Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur?

Işık Kirliliği Olmasaydı Gökyüzü Nasıl Gözükürdü? Ve Türkiye'den Hiçbir Kurum ve Park, Neden 21 Yıldır "Karanlık Gökyüzü Projesi"ne Dahil Olmadı?

Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur? Geek Native
9 dakika
9,091
  • Astronomi
  • Çevre Bilimleri

Işık kirliliği; istenmeyen, uygunsuz veya aşırı miktarda yapay ışığın bulunmasına verilen isimdir.[1], [2] Bir diğer deyişle ışık kirliliği, gündüz veya gece fark etmeksizin, yapay ışıklandırmanın hatalı bir şekilde yerleştirilmesi anlamına gelmektedir. Öte yandan ışık kirliliği tabiri, genellikle gökyüzü gözlem sırasında veya gündelik yaşantı içinde gereğinden fazla ve rahatsız edici miktarda ışığın bulunması olarak tarif edilir.

Günümüzde insanların yaşam alanlarının %83 kadarında ışık kirliliği vardır ve karaların %23 kadarı "gök sisi" denen, gece karanlığında gökyüzünün yapay ışıklar nedeniyle soluk ve dağınık bir şekilde parlaması olayından muzdariptir. Ne yazık ki bu oranlar, her geçen sene biraz daha artmaktadır. Şehirleşmenin bir yan ürünü olarak gelişen ışık kirliliği, aynı zamanda insan sağlığını, ekosistemleri ve çevre estetiğini olumsuz etkilemektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Gök sisine ek olarak, 3 farklı ışık kirliliği türü daha tanımlanmaktadır:

  • Parlama: Görsel rahatsızlığa sebep olacak düzeyde parlaklık.
  • Işık Tecavüzü: Işığın istenmeyen yerlere düşmesi veya vurması.
  • Işık Gürültüsü: Işık kaynaklarının parlak, kafa karıştırıcı ve aşırı miktarda iç içe geçmesi.

Bortle Skalası Nedir?

Bortle Skalası (İng. "Bortle Scale"), John E. Bortle tarafından oluşturulmuştur ve 2001 yılında Sky & Telescope dergisinde yayımlanmıştır. Ölçeğin oluşturulma sebebi, amatör astronomların gözlem alanlarının karanlığını karşılaştırmasına yardımcı olmaktır. Ölçek, gözlem alanlarını ışık kirliliklerine göre kategorize etmek için bazı pratik gökyüzü gözlemlerini kullanmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bortle Skalası, 9 kategoriden oluşmaktadır.
Bortle Skalası, 9 kategoriden oluşmaktadır.

Bortle 1: Mükemmel Karanlık Gökyüzü

Zodyak Işığı, Zodyak Bandı, Gegenschein ve hava parlaması olayları rahatlıkla gözlemlenmektedir. Üçgen Galaksisi olarak da bilinen M33, çıplak gözle önlenmiş görüş kullanılmadan doğrudan bakıldığında bile bariz şekilde görülmektedir. Gökyüzünde bütün ayrıntılarıyla parlayan Samanyolu'nun Akrep ve Yay bölgeleri, yerde belirgin gölgeler oluşturmaktadır.

Zodyak Işığı. Bu fenomen; gezegenler arası tozun Güneş ışığı tarafından aydınlatılması sonucu oluşmaktadır.
Zodyak Işığı. Bu fenomen; gezegenler arası tozun Güneş ışığı tarafından aydınlatılması sonucu oluşmaktadır.
ESO

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 8 kadir değerine kadar çıkabilmektedir. Sadece 32 santimetre çapındaki bir dürbünle 17.5 kadir büyüklüğündeki, 50 santimetrelik bir dürbünle ise 19 kadir büyüklüğündeki yıldızlar tespit edilebilmektedir.

