyum ama şimdi diğer gri insanlar için üzülüyorum:

Tüm bunlar soyağacı üzerinde düşünmeme sebep oldu ve kavram olarak soyağacının ne kadar büyüleyici bir şey olduğunu da fark etmemi sağladı. Eğer aile soyağacımı gittikçe yukarı doğru uzatmayı denersem ne olur? Tam olarak dördüncü kuzenim kim ve kaç tane daha kuzene sahibim ve tüm bu insanlar şu an nerede? 2300’lerden bir çocuğu duymak ne kadar acayip olurdu, ben de bu çocuğun soyağacında yüzlerce kat yukarıda, birkaç yüz katta kendi üstünde bulunan eski moda görünen bir dostu mu olacağım?

Geçmiş: Sizin Soy Koniniz

Hadi geçmişten başlayalım ve soyağacımızda ya da benim tabirimle Soy Konisi’nde yukarı gittikçe neler olacağını görelim:

Üst kuşaklara gittikçe sevimli bir kalabalığın oluşmaya başladığını görebilirsiniz. En üstte sizin 5. dereceden büyükbaba ve büyükanneniz olan 128 kişi bulunuyor, diğer bir deyişle büyükanne ve büyükbabalarınızın büyükanne ve büyükbabalarının, büyük büyükanne ve babaları. Burada fark ettiğim en önemli şey bu kadar yakın zamanda bu derece çok akrabaya sahip olmuş olmanız. Tahminen bir nesil 25 – 30 yıl sürüyor yani bu insanların büyük çoğunluğu 1800-1825 yıllarında sizle aynı yaştalardı. Yani 19. yüzyılın başlarında dünya 128 tane birbirini hiç tanımayan ancak birbirlerinin hayatına girip sizin genlerinizde 1/128 söz sahibi olacak yabancıya ev sahipliği yapıyordu. 

Tüm Reklamları Kapat

Bu insanlar neredeydi? Hangi ülkelerde yaşadılar? Hayatları boyunca neler yaptılar? Yaşamları boyunca hangi trajedilere katlandılar ve hayatlarındaki en büyük başarıları neydi? Bu diyagramdaki gibi olan ebeveyn-çocuk ilişkileri nasıldı? Diyagramdaki 252 üvey bağlantılarından hangileri yakın ve sevgi dolu, hangileri hiddetli ve çekişmeliydi? 

200 yıllık soyunuzu gösteren bu diyagramda bana en çılgınca gelen şey, hepsinin en az bir tane kritik sevişme ve büyük ihtimalle büyük kısmı çok derin bir aşk içeren 127 tane romantik ilişki içermesi. Siz 200 yıllık kısa bir süre için 127 büyük aşkın ürünüsünüz. 

Peki, bu konu hakkında çok gerginim ama daha geriye gitmek için son bir denemede daha bulunacağım: Daha da geriye gitseydik ne olurdu? "Büyük ebeveynlerinizin" sayısı şu şekilde artardı:

  • 8 nesil geride: 256 büyük ebeveyn
  • 9 nesil geride: 512 büyük ebeveyn
  • 10 nesil geride: 1024 büyük ebeveyn
  • 11 nesil geride: 2048 büyük ebeveyn
  • 12 nesil geride: 4096 büyük ebeveyn

12 nesil geriden bahsederken kimlerden söz ettiğimizin farkında mısınız? Büyük büyük büyük büyük büyük büyük büyük büyük büyük büyük büyük ebeveynlerinizden! Ya da büyük büyük ana-babanızın, büyük büyük ana-babalarının, büyük büyük ana-babalarının, büyük büyük ana-babalarından! Evet, bu iş tamamen kontrolden çıktı. Bu sayılar, bir öncekinden sadece 5 nesil daha geriye gidiyor ve şu çılgınlığa bir bakın!

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Ethiopia Burtukaana Natural Yöresel Kahve 1000 gr.

The Coffee Belt Ethiopia Burtukaana Yöresel Kahve 1000 gr.

Kahvenin ana vatanı Etiyopya’da yaklaşık 1900 metre yükseklikte yetişen bu kahve ülkenin en iyi kahveleri arasında yer alır. Hafif ve dengeli asiditesi ile yumuşak içimli zengin bir aroma sunar. Fincan notlarına narenciye ve şeftali çiçeğinin yumuşak tatlılığına ahududu aroması eşlik eder. Kahvenin ana vatanından gelen nefis kokusu ve uzun süren damak lezzeti ile keyifli anlarınıza eşlik edecek harika bir seçim.

