Eşekli Kütüphaneci

Fakir Baykurt (1929-1999), 20. yüzyıl Türk edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Eserlerinde Anadolu insanının yoksulluğunu, cehaletle mücadelesini ve toplumsal adaletsizlikleri sade, yalın ve gerçekçi bir dille ele almasıyla tanınır. Eğitimci kimliğiyle de bilinen Baykurt, köy enstitülerinde aldığı eğitim sayesinde köy gerçekliğini yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Bu deneyim, onun eserlerinin temelini oluşturmuştur.

Fakir Baykurt'un kaleme aldığı Eşekli Kütüphaneci, 1940'lı yılların Ürgüp'ünde, okuma sevgisiyle dolu bir adamın, Mustafa Güzelgöz'ün gerçek yaşam öyküsünü anlatır. Kitap, Güzelgöz'ün sıradan bir kütüphane memuruyken, dağ köylerindeki yoksul halka kitap ulaştırma misyonunu üstlenmesiyle başlar. Güzelgöz, mevcut kütüphanenin sadece zengin ve okumuş kesime hitap ettiğini, asıl ihtiyacı olan köylülerin kitaba erişimi olmadığını görür. Bu durumu değiştirmeye karar verir ve devletin verdiği ödeneklerle aldığı ilk kitapları, yoldaşı olan eşeğinin sırtına yükleyerek yola koyulur. Kapı kapı gezerek, köy köy dolaşarak insanlara hem kitap dağıtır hem de okumanın önemini anlatır. Ancak bu yolculuk kolay olmaz. Güzelgöz, hem bürokrasinin direnciyle hem de halkın ön yargılarıyla mücadele etmek zorunda kalır. Kimileri onu deli zanneder, kimileri ise bu işin gereksiz olduğunu düşünür. Fakat o, inancından vazgeçmez. Zamanla, getirdiği kitaplar sayesinde köylülerin hayatı değişmeye başlar. Okur yazar oranı artar, insanlar bilinçlenir ve Eşekli Kütüphaneci'nin bu çabası bir efsaneye dönüşür.