Hasan Ali Yücel ve Türk Aydınlanması

İstanbul'da doğan Şengör, eğitimini Robert Kolej'de tamamladıktan sonra yurt dışında jeoloji alanına yöneldi. ABD'de Houston Üniversitesi'nden lisans, New York Eyalet Üniversitesi'nden (SUNY) ise yüksek lisans ve doktora derecelerini aldı. Başta tektonik ve yapısal jeoloji olmak üzere, alanında çığır açan çalışmalarıyla uluslararası düzeyde tanınmıştır. Özellikle Avrasya ve Tetis kuşağının jeolojik evrimi üzerine yaptığı bilimsel katkılarla adını duyurdu. Türkiye'ye döndükten sonra uzun yıllar İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Maden Fakültesi'nde dersler verdi. Bilimsel kariyerinin yanı sıra, 1980'lerde bilimsel yayınları ve fikirleriyle Türkiye Bilimler Akademisi'ne (TÜBA) seçilen Şengör, Fransız Bilimler Akademisi'ne seçilen ilk Türk bilim insanı unvanını da taşır. Şengör, bilim dünyasındaki başarılarının yanı sıra, televizyon programları, köşe yazıları ve kitapları aracılığıyla sıkça gündeme gelmiştir. Eğitim, tarih, felsefe ve aydınlanma konularındaki radikal ve çoğu zaman tartışma yaratan görüşleriyle, sadece bir akademisyen değil, aynı zamanda Türkiye'nin fikir hayatına yön veren bir kamu entelektüeli olarak da kabul edilir.

Şengör, eserde jeoloji alanındaki akademik geçmişinden farklı bir alana odaklanarak, 1938-1946 yılları arasında görev yapan Hasan Ali Yücel'i, Türk Aydınlanması'nın en önemli uygulayıcısı olarak değerlendirir. Kitabın ana teması, Yücel'in bakanlığı döneminde bilimi, akılcılığı ve laik eğitimi kurumsallaştırmak için attığı radikal adımlardır. Kırsal kesimi kalkındırmayı ve öğretmen yetiştirmeyi amaçlayan bu devrim niteliğindeki kurumların, bilimi ve kültürü en ücra köşelere taşıma misyonu incelenir. Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesiyle oluşturulan bu fikri altyapının, Türkiye'deki aydın zümrenin ve düşünce hayatının gelişimindeki kritik rolü analiz edilir.