The Coffee Belt Nedir?

Kahve, kuzeyde yengeç, güneyde oğlak dönencesi boyunca uzanan ve Ekvator’a paralel bir kuşak oluşturan bölgede yetişir. Buna kahve kuşağı (Coffee Belt) denir. Onlarca farklı ülkenin sıralanarak oluşturduğu bu kuşakta, en seçkin kahveleri sizin için seçip titizlikle kavuruyoruz. The Coffee Belt yüksek kaliteli %100 orijin kahve çeşitleri ve blend (harman) kahveleri ile her zaman seçkin, her zaman taze.

Neden The Coffee Belt?

The Coffee Belt kahve çeşitlerimizde %100 o bölge ve ülkeye ait yüksek kaliteli kahve çekirdeklerini seçtik. Daha temiz ve lezzetli bir kahve deneyimi için çiğ çekirdek kahvelerde belli oranda bulunan kusurlu (defekt) kahve çekirdeklerini ayıkladık.

Taze Kavrulmuş Kahve

Her ülke ve bölgenin kahve çekirdekleri farklı karakteristik özelliklere sahiptir. Kahvenin içerisinde yer alan aromaları daha iyi ortaya çıkartmak için çekirdeğin karakteristik özelliğine, ülkenin ve bölgenin yapısına göre en iyi kıvamda taze taze kavurduk.

The Coffee Belt markalı kahvelerimizi “The Coffee Belt Roasting”de haftalık olarak kavurup sipariş anında taze taze paketliyoruz!

İçtiğin her yudum kahve nefis keşiflere dönüşsün diye.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺493.00
Ethiopia Burtukaana Natural Yöresel Kahve 1000 gr.

12 nesil öncesinde, sizin 10. nesil büyükanne ve babalarınız olan 4.096 insan var. Bunların çoğu yaklaşık 1600’lerin ikinci yarısında, Avrupa’da Aydınlanma çağının başladığı yıllarda sizin yaşlarınızdaydı. 

Bu sayılara baktığınızda birisinin yüzyıllar önce yaşamış çok ünlü bir kraliyet ailesinin soyundan geldiğini iddia etmesinin neden o kadar da etkileyici olmadığını anlayabilirsiniz. Yalnızca 300 yıllık bir süreyi kapsayan ve soyundan geldiğiniz şu binlerce insanı bir düşünün! En üst seviye muhtemelen kraliyetten birini içeriyordur, hatta ek olarak köylüler, bilginler, savaşçılar, ressamlar, hayat kadınları, katiller, akıl hastaları ve daha birçok insan burada ve daha gerisinde vardır. 

Sözün kısası, 12 nesil öncesine yakından bakarsanız, orada 4.096 farklı insan olduğunu göreceksinizdir. Ayrıca unutmayın: Bunlardan sadece bir tanesini oradan koparırsanız, bugün hayatta olmazdınız! Ayrıca, bu rakamların üstel olarak büyüme şekliyle ilgili mantıksız bir şey bulunduğunu fark edebilirsiniz. Üç yüzyıl geriye gittiğimiz zaman 4.096'ya ulaşıyoruz ve bu oranda devam edersek ata sayımız şu şekilde gidiyor:

Bu da bizi M.Ö. 1100 yılında 68 milyar ataya götürüyor. Bunun sorunlu olmasının sebebi, dünya nüfusunun şu şekilde gitmesi:

Peki, bunu nasıl açıklarız?

Soyağacı çöküşü adı verilen bir kavram ile. Soyağacı çöküşü, insanların onlara bir miktar veya çok yakın şekilde akraba olan birisiyle eş olduğu zaman gerçekleşiyor. Yani mesela, eğer iki kuzenin bir çocuğu olursa, o çocuğun sekiz değil, sadece altı büyük büyükbabası ve büyükannesi olacaktır. Veya başka bir ifadeyle, o çocuğun soyağacında doldurulmuş sekiz adet büyük büyükanne ve büyükbaba noktası vardır, fakat bu noktaların ikisi diğer iki noktanın aynısıdır.

Suratınızı ekşitmeden önce şu gerçeği kavrayın: Rutgers antropoloji (insanbilim) profesörü Robin Fox'a göre, tarihteki tüm evliliklerin %80'i, ikinci veya daha yakın kuzenler arasında yapılmış. 