Bortle 1, bir gözlemci için olabilecek en iyi gökyüzüdür.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bortle 2: Gerçekten Karanlık Gökyüzü

Samanyolu, çıplak gözle oldukça ayrıntılıdır ve en parlak kısımlarına küçük, sıradan bir dürbün ile bakıldığında damarlı mermere benzeyen yapısı gözlemlenmektedir. Zodyak Işığı, zayıf gölgeler oluşturacak kadar parlaktır. Messier Kataloğu'ndaki küresel yıldız kümelerinin çoğu, çıplak gözle gözlemlenmektedir.

Çift Küme (İng. "Double Cluster") gibi yıldız kümeleri, çıplak gözle seçilebilmektedir.
Çift Küme (İng. "Double Cluster") gibi yıldız kümeleri, çıplak gözle seçilebilmektedir.
BBC Sky at Night Magazine

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 7.5, 32 santimetrelik bir teleskopla ise 17 kadir değerine kadar ulaşabilmektedir.

Bortle 3: Kırsal Gökyüzü

Ufuk boyunca ışık kirliliğinin bazı belirtileri görülebilmektedir. Bulutlar; gökyüzünün ufka yakın, en parlak kısımlarında zayıf bir şekilde aydınlatılmıştır ancak gökyüzünün geri kalanında olması gerektiği gibi karanlıktır. Samanyolu, karmaşık da olsa hala gözlemlenmektedir. Messier Kataloğu'ndaki küresel yıldız kümelerinin çoğu, çıplak göz ile gözlemlenmektedir. Üçgen Galaksisi olarak bilinen M33, önlenmiş görüş ile kolayca görülebilmektedir. Zodyak Işığı, hala çarpıcı bir şekilde görülebilmektedir ancak rengi oldukça zayıftır.

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 7, 32 santimetrelik bir teleskopla ise 16 kadir değerindedir.

Bortle 4: Kırsal-Banliyö Geçişi

Pek çok insanın standartlarına göre oldukça iyi bir gökyüzüdür. Takımyıldızları ve Samanyolu, çok etkileyici olmamakla beraber rahatlıkla görülmektedir. Çeşitli yönlerde bulunan nüfus merkezleri üzerindeki ışık kirliliği kubbeleri, oldukça belirgindir. Kirliliğin olduğu yönlerdeki bulutlar aydınlatılmıştır ancak gökyüzünün geri kalanında hala karanlıktır. M33, önlenmiş görüş tekniği ile zar zor görülebilmektedir. Zodyak Işığı açıkça belirgindir ancak göğün zirvesinin yarısına dahi uzanamamaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bortle 4 bir bölgede Samanyolu, parlak yapıları dışında ayrıntılardan yoksundur.
Bortle 4 bir bölgede Samanyolu, parlak yapıları dışında ayrıntılardan yoksundur.
Daniel J. Stein

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 6.5 kadir değerine varabilmektedir. 32 santimetrelik bir teleskop ile sınır, 15.5'e çıkabilmektedir.

Bortle 5: Banliyö Gökyüzü

Zodyak Işığı, en iyi gözlem zamanlarında dahi ipuçları dışında görülememektedir. Samanyolu, göğün zirvesinde bile oldukça soluktur. Ufkun yakınlarında ise çok zayıf veya görünmezdir. Işık kirliliği, her yönden olmasa da oldukça belirgindir. Gökyüzünün çoğu yerinde veya tamamında bulutlar, ışık kirliliğinden ötürü belirgin şekilde parlaktır.

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 6, 32 santimetrelik bir teleskopla ise 15 kadirdir.

Bortle 6: Parlak Banliyö Gökyüzü

Zodyak Işığı, hiçbir şekilde görülememektedir. Samanyolu görünmezdir ancak göğün zirvesinde bazı belirtileri gözlemlenebilmektedir. Gökyüzünün herhangi bir yerinde bulutlar oldukça parlaktır. M33, dürbünsüz görülememektedir. Andromeda Galaksisi veya katalogdaki ismiyle M31, çıplak gözle zayıf bir şekilde gözlemlenmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Çeşitli Bortle değerindeki bölgelerde Orion Takımyıldızı
Çeşitli Bortle değerindeki bölgelerde Orion Takımyıldızı
AstroBackyard

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 5.5, 32 santimetrelik bir teleskopla ise 14.5 kadire ulaşabilmektedir.