Bunun sebebi, insanlık tarihinin çoğunda insanların hayatlarının büyük bölümünü aynı 8 kilometrelik yarıçap içinde geçirmiş olması ve aynı bölgedeki diğer insanların yakın veya uzak aile içinden olmaya eğilimli olmasıdır. Erkekler kur yaparken uzak ailelerinden kaçmak için, 8 kilometreden fazla uzağa yürümek zorundaydı ve uzun bir avlanma günü sonrasında bunu yapmak istemezsiniz.

Batı Dünyasında bu durum geniş ölçüde geçmişte kalan bir olgu, fakat dünyanın pek çok bölgesinde bu hâlâ yaygın bir yöntem. Örneğin, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın çoğunda, bugünün evliliklerinin %50'sinden fazlası ikinci veya daha yakın kuzenler arasındadır.

Peki ya yukarıdaki 4.096 insan grubu? Bu noktaların bir miktarı şüphesiz aynıdır, yani birbirine uzak insanların gerçek sayısı büyük ihtimalle biraz daha düşüktür ve birkaç bin yıl önceki biri için, sahip olacakları 10. nesil ataların sayısı, 4.096'dan epey düşük olacaktır. Soyağacı çöküşünden dolayı, soyağacınızı geriye doğru genişletirseniz, daha küçük olmaya başlayacak ve bir elmas şekliyle sonuçlanacaktır:

Tüm Reklamları Kapat

Soy Konisi’nin en geniş noktası, çoğumuz için yaklaşık M.Ö. 1200 yılında olur, o sıralar soyağacımız toplam dünya nüfusuna yakındı. O noktadan itibaren soyağacı çöküşü, yukarı doğru olan normal x2 çarpandan daha güçlü bir etmen haline gelir ve ağaç içeri doğru yaklaşır.

Günümüz: Yaşayan Akrabalarınız

Hepimizin parçası olduğu bu üreme çılgınlığında bugün, dünyadaki diğer insanlarla bağlarımız nasıldır?

Bunun hakkında düşünülecek en basit yol şudur ki, dünyadaki her yabancı sizin kuzeninizdir ve buradaki tek soru, onların size ne kadar uzak bir kuzen olduğudur. Kuzenlik derecesi (birinci, ikinci vb.) ortak bir ata bulmadan önce ne kadar geriye gitmeniz gerektiğine işaret eder. Birinci derece kuzenleriniz için ortak büyükbaba ve büyükannelere ulaşma amacıyla yalnızca iki nesil geri gitmelisiniz. İkinci derece kuzenleriniz için ortak büyük büyükbaba ve büyükannelere ulaşma amacıyla üç nesil geri gitmelisiniz. Beşinci derece kuzenleriniz için, ortak büyük büyük büyük büyük büyükbaba ve büyükannelere varana kadar altı nesil geriye gitmelisiniz. Çoğu insanın kuzen tanımları hakkında kafası karıştığı için ben ikinci derece kuzenin ne olduğunu gösteren küçük bir çizelge hazırladım.

Şimdi siz ve ikinci derece kuzenlerinizle ilgili olarak şunun farkına varabiliriz:

Tüm Reklamları Kapat

  • Sizin anne babanız onların anne babalarının birinci kuzenidir. 
  • Siz, kardeş büyükanne ve büyükbabalara sahipsiniz ve 
  • Onların anne babaları sizin ortak büyük büyükanne ve büyükbabalarınızdır. 

Üçüncü derece kuzenler için her şey bir seviye yukarı çıkar – anne ve babalarınız ikinci derece kuzendir, büyükanne ve büyükbabalarınız birinci derece kuzendir, büyük büyükanne ve büyükbabalarınız kardeştir ve ortak bir büyük büyük büyükanne ve büyükbaba çiftine sahipsinizdir.

(Bütün bu kuzen çocuğu/kuzen torunu olma meselesi farklı nesillerde olmakla ilgilidir – bu yüzden sizin ikinci derece kuzeninizin çocuğu size bir derece uzak kuzen oluyor, çünkü sizden bir nesil uzaklıkta. Dedenizin birinci dereceden kuzeni de size iki derece uzak kuzen oluyor. Direkt iki, üç ya da dördüncü dereceden kuzeniniz sizinle aynı nesilde olmak zorundadır.) 

Sahip olduğunuz kuzen sayısı, uzaklık arttıkça katlanarak artar. Az sayıda birinci derece kuzeniniz olabilir, fakat muhtemelen yüzlerce üçüncü derece kuzeniniz, binlerce beşinci derece kuzeniniz ve bir milyondan fazla sekizinci derece kuzeniniz vardır.

Bu yazıyı hazırlarken bu konuya biraz takıntılı olduğum için kolları sıvamaya karar verdim ve bunun için bir formül buldum.

Tüm Reklamları Kapat

(n−1)×2d×nd(n-1)\times{2d}\times{nd}

Bu formülde n, bir aile tarafından sahip olunan ortalama çocuk sayısıdır ve d toplam sayısını bulmak istediğiniz kuzen derecesidir. (Bu formülün açıklaması yazının altındadır.) (Dipnot: Şu anda kendimden çok etkilendim.)

Eğer aileniz çift başına ortalama iki çocuğa (n=2) sahipse üçüncü derece kuzenlerinizin (d=3) sayısı; (2-1)*(2*3)*(2*3)=64 olurdu.

Eğer ailenizde çift başına ortalama üç çocuk (n=3) düşüyorsa sahip olduğunuz dördüncü derece kuzenlerinizin (d=4) sayısı; (3-1)*(24)*(34)=2592 olur.

Tüm Reklamları Kapat

Bu formülü kendi üzerinizde uygulamak zordur, çünkü n'i (geniş ailenizin sahip olduğu ortalama çocuk sayısı) bilmiyorsunuz, fakat kendi ülkenizdeki aile başına ortalama çocuk sayısı istatistiğini kullanarak bu sayı için tahmini bir rakam elde edebilirsiniz. Aşağıda bazı örnekleri hesapladım:

Benim en çok ilgimi çeken nokta şu oldu: Bu sayılar o kadar katlanıyor ki, eğer üreme kültürler ve milletler arasında eşit miktarda karışsaydı aile başına çocuk sayısının dünya ortalamasını (2,36) alarak bu formülü, dünyada sahip olduğunuz en uzak akrabanın on beşinci dereceden bir kuzen olacağını hesaplamak için kullanabilirdiniz.

Ancak üreme eşit karışıklıkta olmadığı ve milletler ve kültürler içerdiği için, sizden çok uzakta olan sizin kültürünüzdeki veya etnik kökeninizdeki bir kişi, size muhtemelen 15. kuzeninizden daha yakın olacaktır, dünya üzerindeki en uzak ilişkiniz 50. kuzeninizle olduğu halde. 

Her halükarda, yüzlerce kuzeniniz var ve muhtemelen bazılarıyla, farkında olmadan, arkadaşsınız ve hatta sevgili bile olabilirsiniz. 

Tüm Reklamları Kapat

Buna bakmanın bir diğer yolu, tepeden aşağı bakmak ve kuşaklar bir alt sıraya indiği için ilişkinin uzaklığı ne kadar hızlı büyütülmüş olduğunu görmek. Siz ve kardeşiniz aynı evde büyümüşken, çocuklarınız (belki de arkadaş olabilecek) bir kuzen olacak. Torunlarınız da birbirlerini zar zor tanıyabilecek. Siz ve kardeşinizin büyük büyük torunlarına gelince, muhtemelen hiçbir zaman tanışmayacaklar ve büyük büyük büyük torunlarınız, birbirleriyle en yakın arkadaş olabilirler ve hiçbir zaman büyük büyük büyük annelerinin/babalarının kardeş olduğunun farkına varmayacaklar.

Gelecek: Senin Neslinden Geleceklerin Konisi 

Belki de çocuğunuz olmayacak veya belki de çocuklarınızın çocuğu olmayacak. Bu olasılıkları engellediğimizde, soyağacınızın kabile reisi siz olacaksınız. Yüzlerce yıl sonra, binlercesine büyümeden önce, ağacınız şuna benzeyecek:

Gelin bir de torununuzun torununun torununun torununa bir bakalım:

Minik Telia, 2300 civarlarında doğmuş olacak ve 1800’lerdeki ataları hakkında bildikleri belirsizliklerden öteye gitmeyecek. Hayatını size borçlu olacak, belki de sizin bazı özelliklerinize sahip olacak ancak sizinle hiçbir zaman iletişim kuramayacak.

Tüm Reklamları Kapat

Eğlence Bitti!