Bortle 7: Banliyö-Şehir Geçişi

Tüm gökyüzü arka planı belirsiz, grimsi beyaz bir renk tonuna sahiptir. Güçlü ışık kaynakları ve kirlilik, her yönden oldukça belirgindir. Samanyolu tamamen görünmezdir. M31, çıplak gözle belirsizdir ve gözlemlenmesi çok zordur. Orta büyüklükteki teleskoplarda bile Messier cisimleri, gerçek hallerine kıyasla oldukça soluktur.

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük zar zor 5, 32 santimetrelik bir teleskopla ise 14 kadirdir.

Bortle 8: Şehir Gökyüzü

Gökyüzü, beyazımsı gri veya turuncumsu şekilde parlamaktadır. Işık kirliliği o kadar güçlüdür ki karanlıkta gazete yazıları bile okunabilmektedir. M31, en iyi gecelerde dahi deneyimli gözlemciler tarafından zar zor görülebilmektedir. Tanıdık takımyıldızlarını oluşturan yıldızlar, oldukça soluktur ve bazıları görülememektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Esinetta’nın Canavar Kitabı

2020 BOLOGNARAGAZZI ÖDÜLÜ

MILDRED L. BATCHELDER ÖDÜLÜ

SCHOOL LIBRARY JOURNAL “YILIN ÇOCUK KİTABI” SEÇKİSİNDE

KİTAP OKUMAK ÇOK MU EĞLENCELİ!? SEN BİR DE KENDİ KİTABINI YAZMAYI DENE!

Esinetta, yanında kedisi Fellini ve önünde rengarenk boya kalemleri, ilk kitabını yazıp resimlemeye hazır. Cesur bir kız ile üç başlı, iki şapkalı bir canavar gizemli bir dolapta neler yaşayacaklar? Tüyler ürperten bir öykü mü yoksa bol patırtılı, heyecan dolu bir macera mı bekliyor bizleri? Esinetta çizdikçe biz de onunla birlikte bir hikâyenin doğuşuna tanıklık edeceğiz.

Her şey mümkün ama bir şey kesin: Esinetta’nın Canavar Kitabı ile boya kalemlerin kutularından çıkacak, hayal gücün kanatlanacak.

Eisner Ödüllü çizer Liniers’ten, çocukları –ve hatta yetişkinleri– kendi resimli kitaplarını yazmaya heveslendirecek, eğlenceli ve ilham verici bir çizgi roman.

“Yaratıcılığın ışığıyla parlıyor.” Publishers Weekly

Devamını Göster
₺53.00
Esinetta’nın Canavar Kitabı

En iyi koşullarda bile çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük en fazla 4.5 kadirdir. 32 santimetrelik bir teleskopla ise 13 kadirden biraz daha fazladır.

Bortle 9: Şehir İçi Gökyüzü

Göğün zirvesinde bile tüm gökyüzü parlamaktadır. Tanıdık takımyıldızlarını oluşturan birçok yıldız, tamamen görünmezdir. En iyi gecelerde bile Pleiades (Ülker) Yıldız Kümesi olarak bilinen M45 dışında hiçbir Messier cismi, çıplak gözle gözlemlenememektedir. Gökyüzünde sadece Jüpiter, Venüs gibi en parlak gezegenler ve Sirius gibi en parlak yıldızlar görülebilmektedir.

Çıplak gözle sınırlayıcı büyüklük 4 kadir veya daha azdır.

Işık Kirliliği Haritası

Yaşadığınız bölgenin ışık kirliliği durumunu öğrenmek için bir küresel ışık kirliliği haritasına bakabilirsiniz.