Şimdiye kadar, yukarıda çizdiğimiz, bütün soyağacınızdaki kilit isim olmaktan oldukça zevk aldınız. Doğurmak için muhteşem bir şekilde sıraya dizilen binlerce romantik aşkın çocuğu oldunuz. Kardeşlerin ve kuzenlerin evlilikleriyle birlikte büyük, geniş bir ailenin en önemli parçası oldunuz. Ve şimdi, muazzam büyüklükte bir gelecek neslin kurucususunuz. 

Ancak bütün bakış açınızı değiştirmek zorundasınız ve birdenbire 17. yy’dan herhangi birisinin 10. neslisiniz; ikinci veya üçüncü veya dördüncü kuzensiniz. (Rastgele birinin ikinci kuzeni olduğunuzu düşünmek oldukça tuhaf); ve Telia’ya göre, siz ailenin saygın bir reisi veya büyüğü değilsiniz – siz, inanılmaz bir şekilde, onun soyağacında oldukça yüksek bir yerde olan, rastgele küçük bir insansınız ve oldukça belirsizsiniz. Çünkü denendiği halde, soyağacınızdaki yerinizi yüksek çözünürlükte göremiyor. 

En üst sırada bulunan bu insanların birçoğu bugün yaşamakta ve Telia’nın en üst çizgisinde sizle birlikte başka kimler bulunuyor, herhangi bir fikriniz yok. Bu insan, Telia’nın büyük büyük büyük büyük büyük büyükanne ve babası olabilir ve ikiniz Telia’nın isimsiz, unutulmuş, çok eski atalarısınız.

Sonuçlar

  • Şu an kendimi özel ve önemli hissettiğim gibi alakasız ve anlamsız da hissediyorum.
  • İnsanlar, kendi genlerini taşıyan başlıca geçici gen havuzudur. 150 yıl içinde, bugün yaşayan bütün 7,100,000,000 insan bir gün ölecek, ama bütün genlerimiz diğer yaşayan bütün insanlarda olmaya devam edecek.
  • Birinci sonuçtan sonra, bütün bunlar hakkında iyi veya kötü hissetmekte bocalıyorum. Şu halde, ikinci sonuç ile birlikte kendi kendime iyice strese giriyorum. Ama üzüntülü benliğimi bir kenara atarak, ilginç bir fikir üzerinde düşüneceğim: Gelecek nesillerim, benim hayatımı öğrenmek ve hakkımda bilgi sahibi olmak için Nana’ya sorduğum soruları sormak zorunda olmayabilir – çünkü teknoloji her şeyi değiştirmekte. 100 yıl içinde, büyük büyük büyük torunum kolayca bütün bilgileri, fotoğrafları, videoları ortaya çıkarabilir ve ne istiyorsa öğrenebilir. Ama eminim hiçbir şey olmayacak, çünkü düşüneceği en son şey büyük büyük büyük babasının nasıl göründüğü olacak. Lanet olsun!
  • Her halükarda, şu an nereden geldiğinizi öğrenmenin sadece bir güzel yolu var: Soru sormaya başlamak! 

Teşekkür: Bu yazının bir kısmını çeviren Burak Uzunkaya'ya teşekkür ederiz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
24
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Wait But Why | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 08:21:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/137

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Bilgi
Gezegen
Sağlık Bilimleri
Kuyruk
Toprak
Antibiyotik
Teyit
Algoritma
İklim Değişimi
Balina
Bilinç
Analiz
Deri
Diyabet
Coğrafya
Bilimkurgu
Antikor
Bağırsak
Hidrotermal Baca
Maske
Zehirli Mantar
Kuş
Kadın Doğum
Bakteri
Uyku
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Urban, et al. Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!. (15 Haziran 2011). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/137
Urban, T., Öztürk, O., Baykal Köse, ., Özen, ., Zaloğlu, . (2011, June 15). Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!. Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/137
T. Urban, et al. “Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!.” Edited by Osman Öztürk. Translated by Osman Öztürk, Evrim Ağacı, 15 Jun. 2011, https://evrimagaci.org/s/137.
Urban, Tim. Öztürk, Osman. Baykal Köse, . Özen, . Zaloğlu, . “Evrim Ağacı ve Soy Ağaçları: Dünya'daki Her İnsan ve Her Canlı Aslında Kuzeninizdir!.” Edited by Osman Öztürk. Translated by Osman Öztürk. Evrim Ağacı, June 15, 2011. https://evrimagaci.org/s/137.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.