Haritada istediğiniz bölgenin ışık kirliliği durumunu öğrenebilirsiniz.
Haritada istediğiniz bölgenin ışık kirliliği durumunu öğrenebilirsiniz.
Light Pollution Map

Işık kirliliği miktarını öğrenmenin yanı sıra astronomik gözlemler için hava tahminlerini görmek istiyorsanız Clear Outside sitesine bir göz atabilirsiniz.

Işık Kirliliği Nasıl Bir Sorun Haline Geldi?

Şehirleşme, birçok fayda ve zararla birlikte gelmiştir. Bu zararlardan bir tanesi, ışık kirliliğidir. Ne yazık ki günümüzde başınızı kaldırıp göğe baktığınızda gördüğünüz şey, atalarımızın gördüğünden çok ama çok farklıdır. Şehirlerimizden saçılan yapay ışıklar, Evren'in derinliklerinden gelen ışıkları görmemizi zorlaştırmakta, hatta imkansız kılmaktadır. Buna bağlı olarak bizlerin gökyüzündeki cisimleri görme sıklığımız dikkate değer miktarda azalmıştır. Bunun belki de en büyük sıkıntılarından birisi, bizlerin göğe bakarak hayal kurma miktarının dikkate değer miktarda azalmış olmasıdır. 

Bu soruna yönelik çözümlerden bir tanesi, mümkün olduğunca şehir dışına çıkarak, ışık kirliliğinin azaldığı noktalarda gök gözlemi yapmaktır. Ne var ki şehirlerin aşırı büyümesi, nüfusun dikkate değer miktarda artışı, her çeşit teknolojinin kırsala da hızla yayılıyor olması gibi nedenlerle artık şehir dışında bile bu tip karanlık alanlar bulmakta zorlanmaya başlayabilirsiniz. Ayrıca şehirden epey miktarda uzaklaşmadığınız sürece halen şehir ışıkları dolayısıyla gök cisimlerini görme miktarınız kısıtlanacaktır.

İşte bu nedenle Uluslararası Karanlık Gökyüzü Birliği (International Dark-Sky Association), ışık kirliliği ile mücadele ve gök gözlemlerini teşvik etmek adına Dünya çapındaki "karanlık gök bölgesi" adı verilen yerleri tespit etmektedir. Bu bölgelerde ışık kirliliği son derece düşüktür veya pratik olarak hiç yoktur; dolayısıyla gökyüzü tüm ihtişamıyla görülebilmektedir.

Türkiye, 21 Yıldır Projeye Dahil Olmadı!

Ne yazık ki 17 Kasım 2022 itibariyle, 2001 yılından beri süregelen Uluslararası Karanlık Gök Bölgeleri Projesi'ne Türkiye'den hiçbir kurum veya park henüz dâhil olmamıştır; dolayısıyla siteleri üzerinden yayınladıkları haritada ülkemizdeki karanlık gök bölgeleri bulunmamaktadır. Ancak ABD, Kanada, İrlanda, Fransa ve Almanya şu ana kadar bu projeye katkı sağlayan ülkelerdir.

Uluslararası Karanlık Bölge Projesi
Uluslararası Karanlık Bölge Projesi
Dark Sky

Bu paylaşımla, Türkiye'deki gökyüzü oluşumlarına bu projeye katkı sağlamaları için teşvik olmayı ümit ediyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Işık Kirliliği Olmasaydı Gökyüzü Nasıl Gözükürdü?

Ünlü fotoğrafçı Sriram Murali tarafından hazırlanan bu hızlandırılmış video, yapay ışığın etkisini hiç olmadığı kadar etkileyici bir şekilde sergiliyor:

Lost In Light adı verilen bu video geceleri ışık kirliliği sebebiyle gökyüzünde neleri kaçırdığımızı ışık kirliliği seviyesi 8 olan San Jose'den, seviyesi 1 olan Eureka Vadisi'ne kadar inceleyerek bizlere kanıtlıyor. Eminiz ki videonun sonunda en ıssız yere gidip yıldızları izlemek için can atacaksınız. Murali'nin bir açıklaması şöyle:

Her seviyeden ışık kirliliğinin olduğu konumları bulmak zorlayıcıydı. Hiç ışık kirliliğinin olmadığı yerlere varmak ise kendi içinde ayrı bir yolculuktu.

2016 yılında yapılan uluslararası bir araştırmaya göre tahminen Avrupalıların %60'ı ve Amerikalıların %80'i şu an yaşadıkları bölgelerden geceleri Samanyolu Galaksisi'ni göremiyor. İşte bu bir sorun; fakat problem sadece geceleri o mükemmel görsel ziyafetten mahrum kalmamız değil. Dünyamızdaki bu daimî yapay ışığın, doğal sirkadiyen ritmimize zarar verdiği kanıtlandı. Hatta bu durumlar artık yalnızca büyük şehirler için geçerli diyemeyiz. Çünkü ışık kirliliği haritalarına baktığımızda artık kırsal yerleşimlerin de bu kirlilikten nasibini aldığını görüyoruz.

Yakın zamanda Britanyalı araştırmacılar yapay ışıkların, ağaçlara ve bitkilere de zarar verdiğini keşfetti. Çünkü bu durum belirli bir bitki örtüsünde bulunan çiçekler için bir nevi "baharın erken gelmesi” etkisi yaratıyor. Erken açan çiçekler de besin zincirinde ciddi zincirleme etkilere sebep oluyor. Bahsettiğimiz bu durum yaprakların ağaçlarda iki hafta daha fazla kalması gibi tekil bir durum değil. Zincire etkisi olduğu için daha karmaşık bir konu. Murali de gökyüzümüzün korunması gerektiğini düşünüyor ve görüşlerini şöyle ifade ediyor:

Tüm Reklamları Kapat

Geceleri gökyüzü bizlere evrendeki yerimizi hatırlatıyor. Kâinatta ne kadar küçük bir yerimiz olduğunu hatırlıyoruz. Bu dikkate değer dünyayla arasındaki özel bağlantı bizleri daha düşünceli, anlayışlı, kibar ve şefkatli yapacak.

Eğer düzensiz dağılışın ışıklar kapandığında nasıl göründüğünü görmek istiyorsanız Nicholas Buer'in "The Blackout City Video of London" adlı videosunu izleyin. Işıklar kapanır kapanmaz adeta gizlenen yıldızlar ortaya çıkıyor.

Fakat tüm bunlara rağmen iyi haberler de var! Bu konular ile ilgilenen Ulusal Karanlık Gökyüzü Derneği'nin de içinde olduğu oluşumlar, ışık kirliliğiyle savaşıyor; bu problemleri geleceğe taşımamak ve karanlık gökyüzümüzü korumak için çabalıyorlar.

Bu, çözebileceğimiz çevresel bir problem. Tabii eğer ışıkları açık unutmazsak!

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 15
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 2
  • Üzücü! 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2022 15:19:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4681

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
İfade
Fotosentez
Besin Değeri
Yüzey
Nobel Ödülü
Modern
Sahte
Egzersiz
İngiltere
Pandemi
Yıl
Dağılım
Biyolojik Antropoloji
Kamuflaj
Kadın
Yeşil
Hastalık Kataloğu
Nötron
Doğa
Maskeler
Kadın Doğum
Bilim
Öne Çıkan
Şempanze
Hayatta Kalma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur?. (7 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4681
Bakırcı, Ç. M., Evren, ., Tekgül, . (2022, October 07). Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur?. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2022. from https://evrimagaci.org/s/4681
Ç. M. Bakırcı, et al. “Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 07 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/4681.
Bakırcı, Çağrı Mert. Evren, . Tekgül, . “Bortle Skalası: Işık Kirliliği Nedir? Gökyüzünü Gözlemek İçin En İyi "Karanlık Gök" Bölgeleri Nerelerde Bulunur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 07, 2022. https://evrimagaci.org/s/4681.